KARATAY DİYETİ

FaceBook  Twitter  

• Bilimsel Gerçeklerle Karatay Diyeti (Prof Dr.M.Canan Efendigil KARATAY tarafından hazırlanmıştır.)

Prof. Dr. M. Canan Efendigil Karatay

1943 yılında Elazığ'da doğdu. 1961 yılında Üsküdar Amerikan Kız Lisesi'nden,

1967 yılında da İstanbul Üniversitesi Tıp Fakültesi'nden mezun oldu.

1972 yılında İstanbul Üniversitesi Tedavi Kliniği'nde iç hastalıkları uzmanlık

eğitimini tamamladıktan sonra, İngiliz hükümeti bursu ile Liverpool Regional

Cardiac Center'da kardiyoloji alanında uzmanlık eğitimine başladı. 1974-1976

yılları arasında İstanbul Üniversitesi Tedavi Kliniği'nde baş asistan olarak çalıştı.

Bu sırada Türkiye'de bir kardiyolog olarak (cerrahi yardım almaksızın) bir ilki

gerçekleştirdi. Kalıcı ve geçici kalp pili implantasyonu tekniğini başarıyla uyguladı.

Koroner Yoğun Bakım'da 'Vena Subklavya Ponksiyon' tekniğini yerleştirdi.

1976-1978 yılları arasında, Güney Afrika Cape Town Üniversitesi Groote

Schuur Hastanesi'nde, dünyada ilk kez kalp nakli ameliyatını gerçekleştirmiş olan

Christian Barnarnd'ın ekibinde çalışarak, doçentlik tezini kalp nakli yapılmış olan

hastalar üzerinde gerçekleştirdi ve 1979 yılında doçent oldu.

İstanbul Üniversitesi Kardiyoloji Enstitüsü'nde, Cape Town'da eğitimini

görmüş olduğu (şu anda ülkemizde yaygın bir şekilde uygulanmakta olan) 'femoral

arter' yolu kullanılarak yapılan koroner anjiyografi tekniğini (Judgkin tekniği)

yine ilk kez ülkemizde uyguladı ve bu uygulamayı ülkemize yerleştirdi.

1987-1995 yılları arasında State University ofNew York Health Science'de kalp

hastalıkları alanlarında araştırmalar yaptı.

1995-1997 yılları arasında Gaziantep ve İstanbul'daki birçok özel hastanede,

'koroner yoğun bakım' ve 'koroner anjiyografi laboratuvarları'nı kurdu.

1997-2002 yılları arasında Yeditepe Üniversitesi Tıp Fakültesi, 2002-2006 yılları

arasında da Kadir Has Üniversitesi Tıp Fakültesi'nde öğretim üyesi olarak

görev yaptı.

2006-2010 yılları arasında Türkiye'de ilk ve tek sağlık üniversitesi olan İstanbul

Bilim Üniversitesi'nde rektörlük yaptı. Halen İstanbul Bilim Üniversitesi Tıp

Fakültesi'nde, İç Hastalıkları ve Kardiyoloji Ana Bilim Dalları'nda öğretim üyesi

olarak çalışmaktadır.

M. Canan Efendigil Karatay, Ali Başak Karatay ile evlidir ve çiftin Mehmet

Rahmi Karatay adında bir oğulları bulunmaktadır.

 

Doğal yemek tariflerinden dolayı Neval Eden'e, kişisel sirke ve yoğurt tariflerini

bizimle paylaşan editörüm Sayın Nihal Doğan 'a, Karatay Diyeti 'ne inanarak

bu diyeti uygulayan ve düşüncelerini bildiren Sayın Prof. Feridun Yenisey ve eşi

Dilek Yenisey'e, Sayın Prof. Alp Eden ve eşi Neval Eden'e, Sayın Ebru ve Murat

Gönül'e, Sayın Şenol Konukçu'ya, Sayın Metin Şen'e ve Sayın Erdal Turunçoğlu'na

sonsuz teşekkürlerimi bildiririm...

Bir yıl boyunca birlikte canlı yayın yaparak bu kitabın yazılması için beni

yüreklendiren sevgili dostum, televizyon sunucu ve yapımcısı Sayın Nilgün

Bakkaloğlu'na içten teşekkürlerimi sunarım... Sudan'da iki yıl boyunca idareci

olarak çalıştığı süre içinde yiyecek bulamadığı için, yalnız yumurta ve menemen

ile beslenmek zorunda kalan ve televizyon programımızdan sonra beni arayıp bularak

kan sonuçlarını bizimle paylaşan Sayın Taner Er ay'a da ayrıca teşekkür

ederim...


 
Sunuş

'İyi olacak hastanın doktor ayağına gelir" derler... Prof. Dr. Canan Efendigil

Karatay geldi ve hayatımı değiştirdi! Yıllardır organik ve doğal yaşamın yakın

takipçisi olarak doğal şekerin savunuculuğunu yapıyordum. Doğal şekerden özellikle

de bal, pekmez ve taze sıkılmış meyve sularından uzak durmak şöyle dursun,

onları eşe dosta öneriyordum. Yanılmışım, geri alıyorum!

Hocamızla birlikte kitabı yayına hazırlarken doğal şekerler konusunda kendisini

epey 'sıkıştırdım', tatlı tutkunlarının avukatlığına soyunarak bir sürü soru sordum.

Canan Hocamız, verdiği ayrıntılı ve tatmin edici cevaplarla, yıllardır nerede hata

yaptığımı anlamamı sağladı ve doğal şekerlerin de zararlı olabileceği konusunda

beni bir güzel ikna etti. Ani tatlı krizlerinden de kurtulmama vesile oldu...

İnanıyorum ki bu kitabı okuyan tüm tatlı tutkunları da kolayca ikna olacaklar.

Hem bitmeyen tatlı krizlerinden, hem de yediklerine dikkat etmelerine rağmen

belli bölgelerde biriken ve bir türlü eriyip gitmeyen yağlardan kurtulacaklar. Eğer

kilo vermek ve verdiğiniz kiloda kalmak istiyorsanız; kilo verirken halsizlik,

bitkinlik, isteksizlik ve yorgunluk hissetmeden, mutlu ve enerjik bir şekilde

yaşamayı arzuluyorsanız; unutkanlık şikâyetlerinden kurtulmayı, düşüncelerinizin

berraklaşmasını ve yaptığınız işe kolaylıkla konsantre olmayı hedefliyorsanız,

'Hocaların Hocası' Prof. Dr. Canan Efendigil Karatay'ın yazdığı bu kitap tam size

göre.

Karatay Diyeti ile doğru bildiğiniz yanlışları düzelteceksiniz. Kilo verirken, sabahları

dinç ve dinlenmiş olarak uyanacak, güne sevinç içinde başlayacaksınız.

Bütün gününüzü de acıkmayarak, tatlılara saldırmayarak, enerji dolu geçireceksiniz.

Bağışıklık sisteminizi güçlendirecek ve dolayısıyla sık sık hastalanmayacaksınız!

Sizi, demode beslenme balonlarını tek tek patlatan bu sağlık kaynağı kitapla baş

başa bırakıyorum. İyi okumalar.

Nihal Doğan


 
Giriş

Dünya Sağlık Örgütü ile Bill Gates Vakfı'nın birlikte yürüttükleri, dünya

çapında yapılmış kapsamlı bir araştırma 04 Şubat 2011 tarihli İngiliz tıp dergisi

British Medical Journal'da (BMJ) yayınlandı. Verilere göre 2008 yılında bütün

dünya nüfusunun üçte biri kilolu, dokuz yetişkinden biri de aşırı kilolu bulundu.

British Medical Journal'da konu başlığı 'Obezite Tsunamisi' olarak verildi. 1980

yılından beri kilo artışının ve şişmanlamanın bütün dünyaya tsunami şeklinde

yayıldığı ve halk sağlığı açısından tehlikeli bir salgın hastalık haline geldiği bildirildi.

Diğer taraftan 'nano teknoloji' son yıllarıda yaşamımızın her alanına girdiği

gibi, doğal olarak sağlık bilimi alanında da hızla ilerleme göstermiştir. Bu bağlamda,

'moleküler tıp dalları' da büyük bir hızla ilerlemiş ve gelişmiştir. Moleküler

tıp sayesinde her türlü hastalık hücre düzeyinde incelenebilmektedir. Hastalıkların

nedeni, gelişip ilerlemesi, tedavi sonuçları ve süreci, artık bir tek hücre incelenerek

hekimlere yol gösterici olmaktadır. Bu çalışmalar sonucu kilo almanın

da hücresel ve biyokimyasal nedenleri açıklığa kavuşmuş, klasik bilgi ve

görüşlerimizi değiştiren yeni kavramlar ortaya çıkmıştır.

Bir örnek verecek olursak, kilo alma ve şişmanlık nedeni olan beyaz yağ hücrelerinin,

en az 20 adet zararlı ve faydalı hormon üreten önemli bir endokrin organ

olduğu ortaya çıkmıştır. Bu hormonlar arasında kanın pıhtılaşmasını artıran,

hipertansiyona, adet düzensizliklerine ve kansere neden olan birçok hormon bulunmuştur.

Bu bilgilerin ışığı altında Harvard Tıp Fakültesi Beslenme Bölümü Başkanı

Dr. Walter Willet, "Yağlar problem değildir. Asıl şekerli içecek, patates, ekmek,

makarna, pirinç ve tatlıları diyetimizden çıkarabilir s ek kilo alma, obezite, şeker

hastalığı, hipertansiyon, kalp-damar ve felç hastalıkları gibi birçok metabolik

hastalığı önleyebiliriz" demektedir.

Ünlü Metabolizma Profesörü Sayın Ahmet Aydın da 7'den 70'e Taş Devri Diyeti

kitabında, modern hayatın alışkanlıklarının ve doğal olmayan fabrikasyon yiyeceklerin

her yaşta insan sağlığını tehdit ettiğini açıkca vurgulamaktadır. 7'den

70'e Taş Devri Diyeti kitabı, bu konuda ülkemizde yazılan ilk ve önemli bir

başvuru kitabıdır.


Karatay Diyeti kitabı ise son bilimsel çalışmaların ışığı altında, hücre bünyesinde

oluşan, fiziksel ve kimyasal (histobiyokimyasal) bozuklukların sağlığımızı

ne şekilde bozduğunu açıklamak amacıyla kaleme alındı. Buradaki öneriler ile

kan insülin değerinin normal düzeylerde kalmasını sağlayarak, ileri yaşlarda ortaya

çıkacak olan birçok sağlık sorununun önü kolaylıkla kesilebilecektir. Bu

kitap, klasik bir diyet kitabı değildir! Hayati konulara açıklık getirerek, sağlıklı

kalmak için yeni görüşlere yer veren, doğru beslenme ve sağlıklı yaşam biçimi

edinme amacına yönelik yol gösterici bir kılavuzdur. Bu nedenle, her yaşta

sağlıklı ve hasta kişilerin rahatlıkla uygulayabilecekleri, kolay öneriler ve uygulamalar

içermektedir.

Kilo almamak, aşırı kilo ve obeziteyi önleyerek bu durumların neden olduğu

sağlık sorunlarının önüne geçmek kendi elimizdedir. İleri yaşlarda ortaya çıkan

birçok sağlık sorununun genetik olmadığı, beslenme ve yaşam biçimi değişiklikleri

sonucu önlenebildikleri bilimsel araştırmalarla gösterilmiştir.

Sağlığımızı korumak ve hastalanmamak, en kolay ve maliyetsiz yaşam

biçimidir. Amacımız bu hayat tarzını seçmek ve uygulamak olmalıdır...

Prof. Dr. M. Canan Efendigil Karatay


Birinci Bölüm:

KARATAY DİYETİ İLE

GENÇ KAL UZUN YAŞA...


'Kilo almak' ve 'kilo vermek' ne demektir?

Kilo almak, vücudumuzda istemediğimiz yağların birikmesi (depo edilmesi)

demektir. Bunun aksi de kilo vermektir! Diğer bir deyişle kilo vermek, vücut

yağlarımızın yıkılması ya da erimesi anlamına gelmektedir.

O halde öncelikle yağların birikme mekanizmasını anlamamız ve bilmemiz

gerekiyor...

Evet, işin sırrı bu mekanizmada! Hepimizin bildiği gibi, pankreasımızda üretilen

ve salgılanan 'insülin hormonu', kan şekerimizi enerji olarak kullanmamızı

sağlıyor. Peki, bundan sonra (kan şekerimizin kullanılamayarak artan kısmına) ne

oluyor? İşte bütün sır bu sorunun cevabında saklı! Enerji fazlası durumundaki

artık kan şekerimiz, ileride ihtiyaç halinde kullanılmak üzere 'yağ olarak' depolanıyor!

Artmış olarak kanımızda dolaşan kan şekerimizi depoya göndererek

vücudumuzda birikmesini sağlayan da insulin hormonudur.

Bu konuyu daha net olarak bir örnekle açıklayalım:

• Ağzımıza bir lokmayı alıp çiğnemeye başladığımız anda, kan şekerimiz

ve kan insülinimiz birlikte yükselmeye başlar.

• Yemek yedikten ortalama 2-2,5 saat sonra ise insülinin etkisi sonucu kan

şekerimiz (günlük yaşamımızı sürdürebilmek için gerekli olan enerjiyi sağlamak

adına kullanılmış olduğundan) azalır.

• Kan şekeri, insülin hormonu etkisi ile nefes almamız, yürümemiz, yemek

yememiz, kitap okumamız, evde veya işte çalışmamız, uykumuz vb işler

için gereken enerjiyi sağlar... Aynen arabalarımızın motorunun çalışması

için benzinin yakılması gibi, kan şekerimiz de insülin hormonu sayesinde

yıkılmış ve bize o an için gerekli olan enerjiyi sağlamış olur. Bu nedenle yemekten

2-2,5 saat geçtikten sonra kandaki insulin hormonu ve şekerimizin

düzeyleri giderek düşmeye başlar!

• Yediğimiz herhangi bir gıdadan sağlanan enerji çok fazla ise (aşırı

miktarda gıda tüketilmesi durumunda ya da fizik aktivitemiz çok az olduğu

için) bünyemiz yükselen kan şekerinin hepsini yakıt olarak kullanamaz! Bu

durumda, insülin hormonunun ikinci görevi devreye girer.

• İnsülin hormonunun önemli ikinci görevi, artmış kan şekerini depo

yağlarına dönüştürerek (trigliserid) vücudumuzda yağ olarak depolamasıdır.


• Bu arada yemek yedikten aşağı yukarı 2-2,5 saat geçtikten sonra vücudumuza

enerjinin (yakıt ve benzin) sağlanması amacı ile bu sefer

pankreasımızdan glukagon denilen bir hormon daha salgılanır.

• 'Glukagon hormonu' da karaciğerimizde önceden depolanmış olan

yedek şekerin kanımıza geçmesini ve yakıt olarak kullanılmasını sağlar.

Bu şekilde motorun çalışmasını devam ettirebilmek amacı ile gerekli olan

yedek yakıt kullanılmış olur. Karaciğer deposundan sağlanan yedek benzinin

miktarı çok fazla değildir. Bu nedenle kısa süre içinde tükenir.

• Normal ve sağlıklı şartlarda, herhangi bir gıda yemeden ve acıkmadan

4-5 saat geçirebilmemiz; bu hormonların düzenli, yeterli ve etkili bir şekilde

uyum içinde çalışmaları sonucu mümkün olmaktadır. Yemekten 2 saat sonrasına

kadar insülin hormonunun, bundan 2 saat sonrasına kadar da glukagon

hormonunun etkisi devrededir.

Peki, yemekten sonra 4-5 saat boyunca ağzımıza bir lokma koymazsak,

motorumuza enerji nasıl sağlanıyor?

Bu zaman zarfında yani yemekten 4-5 saat sonrasına kadar, ağzımıza bir lokma

dahi koymadan normal yaşamımızın devam etmesi amacı ile 'leptin hormonu'

adında (son derece önemli olan) bir hormon salgılanmaya başlanır.

Leptin hormonunun görevi, vücudumuzun çeşitli bölgelerinde önceden depolanmış

olan yağları yıkarak, vücudumuza gerekli olan yakıtı ve dolayısı ile

enerjiyi sağlamaktır. Leptin hormonu, ikinci yedek depodaki benzinin yakıt

olarak kullanılmasını sağlamaktadır2


İnsülin ve leptin hormonlarının çalışmalarını şöyle özetleyebiliriz:

• İnsülin hormonu, kan şekerinin yakıt olarak kullanılmasını ve kullanılmayan

fazla kısmının da trigliseridA olarak (ileride kullanılmak amacıyla) depo

edilmesini sağlar.

• Leptin hormonunun görevi ise depoda birikmiş olan vücut yağlarının enerji

olarak kullanılmasını sağlamaktır.

• Leptin, 4-5 saat içinde bir şey yenmediği takdirde trigliseridleri (depo edilmiş

olan yağlar ve kan yağları) kan şekerine dönüştürerek vücudun ihtiyacı olan

enerjiyi sağlar.

İşte bu nedenlerle kilo verebilmemiz yani birikmiş olan yağlarımızın yakıt

olarak yıkılması ve enerji sağlayabilmesi için, leptin hormonunun salgılanması

şarttır. Daha önce belirtmiş olduğumuz gibi her yemek yedikten sonra ya da

sık sık bir şeyler yediğimizde, kan şekerimizle birlikte insülinimiz de yükselmektedir.

Bu alışkanlık devam ettiği sürece kanımızdaki insülin hormonu (doğal

olarak) sık sık yükselecek ve devamlı olarak yüksek düzeylerde kalacaktır! Yakıt

olarak kullanılmamış olan fazla kan şekerimiz de, sürekli yüksek olan kan insülin

sayesinde yağ olarak depoya gönderilecektir. İnsülin hormonu, kanımızda

hep yüksek düzeylerde kaldığı süre boyunca da yağlar devamlı olarak depol


ara gönderilecek ve bununla birlikte kilomuz da artacaktır. Sonuç olarak yağlar

depo edilmeye devam ediliyorken, aynı anda yakıt olarak kullanılmaları ve yıkılmaları

mümkün değildir. Bu nedenle sık sık yemek yediğimiz zaman enerjimiz

artmış olsa bile, bu enerji yağların yanması için değil de, yağların depolanması

için kullanılmaktadır. Doğal olarak bu süreç devam ettiği müddetçe kilo vermemiz

imkânsızdır! a4 Ara öğün yiyerek diyet yapmakta olan kişilerin, başlarda

kilo verirken daha sonra verdikleri kiloları koruyamamalarının ya da kilo vermek

yerine yavaş yavaş kilo almalarının nedeni, sık sık ara öğün yemelerinin sonucu

kanlarında insülin hormonunun giderek yükselmesidir.

Sık sık yemek yemek metabolizmamızı hızlandırmaz mı?

Tabii ki hızlandırır... Ancak sık sık yemek yediğimiz zaman kan şekerimiz ve

insülinimiz de sürekli olarak yükselmekte ve yüksek kalmaktadır. Kan insülin

değerlerinin normal düzeylere inmesine imkân verilmemektedir. Daha önce de

belirtmiş olduğumuz gibi, hızlı metabolizma ve yüksek kan insülin değerleri

yağların yıkılmasını değil de yağların depoya gönderilmesini sağlar. Yağların

depo edilmeleri sırasında ise birikmiş olan yağların enerji olarak kullanılmaları

mümkün değildir! Yüksek insülin hormonu ayrıca karaciğerden fazla kolesterol

yapılmasını da artırır, HDL denilen faydalı kan kolesterolünü düşürür ve kanı

yoğunlaştırarak, kanın pıhtılaşmasını kolaylaştırır.

Özetle, her yemekten sonra insülin hormonu salgılanır. Daha önce dile getirdiğimiz

gibi insülin hormonunun ikinci önemli görevi yağları depolamaktır. Uzun

süre yüksek kalan kan şekeri, bu nedenle yağ olarak depolanmaktadır.

Burada banka hesaplarımızdan bir örnek vermek istiyorum:

Sık sık yemek yiyerek, cari hesabımızı kullanıyor gibi, sürekli hazır sunulan

enerjiyi kullanıp yakıyoruz. Hatta kullanamadığımızda birikim olarak depo

ediyoruz. Aynen vadeli bir banka hesabımızda giderek fazla para biriktirmemiz

gibi, yağlarımızı da biriktirip artırıyoruz. Karatay Diyeti'nin amacı, cari hesaplarımızı

bir an önce bitirip, vadeli hesabımızı da bozup kullanılmasını sağlamaktır.

Ama insülin hormonu devrede olduğu ve devamlı olarak yüksek kaldığı

süre içinde, vadeli hesabımıza girip harcamamız imkânsızdır.

Peki, vadeli hesabımıza nasıl ulaşıp, kullanacağız?

Bu, fizik aktivitenin artırılması ile birlikte leptin hormonunun normal bir

şekilde görevini yapması sayesinde gerçekleşir.


'Kilo vermede en kritik hormon leptin hormonudur' diyebilir miyiz?

Diyebiliriz. Leptin hormonu, beyaz yağ ve pankreas hücrelerinde üretilip salgılanan,

insan vücudunda beyaz yağ hücreleri tarafından depo edilen, 1994

yılında keşfedilmiş bir hormondur. Leptin adı, eski Yunanca 'leptos ve

thin=ince' kelimelerinden alınmıştır. Tokluk hissini verme, açlığımızı bastırma,

yediklerimizin yeterli olup olmadığını beynimize iletme gibi çok önemli görevleri

vardır. Leptin hormonu, insülin hormonu ile birlikte vücudumuzun yakıt ve

enerji düzeyini idare eder ve düzenler.

Leptin hormonu, bütün diğer hormonları kontrol eden bir hormondur. Yani

vücutta bulunan diğer hormonlar, leptin hormonu olmadan çalışamazlar! Fakat

leptin hormonu diğer hormonlar olmadan da çalışabilir.

Organizmada görev yapan bütün hormonlar arasında en son keşfedilen leptin

hormonu, bir gemiyi yüzdüren birinci kaptanın görevini yürütür.-A, A

Leptin hormonu nasıl kilo vermemizi sağlıyor?

Normal fizyolojik şartlarda gündüz ve gece arasında hormonların salgılanması

değişik zamanlarda meydana gelir. Gündüzleri her lokmadan sonra insülin hormonu

salgılanmaktadır. İnsülin hormonu beyaz yağ hücrelerinde leptin hormonunun

salgılanarak depo edilmesini sağlar. Leptin hormonu beyaz yağ hücrelerinde

yeterli derecede üretilip depo edilince, fazlası kana geçer (bu depoların

yeterli derecede dolduğunun göstergesidir). Kan düzeyi normal seviyelerde

olunca, bu sefer leptin hormonu pankreastan insülin yapımını durdurur. İnsülin

hormonunun salgılanması engellenince, kan şekerinin yağ olarak depolanması

da duracak, kan şeker düzeyi azalmayacak ve tokluk hissi devam edecektir.

(Gece ise durum daha da değişik oluyor, çünkü leptin hormonu en fazla ve

yüksek düzeyde gece yarısından sonra saat 02:00-05:00 arasında salgılanıyor.

Akşam geç vakit yemek yenmediği zaman leptin hormonunun maksimum

düzeyde salgılanması da sağlanmış oluyor. Bu hormonun en iyi salgılandığı zaman,

rahat ve derin bir uyku anlarıdır.)

Ancak sık sık bir şeyler atıştırılması ya da çok büyük porsiyonlar tüketilmesi

sonucu insülin hormonu fazla miktarda salgılanacağı için, kan insülin düzeyi

uzun süre yüksek olarak kalacaktır. İnsülin hormonunun sürekli olarak salgılanması,

leptin hormonunun da sürekli olarak salgılanmasına neden olur. İnsülin ve

leptin hormonlarının dolaşımda uzun süre yüksek olarak kalması, bütün dokular


da bulunan insülin ve leptin hormonlarının komutlarını algılayacak olan hücrelerin

(reseptörlerin), bu hormonların komutlarını işitemez hale gelmelerine neden

olur. Bunun sonucunda leptin hormonu pankreasta bulunan hücrelere etki edemez

ve insülinin salgılanmasını engelleyemez. Çünkü pankreasta insülin salgılayan

hücreler, leptin hormonunun mesajlarını duyamaz hale gelmiştir. Bu

durumda, kulağı az işiten bir insanla konuşurken nasıl ki sesimizi yükseltip

bağırarak konuşursak, aynı şekilde insülin ve leptin hormonları da seslerini duyurabilmek

için salgılanmalarını giderek artırırlar. Kan insülin ve leptin seviyelerinin

giderek yükselmesine rağmen, dokular her iki hormonun da mesajlarını

algılayamaz durumda olduklarından normal bir şekilde fonksiyonlarını yürütemezler.

Leptin hormonunun mesajını algılayamayan pankreas hücreleri, insülin salgılamaya

ara vermeden devam edeceğinden, yağların depolanması da sürekli

bir şekilde devam edecektir. Bu durumda ne kadar az yesek de, yavaş yavaş

yağlarımız ve de kilomuz giderek artacaktır.

Bütün vücut dokularımızda; beynimizde, karaciğer ve pankreasta, kalp ve

bütün kaslarımızda gelişmiş olan bu emirleri algılayamama durumuna, bilimsel

olarak 'insülin ve leptin direnci' adını veriyoruz. Diğer bir deyişle 'hiperin

sülinemik hastalık' diyoruz.-7A A

İleri yaşlarda görülen hastalıklara 'dejeneratif hastalıklar' denilmektedir. Bu

hastalıkların ortaya çıkması, genel bir metabolizma bozukluğu sonucu olmaktadır.

Metabolizma bozukluğunun altında bu bölümde anlatmış olduğumuz insülin

ve leptin dirençlerinin yanı sıra, bir stres hormonu olan 'adrenalin hormonu'

direnci de bulunmaktadır.

İşte genel metabolizma bozukluğu ve dejeneratif hastalıkların tümünün

temelinde şu sacayağı yatmaktadır:


ÎNSÜLÎN DİRENCİ

BOitı\

"DErENIiRATİr"

HASTALIKLAR:

f Kilo. obezite, karaciğer yağlanması ^

DiyiMt, hipertansiyon, kalp krizi, felç, inme

Kronik artritler, kronik bel ağrıları

Kaus-er çeşitleri, Aliheimct, erken bunama

Fıbromiyosit, polikistik meme hastalığı

Poli lastik ever sendromu, erken adet görme

LEPTİN DİRENCİ ADRENALİN DİRENCİ

Şekil-2: Hiperinsülinemik hastalıklar

Bu tehlike üçgeni (Şekil-2), bütün dejeneratif hastalıkların oluşmasında tek

payda olarak büyük bir risk faktörüdür. Metabolizma açısından önemli olan bu

sacayağı, bütün vücut hücrelerinde, dokularında ve organlarında arteriyoskleroz

(küçük damarların hasta olması) nedenidir. Arteriyoskleroz ya da ateroskleroz,

genel olarak bütün organlarda yaygın bir şekilde gelişir.

Ateroskleroz, başlangıçta fark edilmeyen karaciğer yağlanması, kilo alma ve

şeker metabolizmasının bozulması ile sinsi bir şekilde başlar. Örneğin, şeker

metabolizma bozukluğu senelerce sinsice devam ettikten sonra, TİP II dediğimiz

şeker hastalığı (diyabet) olarak ortaya çıkar. Bu sırada sinsice gelişmekte olan adrenalin

direnci sonucu kan basıncı da yükselir.-9A, AA

Önemli olan diğer bir nokta da sacayağında gördüğümüz bu üç faktörün (insülin,

leptin ve adrenalin direnci); ailesel, kalıtsal ya da konjenital olmadığı, iç ve

dış etkenlerle ileri yaşlarda ortaya çıkmaları konusudur.


Önemle vurgulanması gereken, sacayağı üçgeni (Şekil-2) içinde listelemiş

olduğumuz bütün dejeneratif hastalıkların önlenebilir hastalıklar olmalarıdır.

Bu kitap, işte bu nedenlerle kaleme alınmıştır. Kendi sağlığımızı ele almanın

ve hastalanmamızı önlemenin zamanı gelmiştir. Sağlığımızı korumak her açıdan

en rahat ve en ucuz yoldur. İnsülin ve leptin direnci olan kişiler sık sık acıkır

ve devamlı olarak 'acıkma' ya da 'doyamama' korkusu içinde yaşarlar. Hemen

acıkınca da buldukları her türlü tatlı, çikolata, şeker ve şekerli içeceklere saldırırlar.

Diğer bir deyişle sık sık acıkıyorsak ya da sık sık bir şeyler atıştırmadan

duramıyorsak, vücudumuzda insülin ve leptin direnci gelişmiş demektir. Tüm

hücrelerimizde henüz gözümüzle görüp fark edemediğimiz sinsi, hiperinsülinemik

hastalıklar gelişmektedir. Kan insülin düzeyi normalin üstünde olmaya

başladığında, subklinik olarak hücresel düzeyde kronik dejeneratif

hastalıklar başlamıştır. Bizler farkında olmadan, vücudumuzda sinsi bir düşük

yoğunluklu savaş başlamış ve devam ediyor demektir.

Kandaki insülin hormonu düzeyi ne kadar olmalıdır?

12 saatlik açlıktan sonra alınan kanda normal kan insülin hormonu değeri,

5 IU/ml (Internasyonal Ünite/ml) dolaylarında olmalıdır. Kan insülin değerleri

2,5-5 IU/ml bulunan kişilerin uzun ömürlü oldukları ve sağlıklı yaşadıkları

birçok bilimsel araştırma ile gösterilmiştir.

insülin ve leptin direncinin en önemli belirtisi nedir?

İnsülin ve leptin direnci devam ettiği süre boyunca ne yağlarımız yıkılabilir

ne de sağlıklı bir şekilde kilo vermemiz mümkün olabilir. Bütün organlarımızın

içinde ve etrafında yağlar birikmeye devam eder. Bacaklar, kalçalar, gıdık, karaciğer,

kalp, böbrek ve karında yağlar birikmiştir.

Göbekte yağlanma, hem erkeklerde hem de kadınlarda hafif derecede olsa bile

araba tekerliği şeklini almaya başlamıştır. Karaciğer yağlanması sonucu gelişen

göbek yağlanması, insülin ve leptin direncinin önemli bir belirtisidir.[13],[14]

Bu, karnımızın içinin ve bütün organlarımızın yağla dolu olduğunun bir

göstergesidir! İnsülin ve leptin direnci ortadan kalkmadan bu yağlar yıkılmaz ve

kilo verilemez. Aç kalarak birkaç kilo verilebilse dahi, verilen kilolardan daha

fazlasının kısa bir süre sonra geri alınması, karaciğer yağlanması sonucunda

gelişmiş olan insülin ve leptin direncinin neticesidir.


Demek oluyor ki, aç kalarak ya da düşük kalori ile beslenerek kilo verilse bile,

verilen kilolar kısa sürede geri alınıyor. Sık sık, az miktarda ve düşük kalorili

yiyeceklerin de mutlaka insülin hormonunun salgılanmasına neden olduğunu

ve karaciğer yağlanması, göbek çevresinin artması ile birlikte insülin ve leptin

direncini daha da artırdığını unutmamamız gerekir. Bu nedenle her hafta yeni bir

diyet listesi piyasaya sürülmekte, medya ve basın organlarında yer almaktadır.

Bunlar, bir yandan tercüme diyet olmaları, öte yandan da insülin ve leptin direncine

neden olmaları sebebi ile büyük çoğunluğunun kalıcı bir zayıflama sağlamadığı

ve başarısız olduğu kısa sürede ortaya çıkmaktadır. Bütün tercüme diyetler,

hangi ülkede düzenlenmişse kısmen o yöre halkının imkân ve alışkanlıklarına

yönelik olarak hazırlanmaktadır.

Önemli olan yiyeceklerimizi, mutfağımızda ve pazarlarımızda kolaylıkla

temin edilebilen yerel ürünlerimizle hazırlayabilmemizdir. Alışmış olduğumuz,

damak tadımıza göre hazırlanmış ve rahatlıkla ulaşabileceğimiz doğal besinleri

tüketmemiz, diyetin sürekli bir şekilde uygulanabilir olmasını da sağlayacaktır.

'Karatay Diyeti'nin piyasada bulunan diğer diyetlerden farkı nedir?

Bu kitap, insülin ve leptin direncini kırmak, karaciğer yağlanmasının dolayısı

ile göbek yağının ilerlemesinin önüne geçmek ve geriletmek amacını hedef

almıştır. Sıradan bir mucize diyet listesi değildir. Sağlıklı bir yaşam biçimi edinmek

için kolayca uygulanabilen öneriler içermektedir.

Karatay Diyeti'nin diğer diyetlerden daha rahat uygulanabilir ve farklı ol

masının temelinde, düşük glisemik indeksli besinlerin tüketilmesinin öneminin

öne çıkması yatmaktadır.-1A, AA gk olarak, birçok diyet ile senelerden beri önerilmekte

olan günlük kalori hesabının yer almamasının yanı sıra, yasaklanmış

ya da kısıtlanmış olan sağlıklı yağların, sağlık ve özellikle kilo verme sürecinde

önemlerinin vurgulanmasıdır.

Sağlıklı yağlar tüketilmedikçe, insülin ve leptin direnci kırılamaz ve kilo vermemiz

mümkün olmaz! Diğer bir deyişle vücudumuzda depolanmış ve

kanımızda birikmiş yağların (trigliseridlerin) yıkılarak azalması için sağlıklı olan

yağları mutlaka tüketmemiz gerekiyor.

Karatay Diyeti, sıkıntıya girmeden kolayca ve rahatlıkla uygulayabileceğiniz

bir beslenme ve yaşam biçimini size sunmaktadır. Her gün semt pazarlarında bulunan

yiyeceklerin sağlıklı bir şekilde hazırlanıp, tüketilmelerinin planlanması


için bir kılavuz niteliğindedir. Sağlıklı bir yaşam için yedisinden yetmişine,

çocuk, genç, hamile, lohusa, hasta her bireyin hayat boyu kolaylıkla uygulayabileceği

önerileri içermektedir.

Dokularımızı, insülin ve leptin hormonlarının mesajlarını tekrar algılayacak,

üzerlerinde oluşmuş insülin ve leptin direncini kıracak duruma nasıl

getirebiliriz?

İnsülin ve leptin direncini kırmak, birden fazla yaşam ve beslenme biçimi

değişikliği ile mümkündür. Bunları şöyle sıralayabiliriz:

Fizik aktivite

Yapılan bilimsel araştırmalar, insülin ve leptin direncinin ilk etapta hareketsizliğe

bağlı olarak bacak adalelerinde başladığını göstermiştir. İnsan vücudunda en

büyük kitleyi bacak ve kalça adaleleri oluşturur. Dolayısı ile yakıta en fazla ihtiyacı

olan ve bu yakıtı en yoğun düzeyde kullanan dokular, bacak ve kalça adaleleridir.

Bu nedenle düzenli olarak (devamlı bir şekilde) fizik aktivite yaparak, bacak

ve kalça adalelerinin insülin ve leptin hormonlarına olan hassasiyetlerini geri

kazanmak mümkün olmaktadır.

Bacak adalelelerinden sonra, karaciğer ve diğer organlarda insülin ve leptin

direnci gelişmesi izlenir. Şişman kişilerde karaciğer yağlanmasının oluşması sonucu,

göbek etrafında araba tekerleği şeklinde yağların birikmesinin nedeni de

budur. İşte bu sebeplerle en başta fizik aktivitemizi artırarak insülin ve leptin

direncinin gelişmesini önlemek elimizdedir. Günlük fizik aktivitemizi artırarak,

oluşmuş olan insülin ve leptin direncini, bunların sonucu gelişebilecek dejeneratif

hastalıkları önlemek ve geri çevirmek de her zaman mümkündür.

Hekimlerin babası olan İstanköylü Hipokrat (Hippocrates), asırlar önce (MÖ

V. yüzyıl) "Uzun yol yürüyen uzun yaşar" demiş ve ada halkını eşeğe çok bindikleri

için sağlıklarını kaybedecekleri konusunda uyarmıştır.

Düşük glisemik indeksli gıdalar tüketmek

Muntazam bir şekilde fizik aktivite ile birlikte 'sağlıklı karbonhidratları' diğer

bir deyişle düşük glisemik indeksli (Gİ) gıdaları tüketmeye başladığımızda in

sülin ve leptin direnci yavaş yavaş kırılacağından kilo vermeye başlarız.-17A

AA Bununla birlikte yüksek glisemik indeksli yiyecekleri, içecekleri ve işlenmiş

bütün gıdaları (glisemik indeksleri yüksektir ve trans yağ içerirler) hayatımızdan


çıkardığımızda yağlarımız giderek azalır. Depo yağlarımızın yıkılarak azalması

sonucu kilo verirken aynı zamanda dinçleşiriz, yorgunluk ve halsizlik hissetmeyiz,

uykularımız da düzene girer. Karaciğerimiz sağlıklı çalışmaya başlayacağı

için bütün hormonlarımızla birlikte kan yağlarımız da sağlıklı düzeylere iner.

Yükselmiş olan kan basıncımız da normalleşir.

Sağlıklı yağları kullanmak

Düşük glisemik indeksli gıdalar tüketirken, sağlıklı yağların da kullanılmasıyla

insülin ve leptin direncini önlemek ve kırmak daha da kolaylaşacaktır. Sağlıklı

yağların insülin ve leptin direncini kırarak hiperinsülinemik hastalıkları önlediği

birçok bilimsel çalışma ile gösterilmiştir. Bu konuyu üçüncü bölümde 'tüketmemiz

gereken sağlıklı yağlar ve uzak durmamız gereken trans yağlar' konusu

içinde kapsamlı bir şekilde anlatacağız.

İşlenmiş gıdalardan uzak durmak

Yiyeceklerimizi mümkün olduğu kadar doğal, bütün ve bozulmamış olarak,

yani herhangi bir fabrikaya girip çıkmamış ve endüstriyel işlem görmemiş

şekilde tüketmek, insülin ve leptin direncini kırmak için son derece önemlidir.

Doğal yiyecek ve içecekler, lifleri parçalanmamış olduğu için düşük glisemik

indeksli gıdalardır. Bu önemli özelliklerinin yanı sıra, organizmaya zarar veren

herhangi bir ilaç, yemek boyası ve kimyasal katkı maddesi ya da trans yağ içermezler.

Bu nedenlerle sağlıklı beslenme ve yaşam için tercih edilmelerinde sonsuz

yararlar bulunmaktadır.

Bu alanda otorite olan Sayın Prof. Dr. Ahmet Aydın'ın 7'den 70'e Taş Devri

Diyeti adlı kitabı doğru beslenme konusunda oldukça kapsamlı olarak yazılmış

en önemli kaynaklardan biridir ve bu konuda şimdiye kadar söylenmemiş bütün

gerçekleri bilimsel olarak gözler önüne sermektedir.

Düşük glisemik indeksli gıdalar insülin direncini nasıl kırıyor?

Düşük glisemik indeksli gıdalar denilen 'sağlıklı' karbonhidratlar, uzun süre

tokluk hissi sağlayan yiyecekler grubudur.-19 Bu tür gıdalarla beslenen

kişilerde, en güçlü hislerden biri olan 'acıkma hissi' oluşmaz. Sonuç olarak, sık

sık yemek yeme dürtüsü ortadan kalkar. Reaktif hipoglisemi atakları önlenmiş

olur. Sık sık insülin hormonu salgılanmadığı için de doğal olarak insülin ve lept


in direnci gelişemez. Gelişmiş olan da yavaş yavaş geriler. Göbek ve karna depo

olmuş yağlar da yavaş yavaş yıkılmaya başlar.

Glisemik indeks nedir? Düşük glisemik indeksli (Gİ) gıdaların yararları

nelerdir?

Glisemik indeks (Gİ), herhangi bir yiyeceğin içinde bulunan karbonhidrat

miktarına göre hesaplanır. Karbonhidrat içeren bir yiyecek kana geçtiğinde, kan

şekerini yükseltme hızını gösterir.

Örneğin, 50 gr toz şekerin glisemik indeksi hızlı bir şekilde kan şekerini yükselttiği

için çok yüksektir ve 100 (yüz) olarak kabul edilir. Diğer karbonhidrat

içeren yiyeceklerin glisemik indeksleri ise 100 (yüz) üzerinden -100'e (yüze) oranla-

hesaplanır. Karbonhidrat içeren yiyecekler düşük, orta ve yüksek glisemik

indeksli olarak üç gruba ayrılır:

• Yüksek Gİ: 100-70

• Orta Gİ: 70-50

• Düşük Gİ: 0-55

Rafine edilmiş ve işlenmiş hazır yiyeceklerin glisemik indeksleri de şeker gibi

çok yüksektir ve 100 olarak hesaplanmıştır.

Fabrikalarda büyük miktarlarda üretilen bütün yiyecekler, uzun süre

bozulmadan kalabilmeleri için çeşitli işlemlere tabii tutulurlar. Bu tür gıdalar, raf

ömürleri uzatılmak amacı ile doğal olan faydalı liflerinden, yağlarından ve vitaminlerinden

endüstriyel işlemlerle arındırılır, böylece kısa sürede bozulmaları

önlenmiş olur.

Özgün maddeleri yok edilen yiyeceklere daha sonra damak tadını sağlama

amacı ile çeşitli suni tatlandırıcılar, gıda katkı maddeleri ve gıda boyaları eklenir.

Bu işlemleri görmüş yiyecekler ağıza alındığı anda (ağzımızdan emilerek), hızlı

bir şekilde kan şekerimizi yükseltirler. Ayrıca lifleri (posaları) yok edilmiş

olduğundan, hazmedilmeleri hızlanmış ve kolaylaşmıştır. Mideden çabucak

geçerek incebağırsağa ulaşırlar. Uzun bir tüp şeklinde olan incebağırsağın

başlangıç bölümünden de hemen hazmedilirler ve bağırsağın son bölümüne

kadar bile ulaşamazlar. Mide ve bağırsaklar kısa süre içinde boşalır.


Mide ve bağırsakların hemen boşalması ile bu organlarda bazı hormonlar salgılanır.

Bu hormonlar, mide ve bağırsakların boşalmış olduğunu, sistemde yeterli

besin ve yakıt kalmadığı mesajını beynimize iletir. Bunun sonucu da acıkma hissi

ve yemek yeme isteğidir.

Rafine edilmiş ve işlem görmüş hazır yiyeceklerin hazmedilmeleri çok hızlı

olmaktadır. Bu tür yiyecekler, mide ve bağırsaklardan çok çabuk emilip kan

şekeri ve insülinimizin hızla yükselmesine neden olur. İnsülin hormonunun aşırı

bir hızla yükselmesi, kan şekerinin çabucak kullanılmasına ve hızla düşmesine

neden olur. Reaktif hipoglisemi diye adlandırdığımız bu durum, insülin ve leptin

direncinin en önemli belirtisidir. Aşırı açlık hissi, mide ezilmesi, huzursuzluk

gibi rahatsızlıların bir an önce giderilmesi için tatlı, çikolata ve şekerlere veya

aşırı şekerli içeceklere saldırmamız kaçınılmaz olur. Bu da sık sık yeme ihtiyacımızı

kamçılayacak ve de bahsetmiş olduğumuz kısır döngüyü başlatarak insülin

ve leptin direncinin gelişme ve ilerlemesine neden olacaktır.

Büyük bir tabak mantı ya da çift kaşarlı bir tost yedikten 2 saat sonra tekrar

acıkmamızın nedeni, rafine unlarla hazırlanmış bu hazır yiyeceklerin doğal

sonuçlarıdır. Yüksek glisemik indeksli karbonhidrat içeren yiyecek ve içecekler,

insülin ve leptin direncini kamçılar.

Lifi fazla olan ya da posalı yani karbonhidrat oranı düşük yiyeceklerin

hazmedilmeleri yavaş olduğundan, mide ve incebağırsakta uzun süre kalırlar. Bu

nedenle, kaba ve doğal lifi fazla olan besinlerin mide ve bağırsaklarımızda hazım

süresi uzundur. Yiyeceklerin içindeki lif miktarları arttıkça, glisemik indeks

değerleri azalır. Bu nedenle şekerimiz ve buna paralel olarak insülin hormonu

yavaş yavaş ve azar azar yükselir. Yemekten 2 saat sonra acıkma hissimiz ortaya

çıkmaz ya da midemizde ezilme hissetmeyiz. Yiyecekler, oldukça uzun olan incebağırsağın

sonuna kadar bağırsakta kalarak hazmedilmeye devam ederler.

Yiyeceklerin mide ve ince bağırsakta uzun süre kalmaları sonucu, başta leptin

hormonu olmak üzere, mide ve ince bağırsağın son bölümlerinden salgılanan

bazı hormonlar, beynimize sistemde yeterli yakıt olduğunu ve henüz herhangi

bir yiyeceğe ihtiyaç olmadığını iletirler. Yemek yedikten 1-2 saat sonra

acıkmamamızın ve tokluk hissimizin uzun süre devam etmesinin nedeni, düşük

glisemik indeksli gıdaların tüketilmesidir.

Düşük glisemik indeksli yiyeceklerin tüketilmesinin faydalarını şöyle sıralayabiliriz:


• Tokluk hissimiz uzun sürer, acıkmayız ve canımız sık sık bir şeyler yemek

istemez. Tatlı, çikolata ve şekere hücum etmeyiz.

• Kan şekerimizde ani iniş çıkışlar olmadığından, şeker ve tatlı arzu etmeyiz.

Reaktif hipoglisemi sonucu ortaya çıkan, açlık, halsizlik, yorgunluk ve sinirlilik

halleri oluşmaz. Yemek yedikten 1-2 saat sonra gelişen hipoglisemi nöbetleri önlenir.

• Düşük glisemik indeksli bütün yiyecekler (sağlıklı karbonhidratlar), uzun

süre tokluk hissi verirler.-20- Bu süre içinde leptin hormonu salgılanacağından,

ihtiyacımız olan enerji depolanmış yağlarımızdan sağlanmış olur. Dolayısı ile

kendi depo yağlarımızın ara öğün olarak kullanılmasına fırsat vermiş oluruz. Bu

nedenle sağlıklı bir şekilde kilo vermek mümkün olur ve verilen kilolar birkaç

ay sonra geri alınmaz!

• TİP I ve TİP II şeker (diyabet) hastaları, düşük glisemik indeksli yiyeceklerle

beslendikleri ve ekmek yemedikleri zaman, kan şekeri kontrolleri daha kolay ve

sağlıklı şekilde sağlanır.-21-,-22- Şeker hastalarının aşırı kilo almaları önlenir ve

insülin ihtiyaçları giderek azalır. Bu şekilde şeker hastalarında görülen komplikasyonların

birçoğu önlenir ve azalır.-23

Düşük glisemik indeksli besinler vücudumuzda ne gibi değişikliklere

neden oluyor?

• Gün boyunca kan insülini düşük kalır ve dalgalanma göstermediği için

acıkma hissi olmaz. Uzun süre tokluk hissedilir.

• Ara öğün olarak göbekte biriken yağımızı ve iç yağ depolarımızı kullanırız.

• Yağlarımız depolanmaz, daha hızlı yıkılarak giderek azalır, karaciğer ve

göbek yağımız erir ve göbek çevremiz incelir.

• Kilolarımızı rahatlıkla verir, tekrar geri almayız ve verdiğimiz kiloda

kalırız.

• Hiçbir şekilde isteksiz, sinirli, sıkıntılı ve umutsuz duygular olmayız.

Kendimizi bütün gün dinç ve enerjik hissederiz, halsizlik ve bitkinlik olmaz.

• Kaslarımız erimez. Su kaybımız olmaz.


• Karaciğerde biriken yağımız eridiği için, karaciğerimiz sağlığına

kavuşarak normal çalışır.

• Metabolizmamızda yavaşlama olmaz, bilakis hızlanır.

• Fizik aktivitemize yorulmadan devam edebiliriz.

• Kan yağlarımız normalleşir; HDL yükselir, depo yağ şekli olan trigliseridler

düşer.[24], [25]

• Bağırsaklarımız düzenli şekilde çalışmaya başlar. Kabızlık varsa giderilir.

• Şişmanlık ve obezite önlenmiş olur.

• Obezite sonucu gelişen sağlık sorunları ortaya çıkmaz, çıkmış olanlar da

geriler ve düzelir.

• Tansiyonumuz normalleşir.

• Kalp hastalıkları, felç, inme, Alzheimer riski azalır.

• Her türlü kanser riski azalır. Çünkü sürekli şeker ve insülin yüksekliği

ve fazla kilolar kanser nedeni olarak kabul edilmektedir.

• Şeker hastalığı gelişmez. Diabet hastalarında şeker kontrolü daha kolay

olur, hatta düzelir.1261,127

• Şeker hastalığına bağlı tehlikeli komplikasyonlar azalarak yok olur.

• Eklem ağrıları ve artrit gelişmez. Oluşmuş olanlar geriler ve şikâyetler

azalır.

• Fibro kistik meme hastalığı oluşmaz.

• Polikistik over hastalığı gelişmez.

• Yaygın fibromiyosit ağrıları geriler ve kaybolur.

• Düşüncelerimiz berraklaşır. Uykularımız düzene girer, horlama biter.

• Hepsinden en önemli olanı, vücut bağışıklık sistemi güçlenir.

• Bakteri, virüs, alerji ve kansere sebep olan etkenlerle hastalanma zorlaşır.

Hastalanma durumunda da kısa süre içinde sağlığımızı kazanırız.

Tüm bunların sonucunda bütün hiperinsülinemik hastalıklar (Şekil-2) önlenir,

riskleri azalır, geriler ve ortadan kalkar.-281 Glisemik indeks bir yiyeceğin içerdiği

karbonhidratların özelliğini ve kalitesini bize gösterir. Karbonhidratların

hepsi aynı kalite ve özellikte değildir. Daha önce de bahsetmiş olduğumuz gibi,


hazmedilmeleri kolay ve çabuk olanlar ya da hazmedilmeleri yavaş ve uzun olan

değişik karbonhidrat çeşitleri bulunmaktadır.

Düşük glisemik indeksli gıdalar ile beslenmeye başlayan Tip I ve Tip II diyabet

hastalarının şeker kontrolü daha kolay olmakta ve bu hastalıklarda ortaya çıkan

birçok komplikasyon önlenebilmektedir.-29-,-3^, -31]

İnsülin ve leptin direnci, birçok tehlikeli hastalığa neden olduğu için tıp dilinde

'gizli katil' olarak da adlandırılmaktadır. Daha önce de değinmiş olduğumuz gibi

hiperinsülinemik hastalıkların tümü sinsi bir şekilde başlar ve oldukça uzun bir

süre fark edilmeden gelişir. Bu süre zarfında organizmada da tahribat oluşur ve

bu oluşum sinsice ilerler.

Düşük glisemik indeksli gıdalar ile beslenme sonucu aşırı kiloların verilmesi

ile insülin ve leptin direnci kırılacağından dolayı hiperinsülinemik hastalıklar

(kalp damar hastalıkları, inme, erken bunama, Alzheimer, kronik artritler,

fibromiyalji, birçok kanser türü, polikistik over hastalığı, fibrokistik meme

hastalıkları) riskinin azaldığı ve önlenebildiği birçok bilimsel çalışmada göster

-

ilmiştir -32-, a,a

Sağlığımızı geri kazanmak ve sağlıklı bir şekilde yaşamak için, her gün

önümüze gelen bazı yiyeceklerin glisemik indeks değerlerini bilerek, bilinçli

bir şekilde tüketmemiz faydalı olacaktır. Yemeklerimizi hazırlayıp, tüketirken

bu listedeki yiyecekler bir örnek olarak dikkate alındığında, kilo vermemiz ve

sağlığımıza kavuşmamız daha kolay olacaktır.

Yiyeceklerimizin glisemik indeks değerleri, yemeğin pişirilme şekline bağlı

olarak da farklılık gösterir. Bu konuya açıklık getirmek amacı ile bir örnek vermek

istiyorum. Hepimizin bildiği gibi bütün sebzeler pişirildikten sonra yumuşar.

Bunun nedeni, sebzelerde bulunan selüloz liflerinin pişirilmeleri sırasında

parçalanıp şişmeleridir. Lahana salatası çiğ olarak yenildiği zaman glisemik indeks

değeri 100 üzerinden 15 kadardır. Bu nedenle ve içerdiği lignan maddesinin

de etkisi ile çiğ olarak tüketildiğinde son derece sağlıklı olduğu bilinmektedir.

Oysa lahana kapuska yemeği haline dönüştüğünde, haşlanma sonucu selüloz

lifleri parçalanıp yumuşar. Bu nedenle hazmedilmeleri pişmemiş lahanadan daha

kolay ve çabuk olur. Pişmiş lahananın glisemik indeksi 40 olup yükselmiştir.

Ama gene de düşük indekslidir, çünkü total olarak az miktarda karbonhidrat içermektedir.

Bu nedenle, lahana ve lahana grubunda bulunan karnabahar ve brokoli


bol miktarda (pişmiş ya da çiğ olarak salata şeklinde) tüketilmelidir. Lignan

maddesi içeren lahana grubu sebzelerin her türlü kanseri önlediği de bilinmektedir.

Düşük glisemik indeksli (Gİ) gıdalar hangileridir?

a) Proteinler

Karbonhidrat içermediklerinden ya da ölçülemeyecek kadar az içerdiklerinden

dolayı proteinlerin glisemik indeksleri 100 üzerinden sıfırdır. Bu nedenle

korkmadan kalori hesabı yapmaksızın tüketilebilirler.

Bu gruptaki yiyecekler ve glisemik indeks değerleri şöyledir:

• Etler = 0

• Balıklar = 0

• Yumurta = 0

• Peynir = 0

• Yoğurt = 0

• Süt = 0

• Ayran = 0

b) Sebzeler

Sebzeler de çiğ olarak tüketildikleri zaman çok az miktarda karbonhidrat içerdiklerinden

dolayı glisemik değerleri çok düşüktür. Ancak pişirildiklerinde bu

değerlerin yükseleceğini daha önce de açıklamıştık. Örneğin glisemik indeks

değeri düşük olan çiğ havuç, 100 üzerinden 40 olduğu halde, pişirildiği zaman

glisemik indeksi 100 üzerinden 60-70'lere kadar çıkmaktadır.

Bu örnekten anlaşılacağı üzere sebzeler çiğ olarak tüketildiklerinde sağlıklıdırlar.

Kan şekerini, kan insülin ve leptin düzeylerini yükseltmediklerinden dolayı,

karaciğer yağlanmasını ve vücut yağlanmasını artırmaz, bilakis azalmasına

neden olurlar. Her meyve ve sebzenin glisemik indeks değeri farklıdır.

Sık kullandığımız bazı sebzelerin (çiğ olarak) 100 üzerinden glisemik indeks

değerleri şöyledir:

• Lahana (her türlüsü), karnabahar, brokoli = 0


• Enginar, kereviz = 0 (karaciğer için sağlıklı olarak bilinmelerinin

nedeni de, sıfır düzeyde karbonhidrat içermelerinden dolayıdır!)

• Patlıcan, kabak, biber (yeşil, kırmızı) = 0

• Salatalık, domates, marul, kuru soğan = 0

• Taze yeşil fasulye = 48

• Turp (her türlüsü) = 15

• Yer elması = 15

• Çiğ havuç = 40, (havuç haşlanınca = 70)

c) Baklagiller

Sık kullandığımız baklagillerin (pişmiş) 100 üzerinden glisemik indeks

değerleri şöyledir:

• Yerfıstığı (baklagiller ailesine aittir, fıstık ailesinden değildir!) = 0

• Kuru fasulye ve barbunya = 30

• Kuru bakla = 79

• Mercimek (her türlüsü) = 30

• Kuru börülce = 30

• Nohut = 42

d) Kuruyemişler

Sık tükettiğimiz kuruyemişlerin 100 üzerinden glisemik indeks değerleri

şöyledir:

• Badem = 0-15

• Ceviz = 0-15

• Kavrulmamış fındık = 0-15

• Kavrulmamış yerfıstığı = 0-15

• Antep fıstığı = 0-15

• Fındık ve çekirdekli siyah kuru üzüm karışımı = 20

• Kuru kayısı/gün kurusu = 30

• Kuru mürdüm eriği = 29


e) Meyveler

Düşük glisemik indeksli bazı taze meyvelerin100 üzerinden glisemik indeks

değerleri şöyledir:

• Kiraz, vişne = 22

• Erik (her türlüsü) = 24

• Greyfurt = 25

• Şeftali = 28

• Elma, armut = 40

• Çilek, böğürtlen, karadut = 40

• Portakal = 45

• Taze üzüm = 53

• Taze kayısı = 57

Önemli not

Düşük glisemik indeksli yiyecekleri de büyük porsiyonlar olarak tüketirsek,

'yüksek glisemik yük' denilen yüksek glisemik değerler ortaya çıkar. Bu sebeple

tüketeceğimiz gıdaların hiçbir zaman çok büyük porsiyonlarda olmaması

gereklidir. Doyunca yemeği bırakmamız yeterlidir.

Karatay Diyeti'nin bir günlük (düşük glisemik indeksli) mönüsünde neler

yer alıyor?

KAHVALTI: 07.00-09.00 ARASI (HER SABAH)

• Az pişmiş 2 adet yumurta.

Hazır lop, rafadan veya düşük ısıda tavada saf tereyağında fazla katı olmadan

pişirilebilir. Menemen ya da pastırmalı yumurta yapılabilir. (îleriki bölümlerde

saf tereyağı, pastırma ve az pişirilmiş yumurtanın diğer birçok faydasını açıklayacağız.)

• Bir avuç içiniz kadar az tuzlu peynir.

Bunun yanında herhangi bir ekmek, poğaça, simit vb yenmeyecek!


• Peynirle birlikte ekmek yerine, bir ince belli çay bardağı ceviz içi veya

fındık, az tuzlu fıstık, badem, yerfıstığı vb yenebilir.

• Az tuzlu 8-10 adet zeytin.

Üzerine zeytinyağı, limon, kekik ve pul kırmızıbiber eklenebilir.

• Domates, biber, salatalık, turp, maydanoz, nane, roka vb arzu edildiği

kadar yenebilir.

Doğal ve mevsiminde olmak şartı ile!

• Limonlu çay veya süt içilebilir.

Şekersiz ve tatlandırıcısız olarak!

Kahvaltı, 24 saatlik bir gün içinde en önemli olan öğündür. Kuvvetli, bol protein

ve sağlıklı yağ (tereyağı) içeren bir kahvaltının, metabolizmayı 12 saat süre

ile %30 kadar artırdığı gösterilmiştir. Bu şekilde bir kahvaltının hızlandırdığı

metabolizma sonucu, harcanan kalori miktarı 4-5 kilometrelik bir koşuda harcanan

kalori-enerji miktarına eş değerdir.-351 Bu nedenle iki adet az pişirilmiş

(kayısı kıvamında) yumurta, bir avuç içi kadar (bir kibrit kutusu kadar değil)

beyaz peynir veya çökelek sabah yenecek en önemli besin kaynaklarıdır. Bu

şekilde yapılan kuvvetli bir kahvaltının, Şekil-2'de yer alan üçgen içinde görülen

hastalıkları önlediği bildirilmiştir.

Yumurtalar özellikle kayısı kıvamında olmalı ya da tereyağında düşük ısıda

katılaştırılmadan hafifçe pişirilmelidir. Çünkü yumurta uzun süre haşlandığı zaman,

sarısının etrafında gri-yeşil bir renk oluşmakta ve ağzımıza aldığımızda

dağılıp un ufak olmaktadır. Bu durumdaki yumurtalar artık yumurta değildir ve

hepimizin de bildiği gibi tadı tamamen değişmiştir. Aşırı pişirilme ve haşlanma

sonucu, doğallığını kaybetmiş olan yumurta sarısı içinde bol miktarda trans yağ

meydana gelmiştir. îşte, asıl sağlığa zararlı olan doğal yumurtanın kendisi değil

de, kötü pişirilme sonucu ortaya çıkan trans yağlardır. Bu nedenle, yumurta

pişirilirken yüksek ısıda yandığı ya da kızartıldığı zaman da, aynı şekilde

doğallığını kaybettiğinden ve bol miktarda trans yağ meydana geldiğinden

sağlığa zararlı ve tehlikeli bir hale gelir.

Önemli not


Sabah kahvaltısından sonra açlık hissetmeden 4-5 saat geçiremiyor ya da

1-2 saat içinde acıkıp bir şeyler atıştırmadan duramıyorsanız, biliniz ki sabah

kahvaltıda yedikleriniz sizin sağlığınıza zarar vermektedir! Özellikle ekmek,

simit ve poğaçalar; bal, reçel ve tatlılar; hazır ya da taze sıkılmış meyve suları;

çaya konulan şeker ve tatlandırıcılar bu zararlı yiyecekler arasında sayılabilir.

ÖĞLE YEMEĞİ: 13.00-14.00 ARASI

Aşağıda verdiğimiz yiyeceklerden herhangi bir seçenek öğle yemeği

olarak tercih edilebilir:

• Etli ya da zeytinyağlı sebze yemeği

• 3-5 kalem pirzola, biftek, bonfile, kuzu kapama vb

Etin yanında -yüksek glisemik indeksli karbonhidrat içerdikleri için pilav ve

patates (Gİ=100) yenilmeyecek!

• Balık

Izgara, fırınlanmış ya da buğulama olarak tüketilebilir.

• Döner, kebap ya da diğer kebap türleri

Bol salata ve yoğurtla yenebilir.

Yanında pide, pilav, patates ve ekmek yenmeyecek!

• Her türlü mercimek yemeği

Sarı, kırmızı veya yeşil mercimek olabilir.

• Semizotu

Etli ya da yoğurtlu sarımsaklı ve cevizli salata yapılabilir.

• Enginar, kereviz, lahana, karnabahar veya pırasa yemeği

Doğal ve mevsimine göre seçilebilir.

• Karnıyarık, imambayıldı, patlıcan kebabı, yaprak sarmaları, her türlü

kabak ve biber dolma.

• Pastırmalı ya da kıymalı kuru fasulye, bakla veya nohut yemeği


Bol soğan ve salata ile yenebilir.

Bunların yanında pirinç pilavı yenmemeli! Pirincin Gî=100-130

• Evde pişirilmiş olan her türlü çorba; domates, tarhana, paça, işkembe vb

Hazır çorba tozları, işlenmiş oldukları için kullanılmamalıdır!

Yemeklerin yanında ek olarak şunlardan biri tercih edilebilir:

• Et ve balık yemekleri ile birlikte bol mevsim salatası, soğan ve yoğurt

yenebilir.

• Yemeklerle birlikte cacık; sızma zeytinyağı, bol sarımsak ve nane

eklenerek içilebilir.

• Turşu, evde geleneksel usulle (bol sirkeli ve az tuzlu) hazırlanarak rahatlıkla

tüketilebilir.

Yukarıda verilen yiyeceklerin yerine meyve tüketmek isteyenler şu alternatifleri

tercih edebilir:

• Bir adet mevsim meyvesi

• Bir kâse yoğurt ve bir avuç ceviz ile birlikte; 5-6 adet mürdüm eriği veya

bir avuç siyah çekirdekli üzüm ya da 5-6 adet kuru kayısı gibi yiyecekler de

tüketilebilir.

Önemli not

Öğle yemeğinden sonra da, eğer açlık hissetmeden rahat bir şekilde 4-5 saat

geçiremiyorsanız ya da 1-2 saat içinde acıkıp bir şeyler atıştırmadan duramıyorsanız,

biliniz ki öğle yemeğinde yedikleriniz sizin sağlığınıza zarar vermektedir!

AKŞAM YEMEĞİ: 18.00-19.00 ARASI

Akşam yemeğinde de istek ve beğeniye göre, öğle yemeğine benzer olan yiyecekler

arasından çeşitli seçenekli yemekler hazırlanabilir.

Önemli not


Besinlerimizin türü ve glisemik indeksleri önemli olduğu kadar, yemeklerimizin

zamanlaması da sağlığımız ve kilo vermemiz açısından önemlidir.-36-, -371,

[381

Kilo vermek ve sağlığımızı kazanmak açısından özellikle akşam 19.00-20.00

saatlerinden sonra yatıncaya dek hiçbir şey yenmemesi ve şekerli içecek içilmemesi

şarttır. Gün boyu olduğu gibi erken bir akşam yemeğinden sonra da su,

ayran, şekersiz ve tatlandırıcısız olmak şartıyla limonlu çay, yeşil çay, tarçın ve

karanfil çayları içilebilir.

Neden akşam 19.00-20.00 saatlerinden sonra bir şeyler yememeliyiz?

Eğer kilo vermek ve aşırı yağlarımızdan kurtulmak istiyorsak; akşam yemeğimizi

en geç saat 19.00 ya da 20.00'de bitirmiş olmamız gerekir.-39-,

Akşam televizyon seyrederken geç saatlere kadar bir şeyler yediğimiz zaman

kilo veremediğimiz gibi, verdiğimiz kiloları da geri alırız. Sağlığımız açısından

oldukça önemli olan bu konuyu hepimizin çok iyi anlaması gerekiyor.

Bu nedenle konuyu ayrıntılı bir şekilde açıklamak istiyorum:

Akşam saat sekizden sonra bir ara öğün yediğimizde ya da yemeklerimizin

geç saatlere kadar devam etmesi sonucunda, doğal bir süreç olan leptin hormonunun

salgılanmasını farkında olmadan engellemekteyiz! Leptin hormonu

salgılanmadığı zaman kilo vermemizin mümkün olmadığını daha önce anlatmıştık.

Gece geç saatlerde en ufak bir şey dahi yersek, leptin hormonu salgılanmaz.

Bu noktada bir gün boyunca kendi üzerimde yaptığım kan şekeri

ölçümünden iki örnek vermek istiyorum.

Tablo-1'de bir sabah kahvaltısında 2 adet (kayısı kıvamında pişmiş) yumurta,

bir avuç içi kadar (klasik) beyaz peynir, 5-6 adet tuzsuz zeytin ve 1 adet orta boy

salatalık yedikten sonra, kan şekerimi gün boyu her yarım saatte bir parmaktan

ölçerek inceledim. Elde ettiğim sonuçları sizlerle paylaşmadan önce hiçbir ilaç

kullanmadığımı ve şeker hastası olmadığımı da bilmenizi isterim.


Tablo-1

Canan Efendigil Karatay şeker ölçümü çizelgesi- 1. gün

Saat Saat Kan Şekeri mgr/dl

AÇLIK 08.00 117

KAHVALTI 0 9 0 009.30 122

10.00 121

10.30 105

İKİ BARDAK LİMONLU SU 11.00 105

11.30 116

12.30 111

13.00 113

15.30 94

2 PARÇA PİRZOLA, YOĞURT,

YABAN MERSİNİ 16.30 136

17.00 112

17.30 116

18.00 111

5 ADET KURU KAYISI 18.30 97

19.30 122

20.00 109

20.30 113

2 PARÇA PİRZOLA, 5-6 ERİK 21.00 103

21.30 95

22.00 119

Tablo-1'deki listede kuvvetli bir kahvaltıdan sonra gün boyu kan şekerimde

büyük dalgalanmalar olmadığını görüyoruz. Özellikle sabah kahvaltıdan sonra

kan şekerim 117 mgr/dl'den en fazla 122 mgr/dl'ye kadar yükseldiğine, daha

sonra ise düşmeye devam ettiğine dikkatinizi çekmek isterim. Gün boyu acıkma

hissim olmadığını, güçlü kuvvetli bir şekilde çalışabildiğimi, bu süre içinde 2-2,5

litre kadar taze limonlu su içtiğimi ve evde hafif ev işleri yaptığımı da belirtirim.

Tablo-2'de ise gece geç saatlere kadar yemek yiyerek yaptığım kan şekeri ölçün

sonuçları yer alıyor. Kendi kan şekerimin nasıl etkileneceğini görmek amacı ile


15.30'da 3-4 kuru pasta yiyip, akşam 19.30'dan itibaren geç saatlere kadar hafif

bir şeyler atıştırıp, ertesi gün öğlene kadar kan şekerimi ölçerek merakımı gidermek

istedim.


Tablo-1

Canan Efendigil Karatay şeker ölçümü çizelgesi- 2. gün

Saat Kan Şekeri mgr/dl

19.30 127

4-5 YEŞİL ERİK 20.30 141

LAHANA SALATASI 21.30 135

23.30 95

SABAH 07.30 123

3 ADET YUMURTA KAHVALTI SABAH 08.30 137

09.30 115

BİR BARDAK FINDIK, 2-3 KAYISI 12.00 114

14.00 135

Tablo2'de gördüğümüz gibi, sık sık ve gece geç saatlerde ara öğünlerde yediğim

sağlıklı yiyecekler bile kan şekerimin ertesi sabah yüksek kalmasına neden olmaktadır.

Yüksek kan şekeri gün boyunca da devam etmektedir. Daha önce de

birkaç kez dile getirmiş olduğumuz gibi, ağzımıza aldığımız herhangi bir lokma

ile bile kan şekerimiz ve insülinimiz hemen yükselir ve de yüksek kalır.

Örnek olarak, saat 22.00 civarlarında yediğimiz ya da içtiğimiz şekerli bir içecek

sonucu kan insülinimiz yükselecek ve 1-2 ya da 2,5 saat süre yüksek kalacaktır.

Bu sürenin sonunda da glukagon hormonu devreye girecek ve 1-2 saat de onun

etkisi devam edecektir. Leptin hormonu da yemeklerden 4-5 saat sonra devreye

girerek, depolanmış olan yağları kan şekerine dönüştürüp gerekli enerji ve yakıtı

dolaşıma sağlayacaktır. Leptin hormonu sabah saat 02.00-05.00 arasında en yüksek

düzeyde salgılanmaktadır.

Bu süre içinde leptin hormonunun salgılanmasına imkân sağlandığında, uykumuzda

da yağlarımızın yıkılması için zaman ve zemin hazırlanmış olacağından,

istemediğimiz fazla kilolarımızı verme imkânımız olacaktır.-41

Bu durumda doğru bilinen büyük bir yanlış ortaya çıkıyor ve Karatay Diyeti

ile ara öğün bir efsane oluyor diyebilir miyiz?

Kilo verebilmemiz ve verdiğimiz kiloda hayat boyu kalabilmemiz için, düşük

glisemik indeksli yiyeceklerin tüketilmeleri yeterli değildir. Bu şekilde beslen


memizle birlikte, fizik aktivitenin artırılması ve yemeklerimizin zamanlamasının

da önemi büyüktür. Yıllarca kabul edilenin aksine, gündüz 4-5 saat içinde ara

öğünler yemenin doğru olmadığı gibi, gece yatmaya yakın bir ara öğün

yenilmesi de son derece zararlıdır! Bu nedenle geç saatlerde yemek yiyenler,

fizyolojik olarak gece salgılanan kritik hormon leptinin fonksiyonlarını engellemiş

oldukları için sürekli kilo almaya devam ederler ve verdikleri kiloları da

geri alırlar. Özetle, eğer akşam yemeğimizi erken saatlerde yersek uyurken rahatlıkla

kilo verebiliriz. Eğer geç saatlerde yersek kilo almaya devam ederiz.

Bazı hastalarımın "Ben ancak uykuda kilo verebildim" ifadelerinin temelinde, bu

bölümde açıklamış olduğum doğal fizyolojik olaylar yatmaktadır.-421

İnsülin ve leptin direncini başlatıp, kilo alımına ve devamında hiperinsülinemik

hastalıklara neden olan en önemli faktörleri özetleyebilir miyiz?

• En başta hareketsizlik ve tembellik.1431

• Yiyeceklerin tipi, yüksek glisemik indeksli besinler.

• Yemeklerin sağlıksız pişirilme ve tüketilmeleri.

• Kalorisi fazla korkusuyla sağlıklı olan yağların yenmemesi!

• Gündüz ve gece öğünlerinin zamanlama ve saatlerinin dikkate alınmaması.

• Sık sık ve ara öğün yenmesi.

• Yemek porsiyonlarının aşırı miktarda olması!

Karatay Diyeti'nin asıl amacı insülin ve leptin direncini kırmak... Peki, bu

diyeti uygulayanların hayatında ne gibi değişiklikler olacak?

• Acıkma hissi olmayacak, gün boyu tokluk hissi devam edecek.

• Gıdalar bozulmamış ve doğal olarak tüketilecek ve bu şekilde insülin ve leptin

direnci kırılacak.

• Ayrıca sağlıklı yağ ve proteinler rahatla yenilebilecektir.

Özet olarak önerilerimizi aşağıda şu şekilde sıralayabiliriz:

• Sabahları kuvvetli ve proteinli kahvaltı yapılması şart.-441,


• Öğünler arasında en az 4-5 saat geçmesine dikkat edilmelidir.-461

• Günde 3 öğünden fazla yemek yenilmemeli, ara öğünler kalkmalıdır.-471

• Öğünler arasında bol limonlu su, limonlu şekersiz çay ve ayran içilebilir.

• Her gün 2-3 litre sıvı almaya dikkat edilmeli.

-491

• Akşam saat 20.00'den sonra hiçbir şey yenilmeyecek.-481,

• Her gün veya akşam en az 40-60 dakika yol yürümeli ya da en az 40-60

dakika sevilen bir fizik aktivite yapılmalı.

• Yemekler düşük ısıda, uzun sürede pişirilmeli.

• Yemeklerde soğuk sıkım sızma zeytinyağı veya saf tereyağı kullanılmalı.

• Sıcak yemekler ve kızartmalarda kesinlikle mısırözü veya ayçiçeği yağı kullanılmamalı!

• Yemeklere, pişirildikten sonra damak tadına göre nane, maydanoz, kekik,

siyah ve acı kırmızıbiber, sumak vb eklenebilir.

• Salatalarda da soğuk sıkım sızma zeytinyağı veya keten tohumu yağı, bol

sirke (geleneksel usul doğal fermantasyon) ve limon, ayrıca arzuya göre sarımsak

kullanılabilir.

• Salatalara zeytin, peynir, yoğurt, susam veya keten tohumu eklenebilir.

• Bol sirkeli (geleneksel usul doğal fermantasyon), az tuzlu (kristal kaya tuzu)

ev turşusu yapılarak tüketilebilir.

• Kabız olmamaya dikkat edilmeli. Doğal yiyeceklerle her gün iki kez yumuşak

bir şekilde büyük abdeste çıkılmalı.

Yüksek glisemik indeksli yiyecek ve içecekleri ne yapacağız?

Eğer kilo vermek ve hayat boyu verdiğimiz kiloda kalmak istiyorsak; önce

mutfak dolapları ve buzdolabını yüksek glisemik indeksli yiyeceklerden

arındırmamız gerekir. Daha sonra da bu yiyecek ve içecekleri satın almamak,

evimize, mutfağımıza, buzdolabımıza ve vücudumuza sokmamak şarttır!


Evimize ve mutfağımıza hiçbir zaman girmeyecek yüksek glisemik indeksli

(Gİ=100) yiyecekler ve içecekler hangileridir?

Kilo vermek ve karaciğer yağlanmasını önlemek amacı ile glisemik indeksi

100 olan yiyecek ve içecekler, eve ve mutfağa sokulmayacağı gibi dışarıda da

tüketilmemelidir!

Sağlıklı bir vücuda girmemesi gereken yiyeceklerin başında 'en tatlı zehir'

olarak kabul edilen, şekerler gelmektedir. Her türlü şeker, bal ve pekmezin

glisemik indeksi çok yüksek olup, 100'dür.

Şeker maalesef ülkemizde hem tatlılarla, hem de içeceklerle aşırı miktarda

tüketilmektedir. Rafine edilmiş şekerde (toz ve kesme şeker) ve meyve sularında

bulunan (kendimiz taze olarak sıkmış olsak bile) şeker (fruktoz), çok hızlı bir

şekilde dolaşıma geçerek, beraberinde kan şekeri ve insülinimizi hızlı bir şekilde

yükseltir. Kanda aşırı hızla yükselen insülin hormonu da, dolaşımda uzun süre

yüksek kalarak insülin ve leptin direncini başlatır. Başlamış olan insülin ve leptin

direncini de giderek artırır. ABD'li bilim adamları bütün dünyada şişmanlık ve

obezitenin yaygın bir hale gelmesinin sebebinin, 'fruktoz' içeren yiyecek, içecek,

şurup ve pekmezlerin aşırı miktarda tüketilmeleri olduğunu bildirmiştir.

Ülkemizde çok sevilen, en ucuz olan ve en fazla tüketilen içecek çaydır. Gün

boyu 8-10 bardak çay içen bir kişinin, her çay bardağına iki kesme şeker attığını

düşünelim. Bu kişinin kan şeker ve insülini bütün gün yükselip inecektir ya da

hep yüksek kalacaktır. Tabii gün içinde üç öğün yemeğini, ara öğünleri de tüketeceğini

düşünecek olursak, o kişinin kan şeker ve insülin değerleri daima yüksek

olacaktır.

Şeker (diyabet) hastası olmayan normal kişilerde dahi, kan şekerinin (kısa

bir süre yüksek kalmasının bile) serbest oksijen radikallerinin yapımını

artırdığından dolayı, insülin ve leptin direncini artırarak vücutta tahribat yaptığı

gösterilmiştir.

Eroin kadar bağımlılık yapan, 'en tatlı zehir' denilen şeker ve yüksek glisemik

indeksli yiyeceklerin her türlüsü kanımıza geçer geçmez kan şekerini büyük bir

hızla yükselterek, serbest oksijen radikallerini aşırı miktarda artırır. Serbest oksijen

radikalleri ise birçok sağlık sorununu başlatan nedenlerin başında gelen

en zararlı maddelerdir. Bu nedenle 12 saatten fazla açlıktan sonra ölçülen açlık

kan şekerinin 90 mgr/dl'nin üstünde bulunması, hasta olmayan sağlıklı kişilerde


bile bütün damarlarda ve organizmanın tüm hücrelerinde bozukluklar başlatır.

En tatlı zehirlerin tüketilmesi ile dejeneratif hastalıklar, bizler farkında olmadan

yavaş yavaş gelişir!

En tatlı zehir dediğimiz şeker ve şekerle yapılan tatlıların sebep olduğu

dejeneratif hastalıkları sayabilir miyiz?

Elbette... Şeker ve şekerli tatlı tüketiminin insan vücudunda sebep olduğu

tahribatlar ve hastalıklar şunlardır:

• Canlı organizmalardaki birçok sistemin fizyolojik çalışmasında bozulmaya

neden olur.

• Vücudun mineral dengesini bozar.

• Krom eksikliğine neden olur.

• Bakır eksikliğine neden olur.

• Kalsiyum ve magnezyum emilimini bozar.

• Kanda E vitamininin miktarını azaltır.

• Kanda büyüme hormonu düzeyini azaltır.

• Protein emilimini engeller.

• Protein yapısına zarar verir.

• Proteinlerin vücuttaki rolünde kalıcı değişikliklere yol açar.

• Dokuların esnekliğini ve işlevini bozar.

• Enzimlerin fonksiyonlarını bozar.

• DNA yapısında zarara yol açar.

• Alkol gibi zehirleyicidir.

• Bağımlılık yapıcı bir maddedir.

• Alkolizme de neden olabilir.

• Vücut bağışıklık sistemini yıkar ve zayıflatır.


• Vücutta serbest oksijen radikallerin artmasına ve oksidatif strese neden olur.

Serbest oksijen radikalleri, bütün dejeneratif hastalıkların, kanser ve yaşlanmanın

temel nedenidir.

• Viral ve bakteriyel her türlü enfeksiyon hastalığına karşı korunmayı zayıflatır.

• Yaraların ve hastalıkların iyileşmesini geciktirir.

• Beyinde delta, alfa ve tetra dalgalarını bozar.

• Depresyona neden olur.

• Baş ağrısı ve migrene neden olur.

• Dikkatsizliğe neden olur.

• Şeker ve tatlı alımı azaltıldığında duygusal kararlılık artar.

• Görmeyi bozar ve körlük yapar.

• Miyop hastalığına (uzağı görememe) neden olur.

• Gözlerde katarakta neden olur.

• Tükürük asiditesini artırarak diş çürümelerine neden olur.

• Diş ve diş eti hastalıklarına neden olur.

• Besin alerjisine neden olur.

• Derimizdeki kollajen yapısını bozar ve ciltte kırışıklıklara neden olur.

• Erken yaşlanmaya sebep olur.

• Gebelikte kan zehirlenmesine neden olur.

• Yeni doğanda dehidratasyona yani bedenin fazla miktarda sıvı kaybetmesine

neden olur.

• Çocuklarda hiperaktivite, anksiyete, konsantrasyon bozukluğu ve zayıflığına

neden olur.

• Çocuklarda adrenalin seviyesinin ani artışlarına sebep olur.

• Çocuklarda egzamaya neden olur.


• Çocuklarda uyuşukluğa ve aktivite azalmasına neden olur.

• Okul çağındaki çocuklarda başarısızlık nedenidir.

• Çocuk felci riskini arttırır.

• Kadınlarda premenstürel sendromu (adet dönemi öncesi yaşanan sıkıntılar)

daha kötü hale getirir.

• Erkeklerde estrodiol (doğal oluşan östrojenin en kuvvetli formu) seviyesini

arttırır.

• Vücutta hormonal dengesizliğe neden olur. Bazı hormonlar az çalışırken, bazı

hormonlar aşırı çalışır.

• İnsülin ve leptin direncini başlatır ve giderek artırır.

• Şeker ve tatlı tüketiminin ardından kan şekeri, kompleks karbonhidrat olan

nişastadan, 2 - 5 kat daha fazla yağa dönüşür.

• Vücutta su tutulmasını arttırır.

• Yüksek yoğunluklu lipoprotein olan HDL'yi düşürür ve dejeneratif hastalıkların

başlangıcı olan kan trigliseritlerini yükseltir.

• Kilo alma, şişmanlık ve obeziteye neden olur.

• Sindirilememiş kompleks karbonhidratlar nedeni ile oral glukoz tolerans testinde

glukoz seviyesinin yüksek çıkmasına neden olur.

• Açlık şekerini yükseltir.

• Hipoglisemiye (kan şekeri düşmesi) neden olur.

• Diyabete (şeker hastalığına) neden olur.

• Obez hastalarda yüksek kan basıncına neden olur.

• Kalp, damar ve felç hastalıklarına neden olur.

• Sistolik kan basıncını arttırır.

• Kanın pıhtılaşmasını artırır ve damarların tıkanmasına neden olur.

• Aterosikleroz denilen damar sertliğine neden olur.


• Astıma neden olur.

• Akciğerlerde amfizeme neden olur.

• Karaciğer büyümesi ve yağlanmasının nedenidir.

• Safra taşına neden olur.

• Böbreği büyütür ve patolojik değişikliklerine neden olur.

• Böbrek taşlarına sebep olur.

• Böbrek üstü bezlerin fonksiyonlarını yavaşlatır.

• İdrar elektrolit dengesini bozar.

• Sindirim siteminin asiditesini artırır.

• Hazımsızlığa neden olur.

• Gastrik ve duodenal ülseri bulunan hastalarda tekrarlama sıklığında neden

olur.

• Fosfataz adlı enzimi bağlar ve yok eder. Böylece sindirim işlemi zorlaşır.

• Besinlerin gastrointestinal sistemde ilerlemesini yavaşlatır, bağırsak

hareketlerinin 1 numaralı düşmanıdır. Kabızlık yapar.

• Kronik bağırsak hastalıklarından 'crohn hastalığı' ve 'ülseratif kolit' riskini

artırır.

• Bağırsaklarda pamukçuk hastalığının nedeni olan 'candida albicans'ın

(mantar) kontrol edilemeyen üremesine neden olur.

• Dışkıdaki safranın ve kalın bağırsakta bulunan bakteriyel enzimlerin konsantrasyonunu

artırır.

• Apandisit gibi tehlikeli bağırsak iltihaplanmasına neden olur.

• Hemoroit dediğimiz, basur hastalığına neden olur.

• Bacaklardaki varislere neden olur.

• Eklem ve tendonları hassaslaştırır.


• Kronik artrit hastalıklarına (eklem hastalıkları) neden olur.

• Gut hastalığına yakalanma riskini arttırır.

• Kemik erimesini (osteoporoz) başlatır.

• Mültipl skleroz hastalığına neden olur. Epileptik nöbetlere neden olur

• Alzheimer hastalığına neden olur.

• Parkinson hastalığı olan kişilerde şeker tüketiminin fazla olduğu görülmüştür.

• Her türlü kanser hücresini besler. Safra yolu kanserine yol açabilir.

• Mide kanseri riskini arttırır.

• Pankreasın yağlanmasına ve kanserine neden olur.

• Meme, yumurtalık, prostat ve kalın bağırsak kanserine neden olur.

• Şeker, şekerli tatlılar, meyve şekeri (sükroz), şurup ve pekmezlerin

tüketilmesi akciğer kanseri için de ciddi risk faktörü oluşturur.

Yıllardır ana besin maddelerimizden biri olan şekerin bu kadar kötü,

öldürmeyip süründüren hastalıklara sebep olduğu nasıl anlaşıldı?

Bir insanda ortalama 4-5 litre kadar kan vardır. Normal kişilerin kanında 12

saat açlıktan sonra 1 tatlı kaşığı kadar şeker bulunur. Buna karşın 180 mililitrelik

bir kutu şekerli içecekte tam 6 tatlı kaşığı kadar şeker vardır. Bu miktar

kanımızda bulunan şekerden çok daha fazladır ve hızlı bir şekilde kan insülinini

yükseltir. Bir kutu kola içtiğimiz zaman vücudumuzda ne gibi değişiklikler meydana

geldiği bilimsel olarak incelenmiş ve şu sonuçlar elde edilmiştir:

• İlk 10 dakikada, kana hemen 10 çay kaşığı kadar şeker girer. Bu normal günlük

dozun 100 katı kadardır. Bulantı olmamasının nedeni, içinde bulunan 'fosforik

asittir'.

• İlk 20 dakikada, kan şekeri aşırı şekilde yükselir. Bunun sonucu pankreastan

aşırı derecede insülin salgılanır ve kan şekerinin fazlası karaciğerde yağ olarak

depolanmaya başlar.

• 40 dakika içinde kafeinin tamamı dolaşıma girmiş olur. Kan basıncı yükselir,

karaciğerden daha fazla şeker yapılarak kana geçer ve kan şekeri tekrar yükselir.


• 45 dakika içinde beyinde dopamin yapımı artar, mutluluk hissi başlar (eroinin

etkisine benzer bir etki meydana gelir).

• 60 dakika içinde ani açlık hissi oluşur.

• Kolaya ve tatlılara saldırılır.

• Bu kısır döngü devam ettiği süre karaciğer ve göbek yağlanması artar, vücudun

tüm hücrelerinde leptin ve insülin direnci gelişir.

• Şişmanlık başlamıştır ve bütün dejeneratif hastalıkların nedenidir.

Hazır satılan veya taze sıkılmış meyve suları da birçok diyet listesi ve beslenme

programlarında, sağlıklı olduklarından bol miktarda ve ciddi bir şekilde önerilmekte.

Ancak hiçbir diyet listesi veya beslenme programında meyve sularının

aşırı miktarda şeker (fruktoz) içerdiğinden ve kan triglesidlerini yükselttiğinden

nedense hiç bahsedilmemekte. Oysa meyve şekeri olan fruktozun, organizma ve

sağlığa bütün diğer şeker türlerinden daha zararlı olduğu bilimsel olarak gösterilmiştir.

Bir bardak taze sıkılmış meyve suyu da sıvı olduğu ve içerdiği lifler tamamen

ufalanıp parçalandığı için, hızla kana geçerek kan şekeri ve insülinini çok ani

olarak fazla miktarda yükseltir. Bunun sonucu kan şekerinde birden düşüş olur

ve kısa sürede reaktif hipoglisemi atağı gelişir. Hemen bir tatlı ya da şekere

hücum ederiz! İşte bu şekilde bir bardak meyve suyu insülin direncini sinsi

bir şekilde başlatmış olur. İnsülin direnci zaten gelişmiş olan kilolu ve şişman

kişilerde ise insülin direncinin artmasına neden olmaktadır. Obezlerde şekerin

hızlı emilimi, sık sık acıkma nedenidir ve aşırı miktarda besin alınımını tetikler.

Gençlere yönelik rehabilitasyon kamplarında az şekerli ve düşük karbonhidrat

içerikli diyet uygulandığında, anti-sosyal davranışlarda yüzde 44 oranında düşüş

görüldüğü bildirilmiştir. Bilimsel araştırmalar, kişi başına düşen şeker tüketiminin

yüzyıllar boyunca giderek arttığını göstermiştir. 1700'lü yıllarda kişi başına

yıldal0 kg'dan az şeker tüketilmekteyken, 1800'lü yıllarda bu oran kişi başına

yılda 30 kg'dan fazla olarak belirlenmiştir. l900'lü yıllarda -yani geçtiğimiz

yirminci yüzyılda- ise kişi başına yılda 60 kg'dan fazla miktarda şeker tüketildiği

bildirilmiştir.-50- İngiltere'de yapılan bilimsel bir çalışmada, 12 saatlik açlık

kan şekeri 100-125 mgr/dl olan kişilerin, 300 kat daha fazla kalp krizi geçirme

riski olduğu bildirilmiştir.-51- Cleveland Kliniği yayınlarında da, 12 saatlik açlık

kan şekerinin >90mgr/dl'den yüksek olan kişilerde kalp ve damar hastalıkları


çok yüksek oranda görüldüğü bildirilmiştir. (NEJM Mayıs 2001) Neticede şeker

tüketiminin son yüzyıllarda giderek artmış olduğunu ve buna paralel olarak

da ilkel toplumlarda rastlanmayan, fakat endüstri toplumlarında artarak ortaya

çıkan dejeneratif hastalıkların ya da hiperünsilemik hastalıkların artmış

olduğunu görmekteyiz.

Sağlıklı kan şeker değerleri nasıl olmalıdır?

12 saatlik açlık kan şekeri değeri 100 mgr/dl altında ve herhangi bir yemekten

2 saat sonra ise bu değer 140 mgr/dl altında olmalıdır.

Bu bilgilerin ışığı altında kilo vermek ve daha sonra geri almamak, sağlıklı

kalmak ve kan şekerimizi bu değerlerin sınırları içinde tutabilmek için, glisemik

indeksi yüksek karbonhidrat içeren yiyecekler hiç eve alınmamalı, mutfağımıza,

dolabımıza ve ağzımıza girmemelidir!

Mutfağımıza hiç alınmayacak yiyecek ve içecekler neler?

Kilo vermek istiyorsak mutfağımıza, dolabımıza ve ağzımıza girmemesi

gereken yiyecek ve içeceklerin bazıları şunlar:

• Her türlü ekmek; beyazı, kepeklisi, çavdarlısı vb

• Simit, kuru ve yaş pastalar.

• Her türlü tost!

• Ambalajında 'diyet' yazan veya yazmayan grisini, galeta ve her cins

bisküvi...

• Pirinç pilavı.

• Makarna, börek, poğaça, açma vb

• Şeker, çikolata ve her tür tatlı...

• Şekerli ve şekersiz reçeller, şuruplar, bal ve pekmezler.

• Bütün suni (yapay) tatlandırıcılar.

Suni (yapay) tatlandırıcıların kilo aldırarak, şeker hastalığına neden olduğu

bilimsel olarak gösterilmiştir.

• Ambalajında 'diyet' yazan bütün yiyecek ve içecekler.


• Hazır (fabrikasyon) veya taze sıkılmış her türlü meyve suları.

• Bütün gazlı içecekler (kola, gazoz vb), enerji içecekleri.

• Patates, mısır.

• Her türlü kızartma.

• Bütün hazır çorbalar.

• Sucuk, salam, sosis gibi işlem görmüş et ürünleri.

• İslenmiş, tütsülenmiş balık ve etler.

• Süt tozu, krema ve her türlü hazır soslar.

• Marketlerde satılan tavuklar.

Serbest dolaşan özgür tavuklar (köy tavuğu) yenebilir...

• Yemekler çok yüksek ısıda pişirilmeyecek, ayrıca terbiye yapılarak hazırlanmayacak!

• Karpuz ve kavun gibi doğal da olsa fazla miktarda şeker içeren, glisemik indeksi

yüksek meyvelerden uzak durulacak.

Saydığınız bu yiyecek ve içeceklerin çoğuna neredeyse bağımlı olmuş durumdayız.

Peki, yıllardır süregelen tüketim alışkanlıklarımızdan kolayca

kurtulmanın basit bir formülü var mı?

Neyi yemeyeceğimizi değil de, neleri yiyeceğimizi düşünür, planlar ve alışverişimizi

ona göre yaparsak pratik uygulamamız oldukça kolaylaşır...

Yiyeceklerimizi seçerken, hazırlarken veya öğünlerimizi planlarken; düşük

glisemik indekslerine ve hazırlanış biçimlerine göre tercihimizi yaparsak, yediklerimizin

miktarında kalorilerine göre kısıtlama olmaz. Kalori hesabı yaparak

aklımızı meşgul etmeyiz. Gün boyu açlık hissi ile yaşamayız.

Hocam, düşük glisemik indeksli yiyecekleri sıralarken meyveler kısmında

greyfurt, portakal ve üzüm gibi meyveleri örnek verdik. Aynı zamanda

tarım ilacı uygulanmadan organik veya tamamen doğal olarak yetiştirilmiş

greyfurt, portakal, üzüm, elma veya nar gibi meyvelerin suyunu vitamin deposu

olarak da biliyorduk...


Ancak 'mutfağımıza girmemesi gerekenler' listesinde taze sıkılmış meyve

suyu ve bazı meyveler de var! Buradaki ayrımı nasıl yapacağız?

İlk önce şunu belirtmek istiyorum ki, meyve suları içerdikleri A ve C vitaminlerinin

kuvvetli birer antioksidan olmaları nedeni ile tabii ki sağlıklıdır. Ancak

aynı zamanda bütün meyveler 'şeker'dir. Her meyve yediğimizde vücudumuza

şeker girmekte, kan şekerimiz ve insülinimiz yükseltmektedir. Bu da doğal

olarak insülin direncinin başlamasına sebep olmaktadır. Aşırı miktarda meyve

tüketmekle de karaciğer yorulmakta ve yağlanmaya başlamaktadır.

Bol meyve yiyerek ya da büyük bir bardak (en az 2-3 meyve sıkılarak elde

edilmiş) meyve suyu içerek hiçbir zaman insülin direncini kıramayız. Kalori

azaltarak verdiğimiz kiloları işte bu sebepten kısa sürede fazlasıyla geri alırız.

Daha da önemlisi önceki bölümlerde açıklamış olduğum gibi, meyveler sıkılarak

meyve suyu haline dönüştüğü anda lifleri paramparça olmakta ve posalı özelliklerini

yitirmekteler. Bu nedenle hazmedilmeleri son derece hızlı olmakta, kan

şekerimizi ve insülinimizi hızla yükseltmektedirler.

Meyve şekeri olan 'fruktoz', bugün bütün şekerlerin en tehlikelisi olarak kabul

edilmektedir. Dünya Sağlık Örgütü'ne göre yaygın obezitenin nedenlerinden biri

faydalı diye aşırı miktarlarda tüketilen meyve sularıdır.

Bu durumda doğru olan meyveleri posalı olarak tüketmek mi? Kimler,

hangi zaman diliminde, ne kadar meyve yiyebilir?

Evet, meyveler posası ile tüketilmelidir. Ancak, günde bir veya en fazla iki

tane ve de orta boy olarak... Akşamları televizyon seyrederken, zararsız sanıp

bir tabak meyve tüketmek, yatmadan önce uyguladığımız en tehlikeli alışkanlıklardan

biridir. Ne kadar faydalı olursa olsun, bir meyvenin da şeker olduğunu ve

o anda şeker yediğimizi unutmayalım. Bir elma yedikten sonra midemizin ezilmesi

işte bu nedenledir.

Meyve suları, posaları yok edilmiş olduklarından dolayı mideden ve ince

bağırsağın başlangıç bölümünden hızla emilerek kana geçer, kan şekeri ve insülinin

hızla ve fazla miktarda yükselmesine neden olur. Bu nedenle kısa süre

içinde acıkma hissi gelişir. Sağlıklı bilinerek, büyük bir bardak taze sıkılmış

meyve suyu içmekte olan kilolu ve şişman kişilerin "Sıkı diyet yaptığım halde,

kilo veremiyorum" diye yakınmalarının nedeni de budur. Diyet yapıyorlar, aynı

zamanda bol bol meyve yiyorlar ve sağlıklı meyve suyu içiyorlar. Karaciğerler


ine aşırı miktarda şeker yükleyerek, yorduklarının ve de karaciğerlerinin yağlanmasını

giderek artırdıklarının farkında bile değiller!

Şekil-3

İncebağırsak ve karbonhidrat diagramı

Bu arada toplum olarak fazla miktarda kullandığımız limon konusuna

da açıklık getirelim. Salatalarımıza sıktığımız limon da bir meyve! Onun

glisemik indeksi nedir? Karatay Diyeti'ni uygularken (salatada, çorbada

veya şekersiz limonata olarak) günlük limon tüketiminde dikkat edilmesi

gereken bir oran var mı?


Limon faydalı ve glisemik indeksi düşük bir meyvedir. Salatada, çorbada,

çayda veya suya sıkılarak kullanılabilir. Limon ve sirke gibi asitli yiyecekler,

besinlerin hazmedilmesini yavaşlatır. Bu nedenle, yiyeceklerimiz midemizde ve

incebağırsağımızda uzun süre kalabiliyor. Ancak limon taze sıkılmış, sirke de

geleneksel usulde fermente edilerek üretilmiş olmalı.

Yiyeceklerin ince bağırsaklar ve midede uzun süre kalarak yavaş hazmedilmelerinin

iki faydası vardır:

• Yavaş hazmedilen yiyecekler kan şekerini ve insülini yavaş yavaş yükseltirler.

Bu nedenle, daha önce de birkaç kez vurguladığımız gibi çabuk

acıkma hissi olmaz. Tokluk hissi uzun süre devam edeceğinden leptin hormonu

devreye girer ve yağların yakıt olarak kullanılmasına olanak doğar.

Bu insülin direnicinin kırılma noktasıdır! Bundan sonra da ara öğün olarak

depo yağlarımızın kullanılması başlar.

• Mide ve incebağırsaklarda besinlerin uzun süre kalması sonucu, mide

ve bağırsaklardan salgılanan bazı hormonlar beynimize kıtlık içinde olmadığımızı,

yeterli besinimizin bulunduğu mesajını iletir. Böylece tokluk

hissi devam eder ve sık sık yeme ihtiyacımız oluşmaz.

Peki, meyveleri nasıl ve hangi miktarda yiyeceğiz?

Kilo vermek istiyorsak, insülin direnci kırılana dek günde bir adet meyve

(düşük glisemik indeksli) bütün olarak yenilebilir.

Örneğin, orta boy bir armut, portakal, nar veya elma olabilir. Yaz aylarında,

çilek (şeker ekilmeden), kiraz, böğürtlen veya ahududu günde 100-200 gr kadar

yenebilir. Ayrıca en sağlık meyve zeytindir. Evet, zeytin yeryüzünde bulunan

en sağlıklı meyvelerden biridir. Glisemik indeksi sıfırdır. Her sabah kahvaltıda

9-10 adet zeytin rahat rahat yenmelidir. Domates, salatalık ve biberler de (sebze

grubunda olmalarına rağmen) o bitkilerin meyveleridir. Ceviz, fındık, fıstık, badem

de kendi ağaçlarının meyveleridir ve bunların da glisemik indeksleri sıfırdır.

Bu saydıklarımızı meyve olarak bilip tüketirsek, 24 saat içinde ne kadar çok ve

sağlıklı meyve yediğimiz ortaya çıkacaktır. Ancak, glisemik indeksi çok yüksek

olduğu için kavun, karpuz, dut ve taze incir (Gİ = 80-100) maalesef yenilmemelidir.

Haziran ve temmuz aylarında, hastalarımızın kan yağlarındaki 'trigliserid'

oranı bu nedenle yükselmektedir! Meyve sularında, karpuz ve kavunda

bulunan meyve şekeri 'sükroz' hemen kan yağı trigliseride dönüşür ve yağ

olarak depolara gönderilir. Karaciğer ve göbek yağlanmaya başlar, bacak


kaslarında ve karaciğerde trigliseridler yağ olarak depo edilir. Bunun en önemli

belirtisi, otuz yaşından sonra hafif hafif bel çevresinin büyümeye başlamasıdır.

Bel çevresinin büyümesi, kalp ve damar hastalıkları ve bütün dejeneratif

hastalıkların başlamış olmasının belirtisidir ki, bu da insülin direncinin en ciddi

belirtisi olarak kabul edilir. Bel çevresi ölçümlerinin, kilo ölçümlerinden daha

önemli olduğu bilimsel çalışmalarla gösterilmiştir.-52-,[53]

Özellikle 30 yaşından sonra geceleri yatmadan önce birkaç meyve yer de

yatarsak, kilo vermemize ve yağlarımızın erimesine fırsat tanımıyoruz demektir.

Halkımızın fizik aktivitesi çok azdır. Toplum olarak sağlıksız, hareketsiz bir

yaşam biçimi içindeyiz! Sürekli ne yiyeceğimizi ve içeceğimizi düşünüp duruyoruz.

Hiçbir zaman bugün ne yapayım da 40-50 dakika yol yürüyeyim diye

düşünmüyoruz. Maalesef günlük yaşantımızı bu şekilde düzenlemek aklımıza

bile gelmiyor. Eğer her gün 5 kilometre yol yürürsek, inanın her istediğimizi

(tabii sağlıklı olan gıdaları) istediğimiz kadar yiyebiliriz...

Meyveler, meyve suları, rafine şeker ve bu şekerle yapılan reçel veya

tatlılar için buraya kadar anlattıklarınız gayet iyi anlaşılıyor. Ama tamamen

doğal olan bal neden zararlı? Onu da hiç yemeyecek miyiz? Bu konuyu

biraz açıklayabilir misiniz?

Bu sorunun iki cevabı vardır:

• Günümüzde gelinen şartlar itibari ile artık hakiki doğal bal kaldığına inanmak

kesinlikle mümkün değildir.

• Doğal bal da, saf ve suda erimiş şekerden farklı bir besin değildir.

Doğallığının tek faydası içinde bulunan C vitaminidir.-54100gr

doğal balın içeriği şöyledir:

• Total şeker miktarı: 80 gr kadardır.

• Fructose (fruktoz): 38,2 gr

• Glucose (glikoz): 3l,3 gr

• Sucrose (sükroz): 0,7 gr

• Diğer şekerler: 8,6 gr


• Su: 17 gr

• Protein, aminoasit: 0,3 gr

• Mineral: 0,2 gr

• Diğer asitler (asetik asit, sitrik asit vb): 0,5 gr

Bal, günümüz şartlarında arıcıların ve dolayısı ile arıların ürettiği bir şekerdir.

Şeker ise önceki bölümlerde belirttiğimiz gibi en tatlı zehirdir ve insülin direncini

başlatan bir besindir. Çocuk ve gençlerde bile şişmanlığın ve yağlanmanın

nedeni olabilir. Bebeklerde ve çocuklarda diğer şekerler gibi diş çürüğüne sebep

olabilir. Şeker ve tatlılar bağımlılık yapan besinlerdir. Bal yarı sıvı olduğu için

içerdiği şekerler, özellikle 'fructoz' hızlı şekilde emilerek kana geçer! Trigliseridleri

anında yükseltir. Bu nedenlerle bal da, diğer şekerli tatlılar ve meyve

suları gibi boş enerji kaynağıdır. Özellikle göbeği yağlı, beli kalın olan kişilerin

mümkün olduğu kadar hiç tüketmemesinde fayda vardır.

Çocuklar, gençler, kalp ve şeker hastaları ve hamilelerin her zaman düşük hatta

sıfır glisemik indeksli olan kuruyemiş ve kuru meyveleri tüketmeleri gerekmektedir.

Onlara bal ya da şeker yememeyi önermekten ziyade, kuruyemiş ve kuru

meyveleri tüketmelerini sağlamalıyız.

Bal deyince hemen pekmez de akla geliyor! Günümüzde beslenme uzmanlarının

çoğu özelikle gelişme çağındaki çocuklar için pekmezi öneriyor. Osmanlı'dan

günümüze geleneksel bir yiyecek olan, geleneksel usulle üretilmiş

pekmeze izin var mı? Onu tüketebilir miyiz?

Pekmezler meyve özleri veya suları kaynatılarak elde edilen en lezzetli besinlerdir.

Özellikle pestil ve cevizli sucukların tadına doyum olmaz... Kuruyemişler

gibi bu tür pestil ve sucuklar enerji kaynağı olarak tüketilebilir. Ancak

kaynatılmış oldukları için meyve suyu özellikleri kaybolmuştur. Bir nevi işlenmiş

yiyecekler gibidirler ve boş kalori ile yüklüdürler. İşlenmiş yiyeceklerde

fazla miktarda trans yağın oluştuğunu önceki bölümlerde belirtmiştik.

Bu nedenle pekmezden elde edilen pestil ve sucukları bol ceviz ve fındık ile

tüketmek daha sağlıklıdır. Çünkü pestil ve sucuklara ceviz, fındık, fıstık vb katık

konulduğunda, glisemik indeksleri düşmekte, sağlıklı besin ve enerji kaynağı

haline gelmektedir. Düşük glisemik indeksli bu besinleri, çocuk ve gençlerimiz,

sporcular, hamile bayanlar ve hastalarımız rahatlıkla tüketebilirler.


Evde oturan, yol yürümeyen ve göbek yağı bol olan kişiler de, çay ya da kahvelerinin

yanında pasta, bisküvi, her türlü ekmek, pilav, makarna, baklava, börek,

simit veya poğaça yerine bu tür besinleri tüketmelidirler.

Eğer sorun kaynatmaya dayalı ise nar, elma, ayva ve turunç meyvelerin

suyundan, geleneksel usulle bakır kazanlarda kaynatılarak şeker

konulmadan yapılan ve diyetisyenlerin listelerine dâhil ettiği ekşilerde mi

zararlı?

Meyve sularının şekerinin (fruktoz) çok fazla olduğunu daha önce belirtmiştik.

Fruktoz, ısıtıldığı veya kaynatıldığı zaman kısaca en tehlikeli trans yağa

dönüşmektedir. Ekşi denilen meyvelerin de fruktoz miktarı yüksektir. Ekşi olmalarının

nedeni, asit içeriklerinin biraz daha fazla olmasından dolayıdır.

Fruktoz içeriği olan her yiyecek ve içecek (meyve suları, şuruplar, ekşi ve

tatlı pekmezler vb) insülin direncinin gelişmesine ve ilerlemesine neden olmaktadır.-

55- Kan insülin düzeyi 5mg/l'nin üstüne çıkmaya başladığı andan itibaren

hücresel düzeyde 'dismetabolik' bozukluklar başlamaktadır. Dismetabolik

bozukluklar (diyabet, hiperlipidermi vb) sinsi bir şekilde gelişerek ileri yaşlarda

dejeneratif bütün hastalıklara neden olmaktadır.-56- Bu hastalıklar daha önce

Şekil-2'de bir üçgen içinde verdiğimiz hastalıkların tümüdür. Bir kez daha vurgulamakta

fayda olduğunu sanıyorum, bu hastalıkların tümü önlenebilir hastalıklardır!

"BÜTÜNHASTALIKLAR MUTFAKTA BAŞLAR"

Dr. P.D. White

(Kardiyolog)


İkinci Bölüm

NEDEN SPOR YAPMADAN

SAĞLIKLI YAŞANMAZ?


Yediklerimize dikkat edip sağlıklı besleniyorken, günlük işlerden dolayı

zaten hareket halindeyken neden fizik aktivite olmadan sağlıklı yaşanmaz?

Önceki bölümde de değindiğimiz gibi, düşük kan şekeri hedefine ulaşmak için

her gün en az 50-60 dakika yürüyüş yapılmasının şart olduğunu bir kez daha hatırlatırken;

fizik aktivite azlığı yani tembellik, hareketsizlik ve uyuşukluğun insülin

ve leptin direncinin başlamasında en önemli ve ilk faktör olduğunu da vurgulamak

gerekiyor. Bunların yanında düzenli fizik aktivite yaparken beynimizde mutluluk

hormonu denilen 'endorfin' ve -egzersiz sırasında- böbrek üstü bezinden de 'adrenalin'

salgılanmaya başlar. Bu iki hormon da egzersiz sonunda vücutta doğal

olarak rahatlama, gevşeme ve uyku haline neden olur. Yani egzersiz sonunda

doğal bir şekilde stres giderilmiş olur.

Bu nedenle, Karatay Diyeti'ni uygularken öncelikli ve önemli unsurlardan biri

de; fizik aktivitenin giderek artırılmasıdır. Fizik aktivitelerimizi, hayat boyu sürecek

biçimde arkadaşlarımız ve sevdiklerimizle birlikte yapmayı planlamalıyız.

Toplu halde yürüyüşler, yüzme ve dans partileri düzenlemek stres atmamız ve

sağlıklı kalmamız için son derece faydalıdır. Fizik aktivitelerimiz, ancak düzenli

ve devamlı bir şekilde 'yaşam biçimimiz' olursa faydalı olmaktadır. Aşırı kilolar

verildikten sonra fizik aktiviteye devam edilmezse, yüksek glisemik indeksli yiyeceklere

saldırılır ve verilen kilolar büyük bir hızla geri alınır .

Fizik aktivite ne kadar süre ve hangi düzeyde olmalıdır?

Rutin bir şekilde muntazam ve sürekli olarak yapılan egzersiz insülin ve leptin

direncini kırar ve gelişmesini önler.

Egzersiz ile organizmada gelişen yararlı değişiklikler şunlardır:

• Egzersizin ilk 15-20 dakikasında enerji olarak, bacak adalelerinde glikojen

olarak depolanmış olan 'şeker' yakıt olarak kullanır.

• Egzersizin süresi 20 dakikadan daha fazla olursa, enerji olarak kanda

bulunan şeker ve serbest yağlar kullanılır. Dolaşımda bulunan birikmiş yağ

ve şekerler bu şekilde azalır. Böbrek üstü bezinden adrenalin hormonu salgılanır.

Bu sırada adrenalin hormonu depo yağlarımızı yıkarak gerekli

enerjiyi sağlar.

•Uzun süren egzersiz sırasında yorgunluk hissetmemizin nedeni, salgılanan

adrenalin hormonudur. Tokluk hissetmemizin nedeni de adrenalin hormonunun

bir süre daha depo yağlarını yıkmaya devam etmesine bağlıdır.


•Eğer egzersiz 40 dakikadan fazla sürecek olursa, karaciğer ve vücudumuzda

depo edilmiş olan birikmiş yağlarımız yıkılarak kan şekerine

dönüşür ve gerekli enerji sağlanır.

Burada dikkat edeceğimiz nokta, herhangi bir egzersiz programına başlarken

aktivite süresini birden bire değil de yavaş yavaş artırmaktır. Örnek olarak,

yürüyüşümüze bir hafta içinde en az 3-4 kez muntazam bir şekilde 15-20 dakika

ile başlayıp, her hafta kendi enerji düzeyimize ve yorgunluk hissetmediğimiz

süreye göre 5-10 dakika artırabiliriz. Karaciğer ve böbreküstü bezimiz kendini

toparladıkça ve göbek yağlarımız yumuşamaya başladıkça (bu insülin ve leptin

direncinin kırılmaya başladığını gösteren önemli bir belirtidir) daha rahat ve

uzun yürüyüşler yapabildiğimizi göreceğiz. Uykularımız da düzene girecek ve

deliksiz bir uyku ile rahat bir gece geçireceğiz.

Burada bir parantez açarak, aşırı kilolu kişilerin egzersiz ve yürüyüşleri

sırasında ortaya çıkacak bazı problemlere de değinmek istiyorum. Her adım

attığımızda yerden yansıyan şok dalgaları ayak, bacak, diz, kalça ve bellerde

titreşim meydana getirir. Aşırı kilolu kişiler, yürüyüşleri sırasında her adım

atışlarında ya da merdiven iniş çıkışlarında kilolarına oranla çok şiddetli şok

dalgalarına maruz kalırlar. Bunun sonucunda da, fizik aktiviteye başlandıktan

1-2 hafta sonra özellikle dizlerde ve kalçalarda aşınmalar, şiddetli ağrılar meydana

gelir. Ağrılar dayanılmaz hale gelince de, fizik aktivite bırakılır.

Bu nedenle, yürüyüş ya da başka bir fizik aktiviteye başlamadan önce, şokların

vücuda yayılmasını önleyen, iyi kaliteli spor bir yürüyüş ayakkabısı edinilmelidir.

Yürüyüş yolunun da bilinçli olarak seçilmesi önemlidir. Toprak, çim ya

da yumuşak 'tartan' denilen, az düzeyde şok dalgaları üreten sağlıklı yüzeylerin

seçilmesi ileride ortaya çıkacak eklem sorunlarını önler. Tabanında bal peteklerine

benzeyen hava yastıkçıkları ile kaplı ya da yağ dolu kesecikler içeren

yürüyüş ayakkabıları en sağlıklı olanlarıdır. Bu tip spor ayakkabılarının fiyatları

oldukça yüksektir. Ancak sağlığımız adına yapılacak bir yatırım için, lüks spor

kulüplerine üye olma yerine (oldukça pahalı da olsa) iyi kaliteli bir çift yürüyüş

ayakkabısı yeterlidir. Daha fazla bir masrafa da gerek yoktur.

Örneğin, eve yürüyüş bandı ya da egzersiz bisikleti almakla iyi bir yatırım

yaptığımızı zannederiz. Ancak bu egzersiz aletleri kısa bir süre sonra evin bir

köşesinde toz toplamaya terk edilmiş olarak yer işgal ederler. Yapılan

araştırmalar, bu aletlerle yapılan fizik aktivite ve egzersizlerin bir süre sonra


monotonlaştığını ve kişilerin birkaç hafta içinde egzersizlerinden bıkarak

vazgeçtiklerini göstermiştir.

Aşırı kilolu kişilerin uzun süre fizik aktivite yapmamaları nedeni ile bacak

adalelerinin yerini yağlar aldığı için; bacak adalelerinde erime ve zayıflık meydana

gelir. Bu nedenle, ileri yaşlarda birden bire yürüyüşe ya da bir spora

başlama sonucu, sık sık ayak bileklerinde burkulma ve incinmeler oluşur. Bu

sorun da düzenli fizik aktivite yapmanın önünde önemli bir engel teşkil eder.

Ayrıca, uzun süre yüksek topuklu ayakkabı giyenlerin bacak adalelerinde de

geri dönüşü olmayan erimeler meydana gelmektedir. Bu kişiler aniden spora

başladıkları zaman, bilek adalelerinde sıklıkla incinme, yırtılma ve bağ yırtılmaları

ile karşılaşmaktadır.

Bu noktalara dikkat edilecek olunursa, bilinçli ve sorunsuz bir şekilde yürüyüş

ve fizik aktivitemizi azar azar artırarak adalelerimizi kuvvetlendirebilir ve

sağlıklı kilomuza kavuşabiliriz.

"UZUN YOL YÜRÜYEN UZUN YAŞAR"

Hipokrat


Üçüncü Bölüm

BÜTÜN YAĞLAR

ZARARLI MI?


Yağlar, yıllardır 'tehlikeli madde' olarak tanıtıldığı için onları hep öyle

gördük! Peki, bütün yağlar zararlı mı?

Doğal olan bütün yağlar, sağlıklıdır... Zararlı değildir! Vücudumuzda biriken

yağların sağlıklı olarak yıkılması da, ancak sağlıklı yağlar yiyerek mümkün olmaktadır.

İnsana zararlı olan, doğallıkları bozulmuş yağlardır.

Son yıllarda, hücrelerin bilimsel olarak ayrıntılı biçimde incelenebilmesi sonucu;

hastalıkların nedeni, tanısı ve tedavilerin gidişatı hücresel düzeyde ele alınabilmektedir.

Geliştirilen yeni teknolojik imkânlarla, 'nano teknoloji' 'moleküler

tıp' ve 'hücresel tıp' araştırmaları sonucu, bütün yağlar da hücresel düzeyde incelenmiş

olup, önemli ve çarpıcı bilgiler elde edilmiştir.

Doğa sağlıklı yağlarla doludur

Sağlıklı yağlar, tereyağı, hayvansal katı yağlar, balık yağı yani

-59--60

Omega-3;-58-, , bozulmamış (ısıl işlem görmemiş) olan mısırözü ve

ayçiçeği yağları yani Omega-6; zeytin ve fındık yağları yani Omega-9 yağlarıdır.

Yaşayan bir organizmada tüm hücreleri çevreleyen hücre zarları vardır. Hücre zarları,

hücrelerin nefes alması, beslenmesi, korunması ve normal çalışmasını sağlar.

Bütün hücre zarlarını, temel yapı taşları olan Omega-3, Omega-6 yağları ve kolesterol

oluşturur. Bu tür yağlar doğal olarak her gün düzenli bir şekilde tüketilirse,

hücrelerin nefes almaları, beslenme ve çalışmaları normalleşecek, sonuç olarak

insülin ve leptin direnci kırılacaktır. Sağlıklı olan bu yağların insülin ve leptin

direncini kırarak, şişmanlık ve obeziteyi ve dolayısı ile bütün dejeneratif hastalıkları

önlediği çeşitli bilimsel çalışmalarda gösterilmiştir. Bütün doğal yağları suçluluk

hissetmeden huzurla tüketmek için, çeşitli yağ cinslerini ayrıntılı olarak

gözden geçirmemiz gerekir. Bildiğimiz gibi yemeklerimizde kullandığımız

yağlar, hayvansal katı yağlar (doymuş) ve bitkisel sıvı yağlar (doymamış) olarak

iki gruba ayrılmaktadır:

Doymuş yağlar

Hayvansal kaynaklı olan katı yağlar ve tereyağıdır (bütrik asit). Bu yağlar,

doğallıkları bozulmadan tüketildikleri takdirde zararlı değil, bilakis sağlıklı bir

vücut için olmazsa olmaz ana besin maddeleridir. Bağışıklık sistemimizi kuvvetlendiren

temel yapı taşlarıdır.

Doymamış olan yağlar


Bitkisel kaynaklı olan sıvı yağlardır. Bitkisel kaynaklı sıvı yağlar da üç alt

gruba ayrılırlar:

1. Tekli doymamış yağ grubunda, Omega-9 grubundaki gibi (zeytinyağı

ve fındık yağı) faydalı sıvı yağlar bulunur.

2. Çoklu doymamış yağ grubunda, Omega-3 (balık yağı) ve Omega-6

(doğal mısırözü, ayçiçeği yağları) gibi bitkisel sıvı yağlar vardır.

3. Çoklu doymamış trans yağlar da, doğallıkları bozulmuş bitkisel

kaynaklı sıvı yağlardır. Trans yağlar, fabrikasyon işlem ve yanlış kullanma

sonucu doğallıklarını kaybetmişlerdir. (Bozulmuş olan mısırözü, ayçiçeği

yağları).

Omega-6 grubundaki yağlara soya, kanola ve pamuk yağları gibi bitkisel

yağlar dâhil mi? Piyasada satılan bu yağlardan biraz bahsedebilir miyiz?

İşlemden geçmiş olan bütün bitkisel yağlar doğallığını kaybetmiş, sağlığa zararlı

Omega-6 içermektedir. Bütün margarinler ve her türlü hazır yiyecekler de

işlenmiş olduklarından dolayı bozulmuş, yani trans yağa dönüşmüş Omega-6

içerirler. Omega-6 ve Omega-3 tamamen iki ayrı gruba aittir. Fakat her ikisi de

aynı ve tek bir enzimi kullanarak işlev görmektedirler. Bu bağlamda Omega-6

son derece saldırgandır. Gerekli enzimi kullanarak Omega-3'ün hücre zarına yerleşmesine

fırsat vermemekte ve engellemektedir. Dejeneratif hastalıklarda, hücre

zarlarındaki Omega-6 miktarının, Omega-3'e oranla fazla olmasının nedeni de

budur. Sağlıklı olduğu için kullanılması önerilen bitkisel kanola yağında %l0

Omega-3 ve %22 oranında Omega-6 bulunmaktadır. Kanola yağı, Kanada'da

yetişen 'grapeseed' denilen tohumdan elde edilmektedir. Hazır yiyeceklerin

hazırlanması sırasında ya da kızartmalarda kullanıldığında, trans yağlara

dönüşmektedir ve sağlıklı değildir.-61

Soya ve pamuk yağları da Omega-6 içeren yağlardır. Bütün işlem görmüş

ve rafine edimiş bitkisel yağlar gibi doğallıkları tamamen bozulmuş ve trans

yağlarla yüklenmişlerdir.

Trans-yağların sağlığımıza son derece zararlı olduklarını bir kez daha şu

şekilde vurgulayabiliriz:

• Normal hormon yapımını (özellikle seks hormonları, stres hormonları

yapımını) önlerler

• Bağışıklık sistemini zayıflatırlar


• İnsülin direncini artırırlar

• Yeni doku yapımını engellerler

• Kilo almayı hızlandırırlar. Öyle ki, günlük kalori alımları eşit olan iki

kişiden trans yağ daha fazla tüketen kişinin, kilo olarak ağırlığı daha fazla

gelmektedir.-62

Son bilimsel buluşların ışığı altında bütün yağları suçlamak yerine, doğal olmayan

zararlı yağlar (trans yağlar) ve doğal olan faydalı yağlar olarak iki gruba

ayırmalıyız.

Doğal olmayan zararlı yağları, yani trans yağları açıklar mısınız?

Sağlığımıza en çok zarar veren, ileri yaşlarda ortaya çıkan hastalıkların risklerini

başlatan yağlar, trans yağlardır.-63-,-64

Son yıllarda yapılan birçok bilimsel araştırma, şişmanlatarak insülin ve leptin

direncini başlatan ve geliştiren, ileri yaşlarda ortaya çıkan hastalıklara neden

olan yağların, çeşitli işlemler sırasında bozulmuş ve doğallıklarını tamamen kaybetmiş

olan bitkisel trans yağlar olduğunu ortaya çıkarmıştır.

Harvard Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı'nda, 1999 yılında yayınlanan

kapsamlı bir çalışma sonucunda trans yağların, hayvansal katı yağlardan

daha zararlı olduğu bildirilmiştir. Bunu izleyen 2000 yılında da Amerikan Kalp

Derneği, trans yağların, hayvansal yağlardan yani en çok korktuğumuz ve

korkudan ağzımıza almamaya çalıştığımız özellikle tereyağı gibi katı hayvansal

yağlardan daha zararlı olduğunu bildirerek, hazır yiyeceklerde bulunan bu

yağların sağlığımız için tehlikelerine dikkatleri çekmiştir. Bu nedenlerle, 2006

yılında New York ve Paris Belediye Meclisi hazır yiyecek paketlerinin ambala

jlarında trans yağ miktarlarının belirtilmesini zorunlu kılmıştır.

Trans yağlar neden ve nasıl oluşuyor, ne şekilde tüketiliyor?

Trans yağlar, bitkisel sıvı yağlardan oluşurlar. Ülkemizde en çok kullanılan

mısırözü ve ayçiçeği yağları, çoklu doymamış olan Omega-6 yağını içerirler.

Omega-6 yağları, aşırı kırılgan ve hassastırlar. Çok çabuk bozularak doğallıklarını

kaybederler. Omega-6 içeren bitkisel sıvı yağlar da çok çabuk bozuldukları

için raf ömürleri çok kısadır. Fabrikalarda farklı işlemlerle doymuş ya da yarı

doymuş hale getirilip, margarin ya da riviera tipi rafine edilmiş sıvı yağlara

dönüştürüldükleri sırada, doğal durumları olan çoklu doymamış özellikleri ile


birlikte içerdikleri doğal vitamin ve sağlıklı mineralleri tamamen kaybederler.

Artık virjin, yani el değmemiş değillerdir. Doğal vitamin ve minerallerinden,

sağlıklı olan fakat çabuk bozulan çoklu doymamış Omega-6 yağlarından yoksun

bırakılmışlardır.-65-,-66

Peki bu doğal olmayan sıvı yağların özellikleri nedir?

Doğal olmayan, dayanıklı kılınmış sıvı yağlar kısa süre içinde bozulmazlar.

Acı tat almadan, uzun süre evlerde veya market raflarında saklanabilirler. Bu

nedenle fazla miktarlarda üretilip, toptan olarak satın alınıp, sorun çıkarmadan

saklanmaları mümkündür. Bu tip sıvı bitkisel yağlarla hazırlanan hazır yiyeceklere,

ayrıca damak tadı ve kullanımını artırmak amacı ile gizli meyve şekeri

(fruktoz), kimyasal güzel kokular, çeşitli yiyecek boyaları ve doğal olmayan

katkı maddeleri de eklenmektedir.

Trans yağların kimyasal formülü, plastiğin kimyasal formülüne çok yakındır.

Mısırözü ya da ayçiçeği yağları açıkta uzun süre bırakıldıkları zaman, bu

yağların bozulmadığına, fakat yağ şişelerinin dibinde kalın plastik bir tabaka

oluştuğuna hepimiz şahit olmuşuzdur. Bol miktarda trans yağ içeren margarinler

de, uzun süre açıkta kaldıkları zaman kolay kolay bozulmazlar ve hiçbir şekilde

üzerlerine sinek konmaz ve börtü böcek gelmez. Modern hayatımızda, fabrikalarda

üretilen ve aşırı miktarda (bilerek ya da bilmeyerek) tükettiğimiz trans

yağları kullanmaya, hiçbir canlı organizma programlanmamıştır. Bu nedenle

sağlığımıza asıl zarar veren, kilo aldırıp her türlü hastalığı başlatan yağlar, fabrikalarda

birçok işlem sonucu üretilen, doğal olmayan ve plastiğe benzeyen trans

yağlar ve bu yağların aşırı miktarda tüketilmeleridir. Bu sebeple son 100 yıl

içinde kronik ve dejeneratif hastalıklar artmıştır ve de artmaya devam etmektedir.

ABD'nin en ünlü kalp uzmanı Dr. Dudley White, "1921 yılında kardiyolog

olarak çalışmaya başladım ve 1928 yılına kadar bir tek miyokard infarktüs

vakası görmedim" demiştir. Miyokard infarktüsü görülmeyen o yıllarda bütün

halk, yağ olarak doğal tereyağı, hayvansal iç yağları ve zeytinyağı ile besleniyordu.

Bitkisel sıvı yağlar henüz keşfedilmemiş, mutfak ve küçük bakkal raflarında

ucuz ve sağlıklı oldukları gerekçesi ile tereyağı ve zeytinyağının yerlerini

almamışlardı. Geçen asrın başı olan l900'lü yıllarda kanser vakalarının da

hiç görülmediği bilimsel yayınlarda bildirilmektedir.

Özetle trans yağların oluşum şekillerini şöyle sıralayabiliriz:


• Mısırözü ve ayçiçeği yağı gibi bitkisel sıvı yağların fabrikalarda tam ya

da yarı katılaştırılmaları, yani margarin haline dönüştürülmeleri sırasında

sağlıklı olmayan trans yağlar oluşmaktadır.

• Bitkisel yağların rafine edilmeleri sırasında da trans yağlar oluşmaktadır.

• Bitkisel yağların açıkta bırakılmaları, ışık, hava ve oksijen ile uzun süre

temas etmeleri sonucu acımaları ile de trans yağlar oluşur.

• Yemeklerin yüksek ısıda pişirilmeleri ve kızartmalar sırasında, yağların

ve yemeklerin yanması sonucu aşırı miktarda trans yağlar oluşmaktadır.

• Bütün yiyecek ve içeceklerin işlenmeleri sırasında da trans yağlar

oluşur.

Yaygın şekilde tükettiğimiz trans yağlar vücudumuza nasıl zarar verir?

Trans yağlar vücudumuza iki şekilde zarar verir:

1. Öncelikle bir organizmaya girdikleri zaman, her türlü hücresel ve

kimyasal (histobiyokimyasal) bozuklukları başlatan serbest oksijen

radikallerinin artmasına neden olurlar.

2. Hücre zarlarında sağlıklı ve gerekli olan, Omega-3 ve Omega-6

yağlarının yerini işgal ederler. Bu nedenle de doğal olarak aldığımız

Omega-3 ve Omega-6 yağlarının hücre zarlarına girmelerini engellerler.

Hücre zarları ve hücrelerin normal işlevleri bu şekilde engellenmiş olur.

Serbest oksijen radikalleri nedir?

Serbest oksijen radikalleri, yapılarında eksiklik bulunan son derece hareketli

moleküllerdir. Yapılarındaki eksikliği gidermek amacı ile çevrelerinde bulunan

normal sağlıklı hücrelerden sürekli bir şekilde molekül çalarak onları zayıf, kırılgan,

korumasız ve hastalıklara yatkın hale getirirler. Ayrıca, hücrelerin genetik

kodları olan DNA'larını da bozarlar.

Trans yağların dışında, serbest oksijen radikallerinin aşırı miktarda

oluşmasına neden olan başka yiyecekler ve etkenler var mıdır?

Trans yağların yanı sıra işlenmiş birçok yiyecek, içecek ve yabancı madde de

organizmada serbest oksijen radikallerinin aşırı miktarda artmasına neden olur.

Serbest oksijen radikallerini artıran bu yiyecek ve etkin maddeleri şu şekilde

sıralayabiliriz:


• Her türlü şeker (bayram şekeri, çikolata, tatlandırıcılar vb).

• Bal, pekmez, reçel, tatlı çeşitleri, özellikle meyve şekeri olan 'fruktoz',

çay şekeri, yapay tatlandırıcılar. (Şekerin sağlığa karşı yaptığı zararları

önceki bölümlerde, ayrıntılı bir şekilde anlatmıştık.)

• Bütün meyve suları, şekerli içecekler ve enerji içecekleri.

• Un, tuz ve tüm işlem görmüş yiyecekler; her türlü ekmek, tost ve sandviç

ekmeği, galetalar ve bisküviler.

• İşlem görmüş bütün krema ve soslar, şarküteriden alınan işlenmiş ve tütsülenmiş

et ve balık türleri.

• Sigara, sigara dumanı ve bütün tütün mamulleri.

• Hava kirliliği; bütün dumanlar, kömür tozu, ekzos, sis vb.

• Cıva, kurşun, alüminyum, kadmiyum, nikel gibi toksik metaller.

• Organizmaya herhangi bir yolla giren boya ve kimyasal maddeler.

• Elektromanyetik alanlar; radyasyon, röntgen ışınları, maruz kaldığımız

yüksek frekanslar, mikro dalgalar vb.

Trans yağların ikinci bir zararı daha var demiştik. Şimdi de bu zararlarını

öğrenebilir miyiz?

Trans yağlar ile Omega-3 yağlarının kimyasal formülü de birbirine son derece

yakındır. Kimyasal yapıları birbirlerine bu denli yakın olan bu yağlar, hücre

zarlarına yerleşmeleri sırasında aynı enzimi kullanırlar ve bu enzim için adeta

birbirleri ile yarışırlar.


Doğal doymamış yağ asidi Bozuk doymamış yağ asidi

Doğal oJaıı yağlar ile doğa Ilığı bozulmuş yağların

Doğal olan doymamış yağlarda karbon atomu çift bağla birbirine bağlanır ve

hidrojen atomları karbon atomlarının aynı yönünde yer alır. Buna bilimsel olarak

'cis-formu' (doğal şekli) diyoruz. Doğallıkları bozulmuş olan yağlarda karbon

atomundaki hidrojen atomu 'trans' olmuş ve karşı tarafa geçmiştir.(Şekil-4)

Buna da bilimsel olarak 'trans-form' (doğal olmayan) şekli diyoruz. Doğal olan

çoklu doymamış sıvı yağlarda birçok sayıda cis-formu bulunur. Yani birden fazla

çift bağ bulunur. Bu şekilde yağların akışkanlıkları sağlanmış olur.

Doğal olmayan çoklu doymamış yağlarda da birçok sayıda trans-form şeklinde

çift bağ bulunur. Çift bağlarda trans-formlar oluşmuştur. Birçok trans-form şekli

olan sıvı yağlar, artık sıvı değildir, sertleşirler ve akışkanlıklarını kaybederler.

Margarinler bu gruba girerler!

Doğal olmayan ve hiçbir fonksiyonu bulunmayan trans yağlar, hücre zarlarında

Omega-3 yağlarının yerine yerleşirler. Bir anahtar deliğinde kırılıp kalmış olan

kırık bir anahtar gibidirler. Kırık anahtarla bir kapı açılamadığı gibi, sağlam olan

anahtarın da anahtar deliğine girmesine imkân yoktur. Aynı şekilde trans yağlar

da, Omega-3 yağlarının hücre zarlarında bulunan yerlerini adeta tıkarlar ve onların

hücre zarlarına yerleşmelerini önlerler. Sonuç olarak hücre zarlarının normal

bir şekilde çalışması engellenmiş olur.


Trans yağların hücre zarlarına yerleşmesi ile hücre zarları sertleşir, esneklik ve

yumuşaklıklarını kaybederler. Hücreler zayıflamış ve dirençleri kırılmış oldukları

için her türlü zararlı iç ve dış etkene (virüs, bakteri, toksik maddeler) karşı

kendilerini koruyamaz duruma gelirler. Zayıf hücrelerin meydana getirdiği

dirençleri kırılmış olan organizmanın, hastalanması kolaylaştığı gibi iyileşmesi

de güçleşir.-67- İşte, yanlış beslenme sonucu hücresel düzeyde yani bizler hiç

farkından olmadan bu bozukluklar başlamakta, yavaş yavaş bozulan hücre

fonksiyonları ancak ileri yaşlarda belirgin hale gelerek çeşitli dejeneratif

hastalıklar şeklinde ortaya çıkmaktadır.

Trans yağların sebep olduğu hastalıklar hangileri?

Trans yağların sebep olduğu hastalıklar oldukça fazladır. Bunların en önemlilerini

şöyle sıralayabiliriz:

• Bağışıklık sistemini zayıflatarak her çeşit viral ve mikrobik hastalığın

kolaylıkla oluşmasına neden olurlar.

• Serbest oksijen radikallerini artırdıkları için her türlü kanser ve dejeneratif

hastalıkların başlamasına neden olurlar.

• Kan yağlarımızda düşük yoğunluklu yağ olan LDL kolesterolü okside ederek

zararlı LDL haline dönüştürürler.

• Kan yağlarımızda yüksek yoğunluklu yağ olan HDL kolesterolü ise

düşürürler.

Peki, sağlıklı yağlar hangileridir?

Önceki bölümde de söylemiş olduğumuz gibi, doğal olan bütün yağlar

sağlıklıdır. Bozulmamış olan (trans yağ içermeyen) tereyağı, hayvansal katı

yağlar, çoklu doymamış balık yağı (Omega-3), ısıl işlem görmemiş, yanmamış

ve acımamış özellikteki çiğ mısırözü ve ayçiçeği yağı (Omega-6) gibi sıvı yağlar,

tekli doymamış soğuk sıkım zeytin ve fındık yağları (Omega-9) sağlıklıdır.

Sağlıklı yağlar da birkaç gruba ayrılır:

• Hayvansal kaynaklı olan doğal tereyağı (bütrik asit), kuyruk yağı

Kolay bozulmazlar ve ısıya dayanıklıdırlar.

• Balık yağında bulunan Omega-3.


Çabuk bozulur.

• Doğallığı bozulmamış mısırözü ve ayçiçeği yağında bulunan Omega-6

Açık havada bekleyince ve yüksek ısıda hemen bozulur-trans yağa dönüşür.

• Zeytin ve fındık yağlarında bulunan Omega-9 (oleik asit)

Çabuk bozulmaz, ısıya dayanıklıdır.

Çoklu doymamış olan Omega-3 (Ü.-3) ve Omega-6 (Ü.-6) yağları, insan vücudunda

üretilemez. Bu sebeple esansiyel yağlar ya da temel yağlar olarak adlandırılırlar.

Mutlaka besinlerle ya da destek olarak alınmaları gerekir.

İnsan vücudu gereksinimine göre Omega-9 (Ü.-9) denilen 'oleik yağı' üretir.

Bu nedenle zeytin ve fındık yağında bulunan Omega-9 (Ü.-9) 'oleik yağı' temel

ya da esansiyel bir yağ değildir.

Hücre zarlarında bulunan Omega-3 ve Omega-6 yağlarının fonksiyonları

nelerdir?

Omega-3 ve Omega-6 yağları bütün hücre zarlarının temel yapısını oluşturur.

Asıl görevleri, hücre zarlarında birlikte uyum içinde çalışarak 'prostaglandin' ya

da 'lökotren' diye adlandırılan ve her canlının yaşamı için gerekli olan, hormona

benzeyen kimyasal maddeleri üretmektir.

Diğer bir deyişle prostaglandinlerin ön ve ana maddeleri, hücre zarlarında

birlikte çalışan Omega-3 ve Omega-6 yağlarıdır.

Hormona benzeyen prostaglandinlerin önemi nedir?

-

Hormona benzeyen prostaglandinler, -68 hücre zarlarında lokal olarak üretilir

ve lokal olarak tüketilirler. Kısa ömürlüdürler ve üretildikten kısa bir süre sonra

üretildikleri yerde yıkılırlar. Bu nedenle, diğer hormonlar gibi kana geçmezler ve

kan dolaşımında uzun süre bulunmazlar.

Genel olarak prostaglandinler de faydalı ve zararlı olarak iki gruba ayrılır:

1. Faydalı olan prostaglandinler kısaca PGEl ve PGE3 diye adlandırılırlar.

2. Zararlı olan prostaglandinler ise kısaca PGE2 diye adlandırılırlar.


Birinci grupta bulunan PGE1 ve PGE3 prostaglandinlerin faydaları

nelerdir?

PGE1 ve PGE3 prostaglandinlerin sağlığımıza sonsuz faydaları vardır. Bunlardan

önemli olanları şunlardır:

• Kanımızın sulanmasını sağlar ve kanın pıhtılaşmasını önlerler.-69•

Kan basıncımızı düzenlerler.

• Sağlıklı ürememizi sağlarlar.

• Ağrıya, ateşe ve yaralanmaya karşı vücudumuzun direncini artırırlar.

• Genel olarak organizmada inflamasyonu/yangıyı önlerler. Meydana

gelmiş olan lokal ve genel yangıyı ortadan kaldırıp, yok etmek için savaşırlar.

• Her türlü alerjik reaksiyon (bir tür yangıdır) ile mücadele ederler.

• Bağışıklık sistemimizin kuvvetlenmesini dolayısı ile virüs ve bakterilere

karşı hücrelerimizin direncini artırırlar. Aynı zamanda var olan

virüsleri de öldürürler.

• Derin ve rahat bir uyku sağlarlar.

• Konsantrasyonumuzu artırırlar ve hafızayı kuvvetlendirirler. Depresyon,

demans (unutkanlık) ve Alzheimer hastalığını önlerler.

• Kalp ritmini düzenler ve ani ölümleri önlerler.

• Cilt, saç ve tırnaklarımızın parlak ve kuvvetli olmasını sağlarlar.

• Çocuklarda hiperaktivite ve konsantrasyon bozukluğunu önlerler.

• Kronik iltihabi bağırsak hastalıklarını önlerler.

• Damarların büzüşmesini önlerler. Bunun sonucunda da damar sertliğini,

yüksek tansiyonu ve damarların tıkanmasını (kalp krizi, felç yani inme ve

bacak damarlarının tıkanması) önlemiş olurlar.

Özetle, PGE1 ve PGE3 prostaglandinlerinin bağışıklık sistemi, dolaşım sistemi,

solunum sistemi, üreme sistemi ve sindirim sistemlerinin normal fonksiyonları

için hayati önemleri vardır. Bu prostaglandinler genel, lokal, akut ve

kronik inflamasyonu; hücre çoğalmasını (proliferasyonunu); tümöral büyümeyi;

bütün alerjik reaksiyonları kontrol ederler.

İkinci grupta bulunan PGE2 prostaglandinlerin zararları nelerdir?


• PGE2 prostaglandinleri organizmada genel olarak inflamasyon

başlatarak, kronik ve ileri yaşlarda ortaya çıkan dejeneratif hastalıkları

başlatırlar.

• Kanın pıhtılaşmasını artırırlar.

• Damarların büzüşmesine neden olurlar. Sonuç olarak, damar sertliğine,

yüksek tansiyona ve damarların tıkanmasına neden olurlar (kalp krizi, felç

yani inme, bacak damarlarının tıkanması)

Nasıl oluyor da hücre zarlarında aynı anda hem dejeneratif hastalıkları

önleyen ve iyileştiren, hem de inflamasyona neden olan yani dejeneratif

hastalıkları başlatan prostaglandinler bulunuyor?

Doğal ve normal şartlar altında Omega- 6 yağlarından birçok kimyasal

basamakla ve bazı önemli enzim yardımı ile hücre zarlarında anti-infalamatuar

olan prostaglandinlerden 'PGEl', Omega-3 yağlarından da gene anti-inflamatuar

olan prostaglandinlerden 'PGE3'ler üretilir.

Bunu şu şekilde bir şema ile açıklayabiliriz:


Omega-6 (J2-tf.JMrîsi:

Ricki.Hel sıvı Yaylarda [tııtırciıü vhl htıİLiımr,

I rih-tinok Lc ahît-Lfojjul Acklı)

(LA)

V*£mllıııA lînultnic üsil

fCLA)

Anib iıiftanmtuAt iostagtorutin I*GL1

Omega-A fJ3-J)MrÎJii:

RııLık yujjı vc kelen tohumu varında bulunur.

atfa linnlerûc a.sit- (ALA)

V

eİcosnp«ıtlaeıioic asit (L'l'A)

i . .

O

Adi i • iıiHfl rtii* t uar prostaglaridirt I*G£3

ŞckflJ:

PfiT l VI PG r.l |ii'M.s[di|jLi[iıJi[iN'i'iEi luı; r«; s.ıırl.n ıiıctıt oLuAnıtıij

İnflamasyon başlatan PGE2 prostaglandinleri ise trans yağlar ve aşırı miktarda

meydana gelmiş olan serbest oksijen radikallerinin etkisi ile Omega-6 yağlarının

bozulması sonucu meydan gelir. PGE2 prostaglandinleri hücre zarlarında genel

bir şekilde yangıyı başlatır.

Diğer bir deyişle dejeneratif kronik hastalıkların başlamasının temel nedeni

olan PGE2 prostaglandinlerinin fazla miktarda meydana gelmesidir.


İnflamasyon başlatarak kronik ve dejeneratif hastalığa neden olan PGE2

prostaglandinler nasıl oluşuyor?

Hücre zarlarında Omega-6 yağlarından (mısırözü, ayçiçeği) birçok kimyasal

basamak ve birkaç enzim yardımıyla PGE2 prostaglandinleri oluştuğunu anlatmıştık.

Bozulmuş olan Omega-6 yağlarından, PGE2 prostaglandinlerin üretilmeleri

sırasında, ara basamaklarda da aşırı miktarda bozuk 'araşidonik asit' denilen

yağlar meydana gelir.

Trans yağlar ve daha önce saymış olduğumuz serbest oksijen radikallerini

artıran birçok zararlı maddenin organizmaya girmesi sonucu, fazla miktarda

sağlığa zararlı araşidonik asit üretilir.

Şekil-6'da da görüldüğü gibi, aşırı miktarda araşidonik asidin yapımı da PGE2

prostaglandinlerin üretimini çok fazla artırır.

Omffta-4 (İ/-61 serisinde:

Bitkisel sıvı yağlar: Mısırürti,ayçiçeği

Artifidonık asil ( AA)

Aşırı desaiLlrasyac

(bozulma)

Pro-ınfliimatuar prosUigiundtn PCE2

Şckü-İ;

WiK2 pf^Ugluıdinlerin hikrı- urlunodı oIu^jiulm

Organizmada inflamasyon başlatan PGE2 prostaglandinlerin fazla miktarda

meydana gelmesi sonucu tüm hücre ve hücre zarlarında, bizler farkında olmadan


mikrobik olmayan inflamasyon, yani yangı başlamış olur. Artık genel olarak

tüm organizmada düşük yoğunlukta bir mücadele (savaş) başlamıştır. Gizli yeraltı

örgütleri gibi düşük yoğunlukta süregelen bu savaş, yeryüzünde aşikâr hale

gelinceye dek vücudumuzda bulunan hücreleri sürekli bir şekilde yıpratarak,

ileri yaşlarda ortaya çıkacak olan kronik hastalıklara ortam hazırlar. İşte ileri

yaşlarda ortaya çıkan kilo alma, obezite, kronik ve dejeneratif hastalıkların

nedeni, senelerce sinsi bir şekilde devam eden bu düşük yoğunluklu savaştır.

Bilinenin aksine, bu hastalıkların hiçbiri genetik değildir. Ancak ailesel olabilir!

Çünkü yaşama biçimi ve beslenme alışkanlıkları, aynı aile içinde pek değişiklik

göstermez. Anneler ve babalar nasıl yaşayagelmişlerse, çocukları da aynı biçim

ve tarzda beslenmeye devam edeceklerdir. Aynı aile fertleri, alışagelmiş oldukları

alışkanlıkları bırakınca hastalıkların ortaya çıkması da önlenecektir.

Kalp, yüksek tansiyon ve şeker hastalıkları genetik değil midir?

Hayır. Bu hastalıklar genetik değildir. Herhangi bir bebek doğduğu zaman

vücudunda 35.000-40.000 kadar gen bulunur. Bu genlerin büyük bir çoğunluğu

uykudadır. Uyumakta olan bu genler ancak dışarıdan bir etken ile uyarılınca

uykularından uyanıverirler. Uyarılmaları da yaşam, beslenme biçimi ve önceki

bölümlerlerde anlatmış olduğumuz gibi çevresel faktörlerin etkileri sonucu meydana

gelir. Bu nedenle, bilinçli bir şekilde sağlıklı yaşar ve sağlıklı beslenirsek

hastalık nedeni olan genlerin uyanmaları mümkün olmaz. Uyandırılmış olanlar

da tekrar uykularına döner ve tatlı uykularına devam ederler.

İşte bu sebeple ileri yaşlarda ortaya çıkan tüm dejeneratif hastalıklar önlenebilir

hastalıklardır. Önlemek de elimizdedir ve genetik değildir.

Başından beri söylediğimiz gibi Karatay Diyeti'nde verilen önerileri uygulamakla,

bu hastalıkların önlenmesi ve gerilemesi mümkündür. Eğer yılanı

uyandırmazsak sağlığımızı korur ve hastalanmayız. Karatay Diyeti'nin amacı

bu düşünce ve yaşam tarzını oluşturmaktır. Tamamen doğallığa dayanan bu önerileri

uygulayarak, aşırı kilolar (birikmiş yağlar) verilir ve bir daha kilo alınmaz.

Yeterli ve düzenli bir şekilde fizik aktivitemize devam ederek, sağlıklı

yağlar, sağlıklı karbonhidrat ve sağlıklı proteinlerle de beslenirsek, ileri yaşlarda

görülen ve yaşlılık hastalıkları diye kabul edilen dejeneratif hastalıkları önlememiz

mümkündür.

Bu durumda tereyağı ve hayvansal yağlar sağlıklı... Yani bu yağları

korkmadan yiyebilir miyiz?


Evet, trans yağların dışında bütün yağlar sağlıklı yağlardır. Temel olan ve

doğal olan yağların yani hayvansal katı yağlar-71- ve tereyağının mutlaka besinlerle

alınması gerekir. Esansiyel (temel) olan Omega-3 ve Omega-6 yağlarının

da her gün mutlaka doğal olarak tüketilmeleri gerekir.

Omega-3 ve Omega-6 yağlarının, hücre zarlarında birlikte ve belirli bir oranda

bulunmaları şarttır. Çürkü bu yağlar belirli bir oranda olmadıklarında, hücre zarlarının

normal bir şekilde çalışmaları mümkün değildir!

İşte bu sonuçta gösteriyor ki, şimdiye dek bize öğretilenlerin aksine bütün

yağlar sağlığa zararlı değilmiş! Bazı yağlar insanı hastalandırıp öldürebildiği

gibi, bazıları da sağlıklı yaşam için şart oluyor. Yıllardan beri bütün yağlar bir

sepete koyularak değerlendirildi. Tüm yağların kilo aldırdığı, sağlığa aynı derecede

zarar verdiği masalı sürekli işlendi. Bu nedenle bir damla yağa bile dokunmamaya

çalıştık, az miktar yağlı bir yemek yedikten sonra bile suçluluk hissettik,

kahrolduk ama yine de kilo veremedik. Bu arada sağlıklı ve de mutlaka

tüketmemiz gereken (vücudumuz için olmazsa olmaz olan) esansiyel yağlardan

da mahrum kaldığımızı bilemedik, anlamadık ve kilo veremediğimiz gibi kilolarımız

da giderek arttı.

Geçtiğimiz yüzyılda obezite ve kanser dâhil her türlü dejeneratif ve kronik

hastalık bütün dünyada son derece artış gösterdi ve yaygın bir halk sağlığı sorunu

oldu.

İnsülin ve leptin direncinin gelişmesini, kilo almayı, dejeneratif hastalıkları

ve yaşlanmayı önleyen, bağışıklık sistemini kuvvetlendiren yağların sağlıklı ve

güçlü bir vücut için mutlaka yiyeceklerle alınması şarttır.

Peki, bir hücre zarında doğal olan Omega-3 ve Omega-6 yağlarının oranı

(0-3/0-6) nasıl olmalıdır?

Yapılan DNA çalışmaları sonucu, ilkel toplumlarda çağımızda görülen hiçbir

dejeneratif hastalığın olmadığı gösterilmiştir. İlkel insanlar, doğal ve bozulmamış

gıda ve yağlarla beslendiklerinden dolayı, hücre zarlarındaki Q-3/Q-6 oranının

l/l olduğu gösterilmiştir. Yaşadığımız çağda ise, en sağlıklı Q-3/Q-6 oranı,

l/4 olarak kabul edilmektedir. Sağlıklı l/4 oranı, Q-3=l/Q-6=4 olarak anne

sütünde bulunur. Ayrıca gün ışığında doğada yetişmiş olan semizotu, yeşil çayırlarda

serbest olarak gezen özgür hayvanların eti, sütü ve yumurtasında da bu or


an bulunmaktadır. Prof. Ahmet Aydın'ın 7'den 70'e Taş Devri Diyeti kitabı bu

konuyu kapsamlı bir şekilde ele almaktadır.

Gelişmiş ve endüstriyel toplumlarda yapılan araştırmalar, hücre zarlarındaki

Omega-3 ve Omega-6 (Q-3/Q-6) oranının, 1/20-1/50 kadar yüksek olduğunu

göstermiştir. Endüstiryel toplumlarda bilerek ya da farkında olmaksızın

Omega-6 içeren (işlenmiş, yanlış pişirme ve saklama sonucu bozulmuş mısırözü

ve ayçiçeği yağları gibi) bitkisel sıvı yağlar aşırı miktarda tüketilmektedir. Bu

nedenle, l/l olan Q-3/Q-6 oranı, Omega-6 yağları lehine bozulmaktadır.

Omega-6 yağları, vücudumuza Omega-3 yağlarından daha fazla miktarda

(bozulmuş ya da bozulmamış olarak) girmekte, hücrelerde ve dokularda hasar

başlatmaktadır. Omega-6 yağlarının organizmaya fazla miktarda girmesi l/4

oranını Omega-6 lehine bozmaktadır. Organizmada fazla miktarda bulunan

Omega-6 yağlarından, fazla miktarda inflamasyonu başlatan PGE2

prostaglandinleri oluşmaktadır. Sonuç olarak organizmanın bütün hücre ve hücre

zarlarında, yaygın kronik inflamasyon başlar.

İşte, ateroskleroz yani damar sertliği denilen hastalığın esası, tüm vücutta meydana

gelen bu yaygın inflamasyondur. Ateroskleroz, yalnız kalp damarı, beyin,

göz, böbrek ya da bacak damarlarında oluşan izole bir hastalık değildir. Ateroskleroz,

tüm organların hücrelerinde ve hücre zarlarında meydana gelen yay-

gın bir inflamasyondur. Kolesterol ilacı diye kullanılan ilaçların da, kolesterolü

düşürdüğü için değil, kronik inflamasyonu önlediklerinden dolayı faydalı oldukları

(aspirin gibi) artık genel olarak kabul edilmektedir.

Çoklu doymamış olan esansiyel Omega-3 yağlarının faydaları nelerdir?

Omega-3 yağları, ileri yaşlarda ortaya çıkan dejeneratif kronik hastalıkları

ve yaşlanmayı önlerler. Asıl görevleri, vücudumuzda bulunan bütün hücre zarlarının

oluşması ve normal şekilde çalışmasını sağlamaktır. Bu yağlar hücre zarlarını

kuvvetlendirir ve dış etkenlere karşı yıpranmalarını önler. Hücre zarlarının

esnekliğini sağlar, güçlendirir, hücrelerin yıpranma ve çabuk parçalanmalarını

önlerler.

Doğal olan esansiyel Omega-3 ve bozulmamış Omega-6 yağları hangi

hastalıkların riskini azaltır?


Sağlıklı doğmamıza, büyümemize, ürememize ve yaşamamıza neden olurlar.

Omega-3 ve Omega-6 yağları, hücre zarlarında sağlıklı olan l/4 oranı ya da bu

orana yakın bir şekilde oldukları zaman, organizma sağlıklı kalacaktır.

Doğal olan esansiyel Omega-3 ve bozulmamış Omega-6 yağları şu hastalıklara

karşı faydalıdır:

• Kilo alma ve obeziteyi önler, kilo vermeyi hızlandırılan1721

• İnsülin ve leptin direncinin gelişmesini önlerler ve gelişmiş olan insülin

ve leptin direncini kırarlar.

• TİP II şeker hastalığını önlerler, tedavisini kolaylaştırırlar.

• Kan yağlarımızı düzenler, normal düzeylere getirirler.1731

• Aspirin gibi kanı sulandırırlar. Aspirinden farklı olarak mide ve bağırsak

kanamalarına neden olmazlar.

• Damar sertliği, hipertansiyon, kalp-damar tıkanıklıkları, kalp krizi ve

felç hastalıklarını önlerler.1741,1751

l76l l77l

• Kalp yetersizliğini önlerler. ,

• Ani ölümleri önledikleri gösterilmiştir.1781

• Eklemlerde meydana gelen ağrı, şişlik ve sertlikleri, ileri yaşlarda

sıklıkla görülen vücut ağrılarını önlerler.

• Romatoid artrit belirtileri ve ağrılarını geriletirler.1791,1801

• Fibromiyosit denilen hastalığı önler ve ağrılarını giderirler.

• Optik sinir atrofisini, makula dejenerasyonunu önlerler.

• Fibrokistik meme hastalığını önlerler.

• Polikistik over sendromu denilen yumurtalık hastalığını önlerler.

• Adet öncesi görülen sıkıntıları önler, döllenmeyi kolaylaştırır ve sperm

azlığını giderirler.

• Bağışıklık sistemini güçlendirip, sık sık bakteri ve virüslerin neden

olduğu hastalıklara karşı direncimizi artırırlar.

• Alerjileri önlerler.

• Depresyon ve şizofreniyi, ayrıca lohusalıkta ortaya çıkan depresyonu

önlerler.1811 Psoriasisi yani sedef hastalağını önlerler.


• Meme ve kolon kanserlerinden korurlar.1821

Sağlıklı olan esansiyel yağlar, sağlıklı bir şekilde tüketildikleri zaman

yaşlanma, kronik ve dejeneratif hastalıklar dediğimiz hastalıklar önlenebilecek

ya da ilerlemeleri yavaşlayacak ve geriliyecektir.1831

Omega-3 yağlarının saydığımız yararları birçok kapsamlı bilimsel çalışma

ile kanıtlanmış olduğundan bu yağlara yaşatan iyileştiren yağlar diyoruz. Bu

nedenle her gün mutlaka, doğal olarak yiyeceklerle ya da gıda desteği olarak

alınması gerekmektedir. Günde l-3 gr saf Omega-3 kapsülü rahatlıkla tüketilebilir.

Amerikan Kalp Derneği günde 3gr Omega-3 kullanan yüksek tansiyonlu

kişilerin, büyük ve düşük tansiyonlarında l-3 mmHg kadar düşüş meydana

geldiğini bildirmiştir. Bu nedenle yüksek tansiyon tedavilerinde ek olarak önerilmektedir.

Balıklar, özellikle de soğuk deniz balıkları da Omega-3 içeriği bakımından

oldukça zengindir. Örnek verecek olursak, Kuzey deniz uskumrusunun 100

gramında, 2,5 gr kadar Omega-3 bulunur. Bütün bir uskumrunun ağırlığı

200-300 gr kadar olduğuna göre, bu balığı tüketen bir kişi 5-7 gr kadar son

derece sağlıklı olan Omega-3 tüketecektir. (Norveç uskumruları ülkemizde yanlış

olarak 'Norveç palamutu' diye pazarlanmaktadır).

Bizim ülkemizde de palamut, hamsi ve Saroz Körfezi'nde yetişen sardalyaların

doğal Omega-3 içeriği son derece önemlidir. Yağlı balık dediğimiz balıkların

yağları, Omega-3 yağlarıdır.

Omega-6 yağlar ise ister istemez vücudumuza fazla miktarda girdiğinden,

mümkün olduğu kadar az kullanmaya gayret göstermeliyiz. Ancak bu şekilde

hücre zarlarımızda bulunan Q-3/Q-6 oranının sağlıklı düzeylere ulaşmasını

sağlayabiliriz. Bilimsel birçok çalışmanın sonucunda, yukarıda saymış olduğumuz

dejeneratif hastalıklarda, hücre zarlarında Omega-3 yağların düşük

miktarda bulunduğu, Omega-3'ün yerini de Omega-6 ve trans yağların işgal etmiş

olduğu gösterilmiştir.

Balıktan başka hangi yiyeceklerde doğal Omega-3 bulunur?

En çok doğal Omega-3 içerek gıdaları şöyle sıralayabiliriz:

l. Somon, Norveç uskumrusu, palamut, hamsi ve sardalye gibi soğuk

deniz balıkları.


2. Çayır ve çimenlerde serbest dolaşıp, beslenen kuzu ve keçi gibi

hayvanların etleri.

3. Çayır ve çimenlerde serbest dolaşıp beslenen tavukların yumurtaları.

4. Keten tohumu.

5. Semizotu.

6. Kabak ve ayçiçeği çekirdekleri.

7. Fındık, fıstık, ceviz, badem.

Bu yiyecekler doğal olarak, işlenmemiş ve bozulmamış şekilleri ile bütün

olarak tüketildiklerinde bağışıklık sistemi güçlenir, dolayısı ile sık sık hastalanmayız.

Yukarıda sağdığımız bazı yiyeceklerde bulunan Omega-3/Omega-6 oranları

da şöyledir:

• Soğuk deniz balıklarının Q-3/Q-6 oranı=1/4

• Keçi, geyik gibi av etlerinin Q-3/Q-6 oranı=1/4

• Çayır ve yaylalarda gün ışığında serbest dolaşarak, yeşil otlarla beslenen

hayvanların etlerinin Q-3/Q-6 oranı=1/4

• Suni yemle beslenen hayvanların etlerinin Q-3/Q-6 oranı=1/20

• Yeşil yapraklı sebzelerde Q-3/Q-6 oranı=1/10

• Semizotunun Q-3/Q-6 oranı=1/4

• Çekirdekler, keten tohumu, fındık/fıstık/ceviz grubunun Q-3/Q-6 oranı=

1/4

Sağlıklı yağların başka faydaları var mı?

Birçok faydaları vardır.1841 Doğal yağlar, ancak yağda eriyerek vücudumuza

girebilen ve vücudumuz için önemli olan A, D, E, K vitaminlerinin, yiyeceklerimizle

emilmesini sağlarlar. Sağlıklı yağlar (hayvansal yağlar, tereyağı, balık

yağı, zeytinyağı) yenilmediği zaman, yağda eriyen A, D, E, K vitaminlerinin (yemeklerle

almış olsak bile) emilimi gerçekleşemez. Bunun sonucunda sağlığımız

için büyük önemi olan bu vitaminler vücudumuzda giderek azalırlar. Bu vitaminlerin

azalması da vücut direncinin bozulması ve hastalanmamızın nedenlerinden

biridir.

A, D, E, K vitaminlerin faydaları nelerdir?


Yağda eriyen bir vitamin olan D vitamini, cildimizde güneş ışığının etkisi ile

üretilen ve kemiklerimizin sağlıklı gelişmesini sağlayan önemli bir vitamindir.

D vitamini eksikliği, raşitizm dediğimiz kemik hastalığının da nedenidir. Geçen

yüzyılın başlarında raşitizm denilen kemik hastalığı, balık yağı (Omega-3)

verilerek tedavi edilirdi. l900'lü yılların başlarında balık yağının faydaları biliniyordu

fakat içeriğinde Omega-3 yağlarının bulunduğu henüz bilinmiyordu. Son

yıllarda yapılan birçok bilimsel araştırma, D vitaminin kemik yapısı dışında

da önemli görevleri olduğunu ortaya çıkarmıştır. D vitaminin görevlerini şöyle

sıralayabiliriz:

• Tüm vücut organ ve dokularında D vitamini reseptörleri bulunur ve

hücrelerde bulunan genlerin normal olarak çalışmalarını düzenler.

• Kanlarında düşük düzeylerde D vitamini bulunan kişilerin, kardiyovasküler

hastalıklara yakalanma riskinin fazla olduğu gösterilmiştir.

• Obez yetişkinlerin ve şeker hastalarının kanlarında D vitamini düşük

olarak bulunmuştur.

• D vitamini, bağışıklık sistemini kuvvetlendirir. D vitamini eksikliği olan

kişilerin alerji, otoimmün ve kanser hastalıklarına yakalanma riski yüksektir.

Kanada hükümeti, 2009 yılında domuz gribi aşısı yerine, halkın

bağışıklık sistemini kuvvetlendirmek amacı ile onlara D vitamini takviyesi

sağlamış, kimseye domuz gribi aşısı yaptırmamıştır.

• Kuvvetli bir antioksidan olan D vitamini, organizmayı serbest oksijen

radikallerinin zararlarından korur.

• Yaşlılarda sık olarak rastladığımız dengesizlik nedeni ve bunun sonucu

düşmelerinin de D vitamininin eksikliğine bağlı olduğu bildirilmiştir.

• Şeker hastalarının kandaki D vitamini normal düzeylerde olduğunda,

kan şeker kontrollerinin daha kolay olabildiği de gösterilmiştir.

D vitamininin normal düzeyleri nelerdir?

Yaz ya da kış aylarında normal şartlarda kanda D vitamini düzeyinin en az,

50 ng/ml'nin üstünde olması gerekir. Kanser hastalarında 70 ng/ml olması önerilmektedir.

Sağlıklı doğal yağlar yendiği zaman, D vitamini ile birlikte yalnız

yağda eriyen ve emilebilen A, E, K vitaminleri de organizmaya girer. Yiyeceklerimizle

almış olsak bile, sağlıklı yağları yemediğimiz zamanlarda bu vitaminlerin

vücudumuza girmesi mümkün değildir.


D vitamini ile birlikte A vitamini de bağışıklık sistemini güçlendirir. K ve E

vitaminleri de kuvvetli antioksidan maddelerdir.

K vitaminin kanın pıhtılaşmasında rolü çok önemlidir. Bunun yanı sıra, atardamar

ve toplardamarlarda kireçlenmeyi ve bacak varislerini önlediği gösterilmiştir.

K vitamini güçlü bir antioksidan olduğu için, prostat, akciğer, karaciğer

kanserleri ve lösemiye karşı organizmayı güçlendirdiği ve koruduğu bilinmektedir.

Antioksidan ne demektir?

Antioksidan denilen faydalı maddeler, organizmada serbest oksijen radikallerini

yok ederler. Bu nedenle, serbest oksijen radikallerin hasarına karşı organizmayı

korur ve hastalıkları önlerler.

Bu bölümün başından beri anlattığımız konuları özetleyecek olursak, şu

andan itibaren hangi adımları atmalıyız?

• Sağlıklı doğmamıza, büyümemize, ürememize ve de yaşamamızda

gerekli (olmazsa olmaz) olan, sıvıyağ ve doğal yiyeceklerde bulunan

Omega-3, Omega-6 ve Omega-9 yağları doğallıkları bozulmadan tüketilmelidir.

• Doğal ve bozulmamış olan Omega-3 yağlarının gıdalarla alınımı artırılmalı.

Bütün işlenmiş ve hazır yiyeceklerde bulunan, bozulmuş Omega-6 ve

-86--87

trans yağların tüketilmeleri bilinçli bir şekilde azaltılmalıdır.-85-, ,

• Yapılan bilimsel araştırmalar, çok az yağ ya da tam yağsız gıdalarla

beslenenlerde LDL kolesterolün azalmadığını, aksine yükseldiğini göstermiştir.

• Çok az yağ yiyen ya da tam yağsız gıdalarla beslenenlerin de kilo

veremedikleri gibi, aksine kilo aldıkları görülmüştür.

• Sağlıklı kilo vermek ve de sağlıklı kilomuzda kalarak; dinç, hayat dolu

ve enerjik yaşamak istiyorsak, düşük glisemik indeksli karbonhidratları,

bozulmamış yağları ve sağlıklı proteinleri tüketmek gerekir.

• Sağlıklı yağlar; hayvansal katı yağlar, doğal tereyağı, soğuk sıkım sızma

zeytinyağı, Omega-3, fındık ve keten tohumu yağlarıdır.

• Sebze, meyve, balık ve etler doğal olarak tüketilmelidir.


• Tüm işlenmiş yiyecek ve gıdalardan uzak durulması şarttır. İşlenmiş

bütün yiyeceklerde aşırı miktarda trans yağ1881 ve gizli şeker bulunur.

• Her gün mutlaka 40-60 dakika yürümek ya da sevilen başka bir fizik

aktivitenin yapılması, kilo vermek ve aynı zamanda hayat boyu sağlıklı kalmak

için şarttır.1891


Dördüncü Bölüm

HER GÜN İKİ YUMURTA


Yumurta yediğimiz zaman kan kolesterolümüz yükselmez mi?

Hayır. Doğal (özgür olarak gezinen ve doğal yemle beslenen) tavukların yumurtası

kan kolesterolünü yükseltmez. Aksine kolesterolsüz ve sağlıklı bir hayat için

her gün iki adet bütün doğal yumurta yenmelidir.

Dikkat edilecek en kritik nokta, yumurtaların çok katı olarak haşlanmamış

olmasıdır! Yumurtaları yağda kavurmadan, yakmadan, yani doğallıklarını

bozmadan pişirmek gerekmektedir.

Yumurtalar kayısı kıvamında suda haşlanabilir, saf tereyağında pişirilebilir ya

da omlet olarak hazırlanabilir. Bu yollarla doğal bir şekilde tüketilen yumurta kan

kolesterolünü yükseltmez.

Günde 4 yumurta yendiği zaman, karaciğerden kolesterol yapılması orantılı

olarak azalmaktadır.-90-,-91

Yumurta sarısında yüksek miktarda kolesterol yok mu? Nasıl oluyor da

kan kolesterolünü yükseltmiyor?

Ortalama 50-60 gr kadar olan bir yumurta sarısında, 150-180 mgr kolesterol bulunur.

Bilinenin aksine 150-180 mgr olan bu kolesterol, yumurta sarısı yenildiği

zaman kanımıza doğrudan doğruya 150-180 mgr kolesterol olarak geçemez. Bu

nedenle, yumurta sarısını yemekle kan kolesterolü yükselmez. 'Yumurta kan kolesterolünü

yükseltir' fikri yukarıda açıkladığımız bu bilginin yanıltmasından ve

çarpıtılmasından kaynaklanmaktadır. Bu amaçla, yumurta ile yapılmış önemli

birkaç çalışmadan bahsetmek istiyorum.

ABD'de bütün dünyada kalp uzmanlarının kılavuz olarak kabul etmiş olduğu

ünlü Framingham Kalp Çalışması'nda (Framingham Heart Study), Boston

Üniversitesi'nde 912 kişinin beslenmesi 1948 yılından beri izlenmiştir. Bu

çalışma sonucunda, haftada 7 ya da 24 adet yumurta yiyen kişiler ile hiç yumurta

yemeyen kişilerin arasında kan kolesterolü bakımından anlamlı bir fark olmadığı

bildirilmiştir.

Ünlü Framingham çalışmasında, yumurta tüketimi ile kalp krizinden ölüm

arasında da doğrudan doğruya bir ilişkinin bulunmadığı gösterilmiştir.

Yani, yumurtanın ne kolesterolü yükselttiği, ne de kalp krizine neden olduğu

hiçbir şekilde ispat edilmemiştir.


Ortalama 50-60gr olan doğal bir yumurta sarısında, 900 mg doğal ve bozulmamış

esansiyel (temel) yağ olan Omega-3 vardır. Yumurta sarısında bulunan

bu Omega-3, kan kolesterolünü düşürür. Ayrıca yumurtada bulunan ve esansiyel

yani temel bir aminoasit olan lesitin de kan kolesterolünü düşürür. İşte bu sebeple

yıllardan beri lesitin tabletleri üretilip piyasalarda satılmaktadır.

Bu noktada, Sudan'da iki sene süre ile çalışmış, kolesterolü yüksek olduğu için

İstanbul'da senelerce izlenmiş olan 54 yaşında bir hastamın yaşadıklarını örnek

olarak vermek istiyorum:

Sayın Taner Eray Sudan'da bir şirket müdürü olarak çalıştığı dönemde, yiyecek

bulmak zor olduğu için iki sene süre ile her gün menemen yemek zorunda

kalmış. Hatta aşçılarına menemenin nasıl pişirileceğini bizzat kendisi göstermiş.

İki senenin sonunda İstanbul'a dönünce, kolesterolünün çok yüksek çıkacağını

düşünerek kan kolesterolünü ölçülmüş.

Sayın Taner Bey, kolesterolünün normal sınırlar içinde olduğunu görünce

şaşırmış. Kendisi senelerce kolesterol ilacı kullandığı halde kan kolesterolü

hiçbir zaman 260-250 mg/l'nin altına inmemişken, yaptırdığı bu tahlil sonucunda

kan kolesterolü 160 mg/l olarak bulunmuş. İstanbul'da 10-15 sene önce

gelişen bu olay, hekimini de şaşırtmış ve hekimi bu sonucun yanlış olduğunu, bu

sonuca inanmadığını bildirmiş. İkinci kez değişik bir laboratuvarda kan kontrolü

tekrarlamış ve gene aynı sonuç alınmış. Kardiyolog olan hekimi, maalesef ikinci

kez saptanan normal kolesterol düzeyine de inanamamış!

Yumurtanın diğer yararları neler?

Doğal olan yumurta, doyurucu ve tok tutucudur. Bu nedenle, kilo vermek

isteyenler için ideal bir temel besin maddesidir. Karbonhidrat içermediği için de

glisemik indeksi sıfırdır. Bu nedenle de uzun süre tokluk hissi verir ve acıkma

hissetmeyiz. Uzun süre tokluk hissimizin devam etmesi sonucu sağlıklı kilo

verir, verdiğimiz kiloda kalır ve tabii ki gücümüzü kazanırız.

İşlem görmemiş olan bir yumurtanın içinde bulunan doğal vitamin, mineral,

temel aminoasit ve Omega-3 düzeyleri eksilmemiş, bozulmamış ve yok

olmamıştır.

İnsan vücudu, protein yapabilmek için yapı taşı olan aminoasitleri kullanır.

Bazı aminoasitleri ise üretemez. Bu aminoasitleri gıdalarla ve yiyeceklerle almak

zorunluluğu vardır. Sağlıklı bir organizma için yiyeceklerle mutlaka organ


izmaya girmesi gereken bu aminoasitlere temel ya da esansiyel aminoasit demekteyiz.

Bir tam yumurtada, olmazsa olmaz olan 9 esansiyel aminoasit bulunmaktadır.

Organizmadaki bütün proteinlerin yapı taşı olan bu 9 temel aminoasidin, insan

vücudu için önemini şöyle sıralayabiliriz:

• Yumurta proteini, insan proteinlerine en yakın olan proteindir.

• Esansiyel olan 9 aminoasitin tek kaynağı yumurtadır ve başka besinlerle

vücudumuza giremezler.

• Lesitin temel bir aminoasit olarak yumurtada bulunan önemli yapı

taşlarından biridir. Sağlıklı bir cilt, tırnak ve saçlar için gerekli olan bir

aminoasittir.

• Yumurtanın temel ya da esansiyel aminoasitlerinden biri de 'kolin'dir.

Kolin, karaciğer yağlanmasını önleyen, sinir iletilerini (asetilkolin olarak)

kolaylaştıran ve bütün sinir sisteminin sağlıklı bir şekilde çalışması için şart

olan bir aminoasittir.

• Tam bir yumurtada birçok doğal vitamin ve mineral de bulunmaktadır.

Bütün bir yumurtada bulunan değerli vitamin ve minerallerin vücuda

girmesi için, yumurtanın doğal bir şekilde az pişmiş olarak (trans yağlar

oluşturmadan) tüketilmesi gerekmektedir.

• Rafadan veya kayısı kıvamında, suda haşlanmış olarak ya da bir tava

içinde, düşük ateşte (kısa süre) saf tereyağı ile hafif karıştırıp (ateşi

söndürüp ve tavanın kapağını kapatarak) kendi ısısında biraz yoğunlaşmasını

bekleyerek yiyecek olursak, sağlığımız için gerekli ana besin

maddelerini bozulmaksızın tüketiriz.

• Yumurtanın bağışıklık sistemini de kuvvetlendirdiği gösterilmiştir. Yumurtada

bulunan temel aminoasitler bir proteinli hormon olan glukagon

hormonunun salgılanması da sağlar.

Kuvvetli bir kahvaltıda bol protein yemenin ve glukagon hormonunun faydalarını

birinci bölümde açıklamıştık.

Orta boy (50-60gr) bütün ve pişmemiş bir yumurta da bulunan doğal vitamin,

mineral, protein ve aminoasitlerin miktarları şöyledir:

Doğal vitaminler


• Vitamin A: 243 IU

• Vitamin B6: 0,07 mg

• Vitamin B12: 0,6 mcg

• Vitamin D: 17 IU

• Vitamin E: 0,75 mg

• Folat: 24 mcg

• Lutein & Zeaxanthin: 165 mcg (gözlerde nokta körlüğünü önler)

• Riboflavin: 0,24 mg

• Thiamin: 0,031 mg

Doğal mineraller

• Çinko: 0,55 mg

• Demir: 0,91 mg

• Fosfor: 95 mg

Doğal protein ve aminoasitler

• Alanine: 368 mg

• Arginine: 411 mg

• Aspartic asit: 665 mg

• Choline (kolin):125 mg (karaciğer yağlanmasını önler)

• Cystine: 136 mg

• Glutamic asit: 838 mg

• Glycine: 216 mg

• Histidine: 155 mg

• Isoleucine: 336mg

• Leucine: 544 mg

• Lysine: 457 mg

• Methionine: 190 mg

• Phenylalanine: 341mg

• Proline: 257 mg

• Protein: 6,3 g


• Serinen: 486 mg

• Threonine: 278 mg

• Tryptophane: 83,5mg

• Tyrosine: 250 mg

• Valine: 430 mg

YUMURTA YEMEKTEN KORKMA...

ŞEKER VE TATLI YEMEKTEN KORK!


Beşinci Bölüm

KOLESTEROL TERÖRÜ


Yağlı yiyecekler kan kolesterolünü yükseltip, kalp hastalığına neden olmaz

mı?

Bu sorunun iki cevabı vardır:

• Yağlı yiyecekler, kan kolesterolünü yükseltmez. Sadece karbonhidratlı yiyecekler,

kanda trigliserid denen kan yağlarını yükselir. Asıl kan yağlarının metabolizmasını

bozan ve onları zararlı hale getiren, tatlı, şeker, bal ve tatlandırıcılar;

meyveler ve meyve suları; bütün şekerli içecekler ve yüksek glisemik indeksli

karbonhidratlardır (pirinç, ekmek, tost vb).

• Daha önce de belirtmiş olduğumuz gibi, bilinenin aksine yüksek miktarda kolesterol

içeren yiyeceklerin tüketilmesi sonucu, bu yiyeceklerde bulunan kolesterol,

direkt kolesterol olarak hemen kana geçmez ve kan kolesterolünü yükseltmez!

Yiyeceklerde bulunan kolesterol, kan kolestorünü neden yükseltmez?

Klasik biyokimya ve biyoloji bilgilerimize göre, yediğimiz gıdaların hepsi

bağırsaklarımızda yıkılır, parçalanır ve küçük moleküller olarak emilerek

kanımıza geçer ve karaciğere ulaşır.

Benzer şekilde yiyeceklerde bulunan kolesterol de parçalanır ve bağırsaklardan

(artık kolesterolle bir alakası olmayan) küçük moleküller olarak emilir, o şekilde

karaciğere taşınır.

Karaciğerimiz bir fabrikadır. Kendine ulaşan çeşitli yapı taşlarından, organizmanın

bütün ihtiyacına göre yağ, şeker ve protein üretir; kullanılmış ve yıpranmış

olanları da safra şeklinde vücuttan dışarı atar.

Bir organizmada bulunan bütün hücrelerin ömrü ortalama üç ay kadardır. Üç

ayın bitiminde her bir hücre yıpranır, yaşlanır, parçalanır ve organizmadan atılır.

Sağlıklı bir organizmada parçalanmış ya da ölmüş olan hücrelerin yerine, sürekli

olarak yeni hücreler yapılır.

İşte, karaciğerin en önemli görevlerinden biri her organın ihtiyacına göre, yeni

hücrelere yapı taşı olan kolesterolü üretmektir.

Kolesterol zengini yiyecekleri hiç ağzımıza koymasak bile karaciğer ve bağırsakların

iç yüzünü kaplayan zar dokusu (epitel doku), her gün sürekli bir şekilde

2,5 gr, yani 2.500 mgr taze kolesterol üretir. Yani ne yaparsak yapalım, insan organizmasında

her gün 2.500 mgr taze kolesterol üretilir. Kolesterol insan vücu


dunun ürettiği en güçlü antioksidandır. Stres hormonunun ana maddesi kolesteroldür,

bu nedenle stresli kişilerin kolesterolü koruyucu olarak yükselmektedir.

Bu nedenle, stresli kişilerin kalp krizi geçirmelerinin nedeni de kan kolesterolü

değil, aşırı stres olduğu bildirilmiştir. Kalp krizi nedenleri ve özellikle stres faktörü,

kendisi de kalp hastalıkları uzmanı olan İskoçyalı Dr. Malcolm Kendick'in

The Great Cholesterol Con adlı kitabında, açıklıkla anlatılmaktadır.-92

Bu durumda kolesterol düşman değil, insan için hakiki bir dost konumunda!

Yani son derece önemli temel bir yapı taşı mı oluyor?

Evet. Kolesterol, son derece önemli (olmazsa olmaz), temel bir yapı taşıdır.

Öyle ki, kolesterol doğadaki tüm hayvanların doku ve organlarında bulunan

her hücre zarının temel yapı taşıdır. Kolesterol olmasaydı dünyada insanlar ve

hayvanlar oluşamaz, yaşayamaz ve hayatta olamazdı.

Kolesterolün faydalarını şöyle sıralayabiliriz:

• Karaciğer, safra yapımı için kolesterolü kullanır. Safra, yediğimiz yağların

bağırsaktan emilmesi ve hazmedilmeleri için gerekli olan önemli bir salgıdır.

• Kanda bulunan kolesterol, organizmada bulunan bütün kolesterolün ancak

beşte biri kadardır. Tüm kolesterolün geri kalan kısmı ise, yeni hücre yapımında

kullanılır.

• Kolesterol, aynı zamanda 'östrojen', 'androjen', 'testesteron', 'progesteron'

gibi bütün seks hormonları ve 'stres' hormonlarının yapımında da kullanılır. Say-

dığımız bu hayati önemi olan hormonların yapı taşı kolesteroldür.

• D vitamininin yapımında da, kolesterol kullanılır. Kuvvetli kemikler, sağlıklı

sinir sistemi, sağlıklı büyüme, mineral metabolizması, kuvvetli adaleler, insülin

yapımı, üreme ve güçlü bir bağışıklık sistemi için vücudumuzun D vitaminine

ihtiyacı vardır.

• Kolesterol kuvvetli bir antioksidandır. Hücreleri serbest oksijen radikallerinin

tahribatına karşı koruyarak; kalp damar hastalıkları, kanser hastalıkları ve dejeneratif

hastalıkların gelişmesini önler.

• Beynimizde bulunan 'serotonin' (mutluluk hormonu) reseptörlerinin normal

bir şekilde çalışmaları kolesterol sayesindedir. Çünkü reseptörlerin ana yapı taşı

kolesteroldür.


• Sinir sistemimizde her an meydana gelen sinir uyarılarının iletilmesinde de,

ileti kavşaklarında (snapslarda) bulunan alıcı ve verici reseptörlerin tümünün

yapısında kolesterol bulunmaktadır. Kolesterol eksikliğinde sinir uyarılarının

t94] 1951

iletilmesi bozulmaktadır.1931,,

• Kolesterol beyin ve sinir sistemi hücrelerinin %60 kadarını meydana getirmektedir.

Bu nedenle kolesterolü düşük olan kişilerde, depresyon, intihar

yatkınlığı ve saldırganlık sık olarak görülür.

• Kolesterol hafızayı kuvvetlendirir.

• Bebeklerin önemli ve tek besin kaynağı olan anne sütü, kolesterolden son

derece zengin bir temel besin maddesir. Bebek ve çocukların gelişimi sırasında,

sinir sistemi ve beyinlerinin sağlıklı gelişmesi için, yüksek kolesterol içeren

gıdalarla beslenmeleri şarttır.

• Bağırsak duvarlarının sağlıklı gelişmesi ve çalışması için kolesterol önemli

yer tutar. Düşük kolesterolü olan kişilerde kolit gibi bağırsak bozuklukları

sıklıkla görülmektedir.

• Kan kolesterolü, kesilen ve yaralanan dokularımızın tamir edilmesi için de

kullanılır. Bu nedenle, iyileşmiş yara ve kesiklerde, ameliyat yerlerinde oluşan

nedbe dokusunda (fibröz doku) fazla miktarda kolesterol bulunur. Kolesterol,

yaraları iyileştirmek için o bölgelde birikmiştir.

Atar damarları tıkayan aterom plaklarını yani damarları tıkayan yağ ve

kalsiyum birikintilerini kolesterol meydana getirmiyor mu?

Tabii, arterlerde tıkanıklık yapan yağ ve kalsiyum plaklarının, yani aterom

plaklarının içinde fazla miktarda kolesterol bulunur.

Damarların iç yüzeyini kaplayan ince zar (endotel) tabakasında meydan gelen

bir yaranın tamir edilmesi amacı ile organizma o bölgeye fazla miktarda kolesterol

gönderir. Adeta, düşmanlarla savaşmak için tehlikeli bölgelere fazla

miktarda askerin sevk edilmesi gibi, vücudun hasarlı olan her bölgesine iyileştirme

amacı ile kolesterol gönderilir. Kolesterol birikimi, kalsiyum vb ile

birlikte, damarın iç yüzeyinde meydana gelmiş olan hasarı düzeltmek için o

bölgede adeta bir tıkaç oluşturur. Bu tıkaç, yani aterom dediğimiz oluşum, cilt

yaralarının iyileşmesinde oluşan bağ dokusu (nedbe dokusu) gibidir.


Özetle kolesterol, vücudun hasar gören her bölgesine yaraları sarmak için seferber

edilmektedir. Bu nedenle, bir organizmada meydana gelen bütün nedbe

dokularının içinde ve aterom plaklarında fazla miktarda kolesterol bulunur.

Kolesterolün bu görevini biraz daha ayrıntılı olarak açıklar mısınız?

Serbest okjijen radikallerinin, atar damarların iç yüzeyinde ve tüm vücutta

yaygın bir şekilde meydana getirmiş olduğu zedelenmenin (inflamasyon/yangı)

düzeltilmesi amacı ile karaciğer fazla miktarda kolesterol yapımına başlar.

Bu nedenle, kan kolesterolü yükselir. Kolesterol damarların iç yüzeyinde (endotel)

meydana gelmiş olan yangıyı tamir etmek amacı ile zedelenmiş bölgede

birikir ve nedbe dokusunu oluşturur (aterom plağı). Kolesterolün görevi budur.

Yani, bütün vücudumuz yaralarımızı sarmak için kolesterolü kullanmaktadır.

New York Üniversitesi'nde çalışan Patoloji Uzmanı Dr. Meyer Texon,

"Arterlerin sertleşmesi ve aterom plaklarının oluşmasında, yağları ve kolesterolü

neden olarak göstermek; beyaz kan hücrelerinin enfeksiyon yaptığını ve

ateşi beyaz kan hücrelerinin yükselttiğini düşünmeye benzer. Oysa enfeksiyonu

ortadan kaldırmak amacı ile beyaz kan hücrelerinin savaşması ve dolayısı ile

sayılarını artırması gerekmektedir" demiştir.

Demek ki, kanda kolesterolün yüksek olarak bulunması, vücudun doğal bir

korunma mekanızması oluşturmasının sonucudur.

Kolesterol bir hastalık nedeni değil, kabul edilenin aksine organizmada

başlamış olan genel bir yangıyla mücadele etmek ve organizmayı korumak

amacı ile yükselmiştir. Yüksek ateşin bir hastalık nedeni olmaması gibi, kan

kolesterolünün yükselmesi de, hastalık nedeni değil, aslında vücutta oluşan bir

hastalığın belirtisidir.

Karaciğere aşırı kolesterol üretmesi için bir yerlerden uyarlılar gelmektedir.

Asıl yapılması gereken, karaciğere bu uyarıların neden ve nereden geldiğini bulmak

ve onu düzeltmektir.

Karaciğere aşırı kolesterol üretmesi uyarıları nereden geliyor?

Karaciğere aşırı miktarda kolesterol üretmesi için gelen uyarıların kaynağı tüm

vücutta meydan gelmiş olan, insülin ve leptin direnci sonucu gelişmiş (düşük

düzey yangı) inflamasyondur.


Yüksek kan kolesterolünün yiyeceklerle bir alakası yoktur ve kolesterol ilaçları

ile kanda düşürülmesinin de bir fayda sağlanmadığı artık bilinmektedir.

Kısaca statin denilen kolesterol ilaçları, kolesterol yapımını baskı altına almakta,

fakat karaciğerden aşırı kolesterol yapımını durdurmamaktadır.

Bu bilgileri destekleyen birçok bilimsel çalışma bulunmaktadır.

Bu bilimsel çalışmalardan bazılarının sonuçları şöyledir:

• 2002 yılında European Journal of Clinical Nutrition'da yayınlanan bir

çalışmada, Danimarkalı araştırmacılar 'koroner arter hastalığı' ile beslenme tipi

arasında bir bağlantı bulunmadığını bildirmişlerdir.

• 2004 yılında British Journal OfNutrition'da yayınlanan başka bir çalışmada,

İsveçli araştırmacılar tereyağı ile beslenen bir grupta kalp hastalığı riskinin azaldığını,

hatta tereyağının hastaları kalp krizinden koruduğunu bildirmişlerdir.

• Ünlü Framingham çalışmasında, araştırmacılar 47 yaşın üstünde olan

erkeklerin kolesterol değerlerinin düşük ya da yüksek olmasının, ölüm oranlarında

bir farklılık göstermediğini, her iki grupta da ölüm sayısının eşit

olduğunu bildirmişlerdir. Otuz yıl süre ile izlenen bu erkeklerin kan kolesterollerinde

görülen 1mgr'lık düşüş ile koroner arter hastalığı ya da diğer nedenlerle

ölüm oranlarında %11 artış olduğunu bildirilmişlerdir. Yani diğer bir deyişle,

erkeklerde kan kolesterolünün azalması ile ölüm oranı %11 artmaktadır.-96•

1992 yılında Circulation'da yayınlanan bir araştırmada, kadınların kolesterol

düzeyleri ne kadar yüksek olursa olsun (1000 mg/dl), kalp hastalığı riskinin bulunmadığı

gösterilmiştir. Aslında aynı çalışmada kadınlarda görülen düşük kolesterolün,

yüksek kolesterolden daha riskli olduğunu da bildirmişlerdir. Yani

diğer bir deyişle kadınlarda kan kolesterolü azalınca, kalp krizi riski artmaktadır.-

97

• Sinir hücrelerindeki sinapsların hücre zarlarında kolesterol düzeyi %10 kadar

azaldığı anda, nörotransmitter'lerin yapımı ve salgılanması hemen inhibe olmaktadır.-

98-, -99

• 1989 yılında Lancet'de yayınlanan bir çalışmada, kolesterol ilaçlarının kadınlarda

kalp hastalığı riskini azaltmadığını gösterilmiştir.-100


• Örneğin, Japonların kolesterolü normal olduğu için kalp krizi geçirme riskleri

diğer bütün toplumlara oranla daha düşüktür. Bu bilgilere dayanarak, Japon

toplumunda damar sertliği yani aterosklerozun hiç bulunmadığını düşünmemiz

gerekir. Oysa 1985 yılında American Journal of Cardiology'de yayınlanan bir

çalışmada, 659 Amerikalı ve 260 Japonun ana atar damar olan aortalarını inceleyen

araştırmacılar, her iki grupta da (yaşları ne olursa olsun), aynı derecede

damar sertliği bulunduğunu bildirmişlerdir.

• Ayrıca Tokyo'da bir geriatrik hastanede yapılan başka bir araştırmada, 1.408

Japon ve 5.000 Amerikalının beyin damarları incelenmiş. Her yaş grubundaki

Japonların beyin damarlarında, Amerikalılara oranla daha fazla damar sertliği

(aterosklerozun) bulunduğu bildirilmiştir. Aynı çalışmada, Japonların koroner

arterlerinde Amerikalılara oranla daha az ateroskleroz bulunduğu gözlenmiştir.

Yani, koroner arterleri normal bulunan bir hastada 'ateroskleroz' yoktur diyemeyiz.

Bu tür bir hastanın da, beyin arterleri ya da diğer arterlerinde ateroskleroz

gelişmektedir.

• 2003 yılında American Journal of Cardiology'de yayınlanmış olan başka bir

çalışmada, kan kolesterolleri başarıyla düşürülen kişilerin, aterom plaklarında

büyüme olduğu bildirilmiştir. Bu çalışmada hastalardan bir gruba düşük, bir

gruba da yüksek doz kolesterol ilacı (statin) verilmiş ve hastalar bir yıl boyunca

izlenmiştir. Bir yılın sonunda, kan kolesterolleri az ya da çok azalmış olan her

iki grubun aterom plaklarında %9,2 oranında büyüme tespit edilmiştir. Dikkat:

Burada kolesterol ilacı verilen bütün hastaların aterom plakları %9,2 oranında

büyüyor, küçülmüyor.

Özetle görülüyor ki, kolesterolü normal olan kişilerin de kalp krizi geçirme

yüzdeleri oldukça yüksektir (%50). Buna rağmen, nedense kalp krizinin nedeni

olarak, en büyük ve tek suçlunun kolesterol olduğu ileri sürülmektedir.

Organizmada gelişmiş olan genel yangı/inflamasyon nedeni ile kan kolesterolü

yükselir. Kan kolesterolü yüksek ve kronik böbrek yetersizliği olan hastalarda da

11021

kolesterolün bir risk olmadığı gösterilmiştir.11011,

Kalp krizi geçiren bazı kişilerin yüksek kan kolesterolü olduğu bir gerçektir.

Ancak, henüz hiçbir çalışmada kalp krizine yüksek kolesterolün bire bir neden

olduğu gösterilmemiştir.


Kolesterol yüksekliği, kalp krizi nedeni değildir, kalp krizine eşlik etmektedir.

Bu nedenle de, kalp krizi nedeni olarak gösterilmiştir.

Oysa kalp krizi geçiren hastaların yarısının, yani %50'sinin kan kolesterolü

normaldir. Demek ki %50 kadar yüksek bir oranda, kan kolesterolü normal olan

kişiler de kalp krizi geçirmektedir.

Damarların tıkanmasının nedeni kandaki yüksek kolesterol değildir. Asıl neden

kanın pıhtılaşmasının artmış olmasıdır. Aspirinin (kanı sulandırdığı için) koruyucu

olarak kullanıldığını senelerden beri biliyoruz. Aynı şekilde, Omega-3 de

kanı sulandırmaktadır.

O zaman medyada yer alan yağ reklamlarının tamamı bir efsane oluyor!

Yani ".

margarin kolesterol içermez kalp sağlığınızı korur" sözü tamamen

hikaye mi?

Önceki bölümlerlerde de birkaç kez belirtmiş olduğumuz üzere margarinler,

sıvı bitkisel yağların yani bol miktarda Omega-6 içeren yağların fabrikalarda

birçok aşamadan geçirilerek, katı ya da yarı katı hale dönüştürülmeleri sonucu

üretilmektedir. Bu işlemler sırasında rafine edilerek faydalı öz yağlarından

(Omega-3) arındırılırlar. Rafine sıvı yağlar da bu nedenle sağlıklı değildirler.

Ayrıca sıvı yağların kokuları giderilsin diye ek kimyasallar eklenir, katılaştırmak

için de batı ülkelerinde domuz yağı, bizim ülkemizde de kuyruk yağı ya da daha

ucuz hayvansal katı yağlar ilave edilir. Çoklu doymamış oldukları ve çok çabuk

bozulabildikleri için, yüksek ısı ve yüksek basınç altında (nikel ve kadmiyum iyonları

eşliğinde) hidrojen iyonu pompalanarak (hidrojenizasyon işlemi) katı ya

da yarı katı, trans yağ içeren, bozuk yağlar haline dönüştürülürler. Ayrıca renkleri

de göze hoş gelsin diye bazı kimyasallar kullanılarak ağartılırlar. Sonuç

olarak, bütün margarin türleri, trans yağ içerdikleri için sağlığa zararlıdır. Çünkü

trans yağ içermeyen margarin üretmek mümkün değildir. Bu bağlamda tekli

doymamış olduklarından dolayı ısıya dayanıklı olan doğal tereyağı, sızma zeytinyağı

ve fındık yağı her zaman daha sağlıklıdır.

YÜKSEK KOLESTEROLDEN KORKMA...

KARACİĞERİ YAĞLANDIRAN

YÜKSEK KAN ŞEKERİNDEN KORK!


Altıncı Bölüm

KIRMIZI ET SAĞLIKLIDIR


Kırmızı et zararlı değil mi? Kolesterolü yükseltmez mi?

Kırmızı et kan kolesterolünü yükseltmez. Bu anlamda yasaklanması doğru

değildir! Öncelikle, bütün kırmızı etlerin aynı olmadığını ve tek bir sepet içinde

aynı ürünmüş gibi kabul edilmesinin son derece yanlış olduğunu anlamamız

gerekir.

Biyolojik ve biyokimyasal bileşimleri açısından bütün kırmızı etlerin eşit

olduğunu kabul etmemiz, bilimsel olarak mümkün değildir. Bu nedenle, kırmızı

et derken, hangi kırmızı etten bahsettiğimizi bilmemiz gerekir.

Aynı bölgede yetişen sığır, koyun, kuzu, keçi, geyik vb hayvanların etlerinin

lezzetleri birbirinden çok farklıdır. Ülkemizde Van, Gaziantep, Konya illerinde ya

da Toroslar ve Trakya bölgesinde yetişen hayvanların etinin lezzeti ve tadı hiçbir

zaman aynı değildir.

Kuzu, koyun, dana eti ile sığır etlerinin lezzetleri de birbirinden çok farklıdır.

Ülkemizin doğusunda, batısında ya da güneyinde yetişen hayvanların etleri aynı

olabilir mi? Ya da Kuzey ve Güney Amerika, İngiltere, Rusya, Yeni Zelanda,

Avusturya, Avustralya, İskoçya, Doğu, Batı ve Güney Avrupa, Orta Doğu ve

Türkiye'de hayvanların beslenme, büyüme, kesilme ve pişirilmeleri aynı şekilde

ve tek tip midir? Yöresel ve ülkelerarası farklılık hiç mi yoktur?

Örnek olarak; büyüme ve gelişme hormonu stilbestrol verilerek büyütülüp,

geliştirilen ve suni yemlerle beslenen sığır eti ile açık havada çayırlarda serbest

olarak dolaşan özgür koyun, kuzu, dana etlerinin (ülkemizde en çok bunlar

tüketilmektedir) kimyasal yapı ve içerikleri aynı mıdır? Tabii ki değildir.

Bu alanda yapılan bilimsel araştırmalar çeşitli hayvan türlerinin kırmızı etlerinin

kimyasal yapılarının farklı olduklarını göstermiştir. İstatistiksel olarak bir elma ile

bir armudu mukayese edemeyeceğimiz gibi, çeşitli hayvan kaynaklı kırmızı etleri

de tek tip olarak kabul etmemiz bilimsel olarak kabul edilemeyecek bir gerçektir.

Bir örnek verecek olursak, çayırlarda serbestçe dolaşan kuzuların ve 3

yaşlarında genç olan hayvanların kasları içinde faydalı bir yağ asidi olan 'oleik as-

it' ve Omega-3 bulunur. Önceki bölümlerde ayrıntılı bir şekilde anlatmış olduğumuz,

zeytinyağında bulunan 'oleik asit' ve Omega-9 tekli doymamış olan faydalı

bir yağdır. Aynı şekilde çoklu doymamış olan Omega-3' de son derece faydalı

olan temel bir yağdır.


Oysa stilbestrol gibi büyüme hormonu ile büyütülüp, suni yemlerle aşırı

şekilde yağlandırılan yaşlı ve iri sığırların adaleleri içinde zararlı bir yağ olan

'stearik asit' oluşmakta ve depo edilmektedir. İşte kırmızı etleri zararlı hale getiren,

adalelerin içinde aşırı miktarda birikmiş olan bu 'stearik asit' yağıdır. Kızartma

ve mangalda ızgara yapılan etlerin stearik asidi, hemen trans yağa dönüşür.

Kırmızı etleri sağlığa zararlı hale sokan trans yağlardır.

Korkulan düşük yoğunluklu LDL kolesterolün yapımını, trans yağlar artırdığı

gibi 'stearik asit' de artırır. LDL'nin bozularak okside olması ve tehlikeli hale

gelmesine neden olur. Özetle, kırmızı etler direkt olarak kolesterolü etkilemez.

Kolesterol, doğallıklarını kaybetmiş ve bozuk olan trans yağlar ve 'stearik asit'

yağlarının genel metabolizmayı bozmaları sonucu yükselir. Yani büyüme hormonu

ve suni yemle beslenmemiş, özgürce dolaşarak doğal otları otlayan kuzu,

dana ya da koyun eti yemenin (doğru usullerle pişirildiğinde) bir sakıncası yoktur!

Aksine faydası vardır...

Kırmızı et proteinlerinin faydaları neler?

İnsan vücudunun birçok açıdan hayvansal proteine ihtiyacı vardır. Kırmızı et

proteinleri, sağlıklı beslenme açısından doğal ve yoğun protein kaynağıdır.

Kırmızı et proteinlerinin faydalarını şöyle sıralayabiliriz:

• Glisemik indeksleri sıfır olan (doğal beslenmiş hayvanların) kırmızı et proteinleri,

önceki bölümlerde işaret ettiğimiz gibi kilo vermeyi başlatır, zayıf ve

dinç kalmayı sağlarlar.

• Vücudumuzda, katabolizma (yıkılma) ve anabolizma (yeni hücre yapımı)

gibi fizyolojik döngünün sağlanmasında proteinler başrolü oynarlar.

• Kasların gelişmesini, yıkılan dokuların yeniden yapımını ve onarımını sağlarlar.

• Sinir dokularının yapımını, gelişmesini sağlarlar.

• Antikor yapımını artırarak bağışıklık sisteminin güçlendirirler.

• İnsülin, glukagon gibi hormonların ana maddeleridir.

• Proteinlerin en önemli fonksiyonlarından başka biri de, karaciğer yağlarının

yıkılması için gerekli olan glukagon hormonunun yapımını artırmalarıdır.


• Glukagon hormonunun etkisi ile karaciğerde birikmiş olan yağların yıkılarak

enerji için kullanıldığını daha önceki bölümlerde anlatmıştık. Glukagon hormonu

salgılandığı sürece, insülin hormonu yapımı durur, tokluk hissi uzun süre

devam eder ve acıkma hissi gelişmez.

• Kırmızı et kolesterolü yükseltmez (doğru pişirildiği zaman) bilakis yükselmesini

önler. Karaciğer yağlanmasını önler, düzeltir ve sonuç olarak da kan

yağları normalleşir.

Peki, o zaman neden "Kırmızı etler kansere neden olur" deniyor?

Kanser nedeni olan trans yağlardır. Kırmızı etin kanser yaptığını bildiren

çalışmaların yapıldığı ABD gibi ülkelerde, ülkemizde olduğu gibi, kuzu, keçi,

koyun ve dana etleri tüketilmez. ABD'de aşırı miktarda sığır ve domuz eti tüketilir.

Sığır ve domuzların beslenmeleri, kesilmeleri (kan akıtılmaz), etlerinin saklanıp

pişirilme ve de tüketilme yöntemleri de tamamen bizim yöntemlerimizden

farklıdır.

Hayvanlarımızın kanı akıtılarak kesilmesi, etlerimizin hazırlanması ve pişirme

yöntemlerimiz onlardan tamamen başkadır. Ülkemizde (kıyma şeklinde) son

derece az miktarda sığır eti tüketilir.

Kırmızı etin kanser yaptığı bildirilen ülkelerde, kırmızı et olarak daha çok iri

sığırlar, öküzler (buffalolar) tüketilmektedir.

Bu tür hayvanların etlerinin özelliklerini ve kansere sebep olma nedenlerini

şöyle sıralayabiliriz:

• Hayvanlar, kanları akıtılmadan değişik bir yöntemle öldürülür.

• Stilbestrol hormonu (büyüme ve yağlanma hormonu) ile yağlandırılıp,

geliştirilmişlerdir.

• Suni yemlerle beslenmişlerdir.

• Yaşlı, iri sığır, öküz (buffalo) ve domuzların etleri içinde oluşmuş olan 'stearik

asit' ve trans yağlar asıl kanser nedenidir.

• Ayrıca ülkemizdekinin aksine, bu hayvanların etleri iki üç parmak kalınlığında

kesilip, yarım kilo olarak mangalda ya da sıvı yağda kızartılarak yemeğe

hazırlanırlar.


• Mangalda ya da sıvı yağda kızartma sırasında yüksek ısı nedeni ile 'stearik

asit'ten fazla miktarda trans yağlar oluşur.

• İşte asıl kanser nedeni, bu kırmızı etlerin hazırlanış ve pişirilmeleri

sıralarında fazla miktarda oluşan, doğallıklarını kaybetmiş ve bozulmuş olan

trans yağlardır. Kırmızı etlerin kendisi kanserojen değildir. Trans yağların

kansere sebep olduklarını önceki bölümlerde ayrıntılı bir şekilde açıklamıştık.

Bu nedenleri göz önüne aldığımızda, bilinenin aksine ülkemizde kırmızı etlerden

korkmamız gerekmez. Genç hayvanların, işlem görmemiş kırmızı etleri

sağlıklıdır, tüketilmesinin sakıncası yoktur. .

Kilo vermek ve de verdiğimiz kiloda kalmak istiyorsak, her gün 4-5 kalem

kuzu pirzolası, dana biftek, bonfile ya da etli sulu yemeklerini (hiç olmazsa bir

öğünde) korkmadan, suçluluk hissetmeden rahatlıkla tüketmeliyiz. Kırmızı etlerin

sağladıkları demir, protein ve vitaminler bağışıklık sistemimizi kuvvetlendirerek

sık sık hastalanmamızı önlerler.

Ülkemizde en lezzetli yiyeceklerimiz arasında bulunan, doğallığını kaybetmemiş

olan kırmızı et çeşitlerinden biri pastırmadır. Bu bağlamda, açık havada,

gün ışığında dağlarda koşan, özgür olarak çayırlarda beslenen keçi ve diğer av

hayvanlarının etleri de son derece sağlıklıdır. Ancak salam, sosis, sucuk gibi

işlem görmüş şarküteri etleri, fazla miktarda nitrat içerirler. Kızartılarak tüketilen

bu etlerde aşırı miktarda trans yağ meydana gelir. Trans yağlarla birlikte, aşırı

miktarda nitrat tüketilmesi kanser nedenidir.

KIRMIZI ETDEN KORKMA...

KARACİĞERİ YAĞLANDIRAN

ŞEKERLER VE MEYVELERDEN KORK!


Yedinci Bölüm

FINDIK, FISTIK ÇITIR ÇITIR,

HEM KAN YAPAR,

HEM ISITIR


Yağlı olan fındık, fıstık, ceviz, badem vb kuruyemişler kilo aldırmaz mı?

Kuruyemişler kilo aldırmaz. Fındık, fıstık, ceviz, badem vb gibi kuruyemişler,

glisemik indeksleri (%0-20) düşük olduğu için kilo aldırmazlar, aksine kilo verdirirler.

Aynı zamanda, kabak ve ayçiçeği çekirdekleri de kilo aldırmaz.

Kuruyemişler, doğal olan Omega-3, Omega-6, Omega-9, ayrıca birçok aminoasit

ve yoğun bitkisel protein kaynağıdırlar. Doğanın vitamin ve mineral deposu

olarak kabul edilirler.

Örneğin 100 gr yerfıstığının (bir ince belli çay bardağı kadar) içerdiği besin

türleri ve değerleri şaşırılacak kadar zengindir. Yerfıstığı aslında fıstık değildir ve

baklagiller ailesindendir. Bu nedenle bazı kişilerde alerji nedeni olabilir. Acımış

durumda ve küflü olanlarını tüketmemek gerekir.

100 gr çiğ (kavrulmamış) yerfıstığında bulunan besin, yağ, mineral ve aminoasit

değerleri şöyledir:

Besin değerleri

• Toplam kalori: 594

• Karbonhidrat:25,35 gr

• Lif: 9 gr

• Lipid: 51,45 gr

• Posa: 4,15 gr

• Protein: 17,30 gr

Toplam asit değerleri

• Doymuş yağ asitleri: 6,899 gr

• Çoklu doymamış yağ asitleri (Omega-3 ve Omega-6): 10,768 gr

• Tekli doymamış yağ asitleri (Omega-9): 31,395 gr


Mineraller

• Bakır (Cu): 1,279 mg

• Çinko (Zn): 3,80 mg

• Demir: 3,70 mg

• Fosfor (P): 435 mg

• Kalsiyum (Ca): 70 mg

• Magnezyum: 225 mg

• Manganez (Mn): 1,937 mg

• Potasyum (K): 597 mg

• Sodyum (Na): 12 mg

Aminoasitler

• Alanine: 0,806 gr

• Arginine: 2,242 gr

• Aspartic asit: 2,056 gr

• Cystine: 0,287 gr

• Glutamic asit: 4,423 gr

• Glycine: 1,064 gr

• Histidine: 0,480 gr

• Isoleucine: 0,744 gr

• Leucine: 1,371 gr

• Lysine: 0,712 gr

• Methionine: 0,228 gr


• Phenylalanine: 0,953 gr

• Proline: 0,875 gr

• Serine: 0,917 gr

• Threonine: 0,597 gr

• Tryptophan: 0,264 gr

• Tyrosine: 0,676 gr

• Valine: 0,934 gr

Vitaminler

• Vitamin A: 15 IU

• Vitamin B-6: 0.296

• Vitamin C (total ascorbic asit): 0,4 mg

• Folat: 50 mcg

• Niacin: 4,700

• Pantothenic asit: 1,205

• Riboflavin: 0,200

• Thiamin: 0,200

Harvard Tıp Fakültesi'nde yapılan kapsamlı bir çalışmada, karışık kuruyemişlerin

faydaları gösterilmiştir. Haftada 4-5 kez, bir su bardağı kadar karışık

kuruyemiş tüketen 85.000 sağlıklı hemşire 16 sene boyunca izlenmiş ve bu

hemşirelerde şeker hastalığı riskinin anlamlı bir şekilde azaldığı bildirilmiştir.

Aynı şartlarda izlenen kontrol grubunda, yani hiç kuruyemiş tüketmeyen

hemşirelerde ise, şeker hastalığı riskinin anlamlı şekilde artmış olduğu göster

ilmiştir.11031 Tarihten örnek verecek olursak, Roma İmparatorluğu döneminde

ruh hastalarına beyine benzediği için ceviz yediriliyormuş.


Kuruyemişleri çerez olarak değil de, düşük glisemik indeksli (%0-20) olduklarından

dolayı, büyüme çağındaki çocukların, gençlerin, gebeler ve kilo vermek

isteyenlerin önemli besin kaynağı olarak tüketmeleri çok önemlidir.

Kuruyemiş tüketen gerek TİP I, gerek TİP II şeker hastalarının, kan şeker kontrolleri

daha rahat olmakta ve insülin ihtiyaçları da azalmaktadır.

Yüksek glisemik indeksli gıdalar, şekerli içecek, meyve ve meyve suları gibi

(aşırı fruktoz yani meyve şekeri içeren) yiyecek ve içecekler aşırı miktarda

tüketilmediği takdirde, çocuklarımızın karaciğerleri yağlanmaz.

11-15 hatta daha küçük yaşlarda göbekleri çıkmaz ve göbekleri önde

dolaşmazlar. Bu şekilde beslendikleri takdirde, kilo almazlar ve aldıkları fazla

kiloları da rahatlıkla vererek, sağlıklı büyür ve gelişirler.

Çocuklarımızı küçük yaştan itibaren sevdikleri, istedikleri ve merak ettikleri

bir spora başlatmamız şarttır. Ana babaların en önemli görevlerinden biri de budur.

"Ye kızım ye, ya da ye oğlum ye!" diye çocukları yemeye zorlamak doğru

değildir.


Sekizinci Bölüm

EFSANE DİYETLER

Burada hangi diyetleri kastediyorsunuz?


Tabii ki mucize olarak önümüze sunulan tercüme diyetleri! Diğer ülkelerde

yaşayan insanlar Türk halkı gibi beslenmez ve aynı şekide yaşayamazlar. Bu

nedenle, oralarda piyasaya sürülen her yeni diyet listesi tercüme edilerek, bir muzice

olarak bizlere uygulatılmaya çalışılıyor. Yıllardan beri piyasalara birçok yeni

diyet listesi çıkmaktadır. Bu diyet listelerinden herhangi biri eğer başarılı olabilseydi,

her ay yeni bir diyet listesine ihtiyaç duyulmazdı! Tercüme diyetlere kısa

bir süre uyum sağlayabilen kişiler bile 3-4 hafta sonra kendi (eski) alışkanlıklarına

dönmek zorunda kalıyor ve verilen kiloları da artarak geri alıyorlar. Bu duruma

ani kilo verip alma yani 'yo-yo diyet' deniliyor. Yo-Yo diyetlerin başarılı

olamamasının önemli nedenlerinden biri de, kilo vermek isteyenlerin büyük bir

çoğunluğunda insülin ve leptin direncinin gelişmiş olmasıdır. Daha önce de ifade

etmiş olduğumuz üzere, insülin ve leptin direnci kınlamadığı sürece, kalori azalması

sonucu birkaç kilo verilse bile, verilen kilolar birkaç hafta sonra fazlası ile

geri alınmaktadır.

Tercüme diyetler hiç faydalı olmuyor mu?

Hayır. Maalesef tercüme diyetler halkımız üzerinde hiç faydalı olmuyor. Çünkü

ülkemiz bir Akdeniz ülkesidir. Akdeniz beslenme şekli en sağlıklı beslenme

şeklidir. Batı ülkelerinde uygulanmakta olan diyetler kendi halklarının alışkanlıkları

ve yaşam biçimleri göz önünde bulundurularak hazırlanmaktadır. Bu listeler

doğal olarak kendi ülkelerinde yetişmekte olan ve elde edilen besin maddelerine

göre düzenlenmektedir.

Batı ülkelerinde hazırlanan diyet listelerinin, bizim yemek biçimimiz, alışkanlıklarımız

ve yaşama şeklimiz ile hiçbir alakası yoktur. Elimizdeki diyetlerin

büyük bir çoğunluğu ABD'deki diyetisyen ve beslenme uzmanlarının hazırladıkları

listelerdir ve tamamen tercümedir. Oysa ABD ve batıda yaşayan halkın yaşam

ve beslenme şekilleri bizimkinden çok farklıdır. Bu nedenle, tercüme diyet listelerini

uygulamak bizlere pek faydalı olamıyor. Ne yazıktır ki, bütün diğer toplumları

da kendimiz gibi yiyen içen ve de yaşayan (tek tip toplum) bir toplum olarak

algılıyor ve bizlere sunulan bu diyet listelerini bilinçsiz bir vurdumduymazlıkla

uygulamaya kalkıyoruz. Bundan dolayı da başarılı olamıyor, sürekli olarak kendimizi

suçlayıp, suçluluk içinde yaşıyoruz.

Ne yaparsak yapalım kısa bir süre sonra çocukluğumuzdan beri alışkın olduğumuz,

kolaylıkla ulaşabildiğimiz, bütçemizi zorlamayan, pişirmesini bildiğimiz,

güncel besin türüne dönmek zorunda kalıyoruz.


Diğer ülkelerin beslenme şekillerinin, bize göre farkları neler?

Ülkelerarasında var olan yaşam ve kültür farklılıkları, doğal olarak yemek

hazırlama ve yeme alışkanlıklarına da yansımaktadır.

Örneğin, ABD halkının günlük beslenmesinde pişmiş bir aş ya da sebze yemeği,

kıymalı yeşil fasulye vb gibi bir tabak sıcak sulu yemek yoktur. Yani

onların büyük bir çoğunluğu, hayatlarında bir zeytinyağlı ya da kıymalı yeşil

fasulye yemeğini ne tabağına ne de ağzına koymuştur! Bir tabak kapuska ye-

meğinin kokusunu dahi duymamışlardır. Yoğurtlu bir kabak, biber ya da patlıcan

dolmasını; zeytinyağlı ya da kıymalı bir yaprak, pazı, beyaz veya karalahana

sarmasını hayatları boyunca görmemişlerdir.

Bir kâse sade yoğurt ya da ayranın tadını bilmezler. Mercimek, ezogelin, tarhana,

yayla vb çorbaları pişirmemiş ve içmemişlerdir.

Mercimek yemeği, mercimek köftesi, bulgur pilavı veya bulgur köftesi yememişlerdir.

Bulgur yapma ve pişirme kültürleri, yoğurt mayalama alışkanlıkları

yaşamlarında olmadığı için, bu besinlerin adı hiçbir diyet listesinde yer almaz.

Oysa bu gıdalar en faydalı besinlerin başında gelmektedir. Damak tatları ve

alışkanlıkları, bize göre tamamen farklı olduğu için, sabah kahvaltısında beyaz

peynirin yanında, zeytinyağı içinde; limonlu, kekikli, kırmızı pul biberli yeşil ya

da siyah zeytin yemezler. Hayatlarında, kokteyller dışında (o da ender olarak) bir

siyah ya da yeşil zeytin ağızlarına koymamışlardır.

Beyaz peynir ile birlikte salatalık, domates, yeşilbiber, maydanoz vb yeme

alışkanlıkları da yoktur. Alışkın olmadıkları için verseniz bile yiyemezler.

Yemekleri ile birlikte zeytinyağı, sirke ve limonlu olarak hazırlanmış zeytinli

bir çoban salatası yemezler. Zeytin ve zeytinyağı asırlardan beri Akdeniz ülkelerinde

doğal ve sağlıklı bir şekilde kullanılmaktadır. Buna rağmen, tercüme diyetlerde

zeytin ve zeytinyağı adına kolay kolay rastlamayız. Ancak bütün yeşil

yapraklı salatalarını çeşitli 'ağır trans yağlarla dolu salata sosları' ile tüketirler.

Ceviz, fıstık, fındık, badem gibi kuruyemişler en sağlıklı meyveler olduğu halde,

tercüme diyet listelerinde kuruyemiş ve çekirdekler yoktur. Ancak son zamanlarda

kuruyemiş olarak bazı listelerde 2 veya 3 adet ceviz önerilmektedir.

Peki, ABD'de yemeklerde ekmek yenir mi?


ABD halkı yemeklerinde son derece az ekmek tüketir. Sabah kahvaltısında

ve yemeklerinde hiçbir zaman bizim kadar ekmek tüketmezler, daha doğrusu

tüketemezler. Uzakdoğu ülkeleri olan Çin ve Japonya'da da hiçbir öğünde ekmek

yenmez. Çünkü ekmek yeme kültürleri yoktur. Buna karşın ülkemizde ekmek

en önemli besin maddelerinden biridir ve aşırı bir şekilde tüketilmektedir.

Türkiye'de bir yılda kişi başına 200-250 kg ekmek tüketildiği bildirilmiştir.

Yaşam biçimimizde ne gibi farklar var?

Beslenme alışkanlıklarımızın çok farklı olmasının yanı sıra, batı ve doğu

toplumlarına oranla hareketli ve aktif bir yaşam biçimi alışkanlığımız da yoktur.

Maalesef bizim halkımız sporu sevmez ve spor yapma merakı yoktur. Oldukça

yüksek bir genç nüfusumuzun olmasına rağmen (40-50 milyon), gençlerimizde

(yaygın olarak) hiçbir spor alışkanlığı gelişmemiştir. Halkımızın genelinde fizik

aktiviteleri yok denecek kadar azdır.

Batı ve doğu ülkelerinde, toplum giderek yaşlanmakta ve yaşlı oranı genç nüfusa

oranla giderek artmaktadır. Buna rağmen, bu ülkelerde her yaşta insanın fizik

aktivitesi oldukça yüksektir.

Örneğin ABD, İngiltere, diğer Avrupa ülkeleri ve Uzakdoğu ülkelerinde,

çocuklar anaokulundan itibaren bütün eğitim süreleri içinde mutlaka bir tam gün

ya da yarım gün, sevdikleri bir spor ya da jimnastiği ciddi bir şekilde yapmak

zorundadırlar. Aksi takdirde sınıf atlayamazlar.

Çocukluktan itibaren bu şekilde yetişen ve yaşayan halk da, işi olsun olmasın

her sabah 1 saat sporunu yapar ve daha sonra bisikletine binerek okul ya da işine

bisikleti ile gider ve gelir. Bu ülke şehirlerinde, bütün yollar ve çevre düzenlemesi,

yol yürüyen ya da bisiklete binen halk düşünülerek planlanmıştır.

Oysa halkının sağlığını düşünen ve bütün dünyada ilk kez Türkiye'deki okullarda

jimnastik dersini zorunlu kılan büyük devlet adamı Mustafa Kemal Atatürk

bizim ülkemizden çıkmasına rağmen, günümüzde ülkemizde spora çok az zaman

ayrılmaktadır. Yetişme çağımızda fizik aktivitemiz yok denecek kadar az olduğu

için, bir alışkanlık geliştirmemiş olan bizler, yaşımız ilerledikçe hareket etme

şartı arttığı halde tersini yapmakta, köşemize çekilip mümkün olduğu kadar az

hareket etmekteyiz.

Yaş ilerledikçe, fizik aktivitenin de giderek artırılması, sağlıklı yaşama,

yaşlanma ve hastalıkların önlenmesi için şarttır.


Tercüme diyet listeleri herkese ayrı şekilde verilmiyor mu?

Tercüme listelerin birçoğu tek tip olmaktadır. Yani tek bir boy gömlek, her yaş

ve cinsteki insana giydirilmek istenmektedir. Oysa ülkemizde 70 milyon insan

varsa, 70 milyon yaşama şekli, alışkanlık ve beslenme şekli var demektir.

Beslenme biçimimiz yaşa, cinse ve faaliyet düzeyine göre, kişiye özel olarak

hazırlanmalıdır. 20-30 yaşlarında bir gencin veya doğurganlık çağında ya da

hamile olan bir hanımın ihtiyacı olan enerji miktarı ile 40-50 yaşlarında olan bir

kişinin günlük enerji (kalori), vitamin ve mineral ihtiyacı aynı düzeyde değildir.

Hele kadınlarda menopoz ve erkeklerde andropoz döneminde, günlük enerji

ihtiyacı oldukça azalmakta, vitamin ve mineral ihtiyacı da artmaktadır.

Yani bir sepet elma ile bir sepet yumurta aynıymış gibi kabul edilemez!

Tabii bir de yabancı diyetlerin çoğunda alkol yer alıyor. Alkol insan vücudunu

nasıl etkiliyor?

Alkol kan dolaşımına çok çabuk geçer ve kan şekerini büyük bir hızla yükseltir.

İnsülin ve leptin direncini tetikler. Bu nedenle kilo vermek isteyen obezlerin

ve şeker hastalarının alkol kullanmaları son derece sakıncalıdır.

Alkolün, beyin, kalp ve karaciğer hücrelerini sürekli bir şekilde tahrip ettiği

bilimsel çalışmalarla gösterilmiştir.


Dokuzuncu Bölüm

BİR HAFTALIK ÖRNEK MÖNÜ

Sağlıklı bir şekilde, nasıl beslenmeli ve yaşamalıyız? Yani bizim hakiki diyetimiz

nasıl olmalı?

Akdeniz mutfağına sahip olan Türk mutfağı, dünyanın en lezzetli ve sağlıklı

mutfağıdır. Ancak, daha önceki bölümlerde açıkladığımız gibi Türk mutfağında

bazı besinler hazırlanış ve yanlış pişirilme şekilleri ile sağlığımıza zararlı hale

dönüştürülmektedir. Akdeniz mutfağında kısıtlanması gereken, sağlığa zarar veren

besin bulunmaz. Bütün besinler doğal olarak tüketildikleri zaman, mutlaka

sağlığımıza bir yarar sağlamaktadır.

İnsan doğasında kısıtlamalara karşı bir direnç vardır. Bu nedenlerle yasaklamalar

ve kısıtlamalarla başarı elde edilememektedir. Burada, genel olarak temel

alınacak bir haftalık örnek beslenme planı vermek uygulamada kolaylık getirecektir.

Görüleceği gibi bu beslenme planı bir-iki zararlı olan yasağın dışında, sıkı yasaklarla

dolu bir liste değildir. Hayat boyu uygulanması gerekli olan ve kolaylıkla

uygulanabilecek, bir tür sağlıklı beslenme ve yaşam tarzının benimsenmesi için

hazırlanmış önerilerdir. Prensip olarak, ne yemeyeceğimizi değil de, neler yiyeceğimizi

düşünmemizi öneren bir listedir.

Çocukluğumuzdan beri alışmış olduğumuz, annelerimizin her gün sofrada

önümüze getirdiği yemeklerden oluşmaktadır. Yemekleri tabağımıza koyarken

(tartı ve miktar hesabı yapmadan), rahatlıkla uygulanabilecek örneklerdir.

Karatay Diyeti, sağlıklı beslenme ve yaşam biçimi bakımından, aklımızı kurcalayan

birçok soruya cevap vermek ve yönlendirici olmak amacı ile kaleme alınmıştır.

Eski bir Çin atasözüne göre, iyi hazırlanmış bir yemek tabağında dört önemli

unsur bulunmalıdır:

1. Renkleri ile göze hitap edebilmelidir.

2. Nefis kokusuyla duyguya hitap edebilmelidir.

3. Çıtır sesi çıkararak kulağa hitap edebilmelidir.

4. Lezzeti ile ağza hitap edebilmelidir.


Peki, bu Çin atasözündeki dört unsur, iyi hazırlanmış bir yemek tabağı

için yeterli mi?

İyi bir yemek tabağı için bu dört unsur bizim için tam olarak yeterli değildir.

Sağlığını düşünen kişiler için, bunlara ekleyeceğimiz bazı önemli unsurlar bulunmaktadır:

• İyi kaliteli protein içermelidir.

• Düşük glisemik indeksli gıdalar içermelidir.

• Doğal tereyağı, zeytinyağı veya balık yağı (Omega-3) içermelidir.

• Gerekli vitaminleri içermelidir.

• Gerekli emilebilen mineralleri içermelidir (kalsiyum, demir vb).

• Günde üç öğünden fazla yemek yenmemelidir.

• Akşam saat sekizden sonra bir şey atıştırılmamalıdır.

Bir haftalık örnek bir mönüde bulunabilecek gıdalar ve yemek saatleri şöyle

planlanabilir:


PAZARTESİ

Kahvaltı (08.00-09.00):

• İki adet yumurta (özgür tavukların doğal yumurtası)

Suda haşlanarak rafadan ya da kayısı kıvamında hazırlanmış

Tereyağında peynirli omlet de yapılabilir

• 8-10 adet tuzu alınmış yeşil ya da siyah zeytin

• Bir avuç içi kadar beyaz peynir,

• 4-5 adet gün kurusu kayısı

• Şekersiz bitki çayı, su ya da meyve çayı

• Bir (ince belli) çay bardağı ceviz içi

Ekmek yerine beyaz peynirle birlikte yenebilir. Cevizler mümkünse yeni kırılmış

olmalıdır.

Öğle yemeği (13.00-14.00):

• Bir avuç içi kadar dana söğüş, bol salata ve zeytinyağlı fasulye

Salata olarak dilimlenmiş ya da rendelenmiş turp ve havuç veya mevsim salatası,

doğal sirke, limon, az miktarda kristal kaya tuzu ve sızma zeytinyağı ile hazırlanmalıdır.

• Bir su bardağı tuzsuz ayran

• Arzu edildiği kadar şekersiz bitki çayı ya da su

Ara öğün/şart değil (15.00):

• Yarım su bardağı kadar ceviz

• Şekersiz olarak sevdiğiniz herhangi bir çay ya da taze limonlu su

Akşam yemeği (18.00-19.00) :

• Balık, yeşil soğan, roka ve turp


• Salata bol miktarda hazırlanıp, içine, doğal sirke, limon, az miktarda

kristal kaya tuzu ve sızma zeytinyağı ile birlikte tane keten tohumu ilave

ederek hazırlanmalıdır.

• Akşam saat 19.00-20.00'den sonra meyve dâhil hiçbir şey yenilmemeli.

• Bol su, taze limon eklenmiş olarak içilebilir.

• Mümkünse, yatmadan önce 30-40 dakika kadar yürüyüş yapmalı.


SALI

Kahvaltı (08.00-09.00):

• Kayısı kıvamında suda haşlanmış iki yumurta

Saf tereyağı ya da zeytinyağı ile omlet veya menemen de yapılabilir

• 8-10 adet tuzsuz zeytin

• Bir avuç içi kadar beyaz peynir

• 2-3 adet çarliston yeşilbiber

• 5-6 adet minik domates

• Şekersiz çay ya da süt

• Bir (ince belli) çay bardağı fındık

Ekmek yerine beyaz peynirle birlikte yenebilir. Fındıklar mümkünse yeni

kırılmış olmalıdır.

Ara öğün/şart değil (10.00):

• Yarım su bardağı ceviz

• Bol su ya da yeşil çay

Öğle yemeği (13.00-14.00):

• Bir tabak zeytinyağlı barbunya ya da etli sebze yemeği

• Lahana ya da karnabahar salatası

Çiğ ya da buğulanmış olabilir

• Bir su bardağı ayran ya da bir kâse yoğurt

Ara öğün/şart değil (15.00):

• Bir orta boy elma ya da mevsim meyvesi

• Bir kâse yoğurt

Mümkünse evde mayalanmış veya geleneksel usulle üretilmiş. Kesinlikle diyet

olmayacak.


• Şekersiz çay ya da bir fincan Türk kahvesi

Neskafe olarak bilinen granül kahveler işlenmiş gıda oldukları için yasak!

Akşam Yemeği (18.00-19.00) :

• Balık ızgara

Fırında veya buğulama usulü de pişirilebilir

• Bir tabak pilaki

• Roka, yeşil soğan, maydanoz ve bir tatlı kaşığı keten tohumu

Tüm salatalara doğal sirke, limon, az miktarda kristal kaya tuzu ve sızma

zeytinyağı ilave edilebilir.

• İki kibrit kutusu kadar tahin helvası

• Akşam saat 19.00-20.00'den sonra meyve dâhil hiçbir şey yenilmemeli.

• Bol su, taze limon eklenmiş olarak içilebilir.

• Mümkünse, yatmadan önce 30-40 dakika kadar yürüyüş yapmalı.


ÇARŞAMBA

Kahvaltı (08.00-09.00):

• Kayısı kıvamında suda haşlanmış iki yumurta

Saf tereyağı ya da zeytinyağı ile omlet veya menemen de yapılabilir

• Bir avuç içi kadar beyaz peynir

• 2-3 adet tatlı kırmızıbiber

• Yeşil çay ya da sevilen bir bitki çayı

• Bir çay bardağı (ince belli) Antep fıstığı

Ekmek yerine beyaz peynirle birlikte yenebilir. Fıstıklar, tuzsuz ve mümkünse

yeni kırılmış olmalıdır.

Ara öğün/şart değil (10.00):

• Tuzsuz yerfıstığı

Kavrulmamış ve mümkünse yeni kırılmış olmalı

• Bol su ya da bitki çayı

Öğle Yemeği (12.00-13.00):

• Bir tabak zeytinyağlı taze yeşil fasulye

• 3-4 adet ızgara köfte

• 1 kâse yoğurt

• Turp ve havuç ile rendelenerek hazırlanmış salata ve bir tatlı kaşığı keten

tohumu

Tüm salatalara doğal sirke, limon, az miktarda kristal kaya tuzu ve sızma zeytinyağı

ilave edilebilir.

• Bol su veya ayran

Ara öğün/şart değil (15.00):

Bir elma ya da armut


1 kâse yoğurt

Akşam Yemeği (18.00-19.00):

• 3-4 kalem kuzu pirzola ya da avuç içiniz kadar bonfile ızgara

• Zeytinyağlı enginar ya da bir tabak taze bakla

• Mevsim salatası ve bir tatlı kaşığı keten tohumu

• Akşam saat 19.00-20.00'den sonra meyve dâhil hiçbir şey yenilmemeli.

• Bol su, taze limon eklenmiş olarak içilebilir.

• Mümkünse, yatmadan önce 30-40 dakika kadar yürüyüş yapmalı.


PERŞEMBE

Kahvaltı (08.00 -09.00):

• İki yumurta ile hafif ateşte tereyağı ile pişirilmiş peynirli omlet

• 8-10 adet tuzsuz zeytin

• Bir avuç içi kadar beyaz peynir

• 1-2 adet (çarliston) yeşilbiber ya da 1-2 adet salatalık

• Taze maydanoz ve kırmızıbiber

• Yeşil çay ya da sevilen bir bitki çayı

• Bir (ince belli) çay bardağı ceviz içi

Ekmek yerine, beyaz peynirle birlikte yenebilir. Cevizler mümkünse yeni kırılmış

olmalıdır.

Ara öğün/şart değil (10.00):

• Bir avuç içi kadar tuzsuz yerfıstığı ya da badem içi

Mümkünse yeni kırılmış olmalıdır

• Taze limon eklenmiş bol su ya da bitki çayı

Öğle Yemeği (12.00-13.00):

• Bir avuç kadar dana bonfile ya da 3-4 kalem kuzu pirzolası

• Bir tabak zeytinyağlı pırasa

• 5-6 adet minik domates

• Bir kâse yoğurt ve bir tatlı kaşığı keten tohumu

• Bol su

Ara öğün/şart değil (15.00):

• Bir ufak portakal veya mevsim meyvesi

• Bir avuç içi kadar tuzsuz yerfıstığı ya da badem içi

Mümkünse yeni kırılmış olmalıdır


Akşam Yemeği (18.00-19.00):

• Balık ızgara, kırmızı kuru soğan, dilimlenmiş turp ve roka

• Buğulanmış Brüksel lahanası ve rendelenmiş havuç ya da lahana salatası

• Bir tabak piyaz ya da zeytinyağlı barbunya

• Akşam saat 19.00-20.00'den sonra meyve dâhil hiçbir şey yenilmemeli.

• Bol su, taze limon eklenmiş olarak içilebilir.

• Mümkünse, yatmadan önce 30-40 dakika kadar yürüyüş yapmalı.


CUMA

Kahvaltı (08.00-09.00):

• İki yumurta ile hafif ateşte tereyağı ile pişirilmiş omlet

• 8-10 adet tuzsuz zeytin

• Bir avuç içi kadar beyaz peynir

• Taze maydanoz, tatlı kırmızıbiber ve 1-2 adet salatalık

• Şekersiz yeşil çay ya da sevilen bir bitki çayı

• Bir (ince belli) çay bardağı fındık

Ekmek yerine beyaz peynirle birlikte yenebilir. Fındıklar mümkünse yeni

kırılmış olmalıdır.

Ara öğün/şart değil (10.00):

• Bir avuç ceviz içi

Mümkünse yeni kırılmış

• Bol taze limonlu su ya da bitki çayı

Öğle Yemeği (12.00-13.00):

• Bir porsiyon şiş kebap

Yanında pide, pilav ve patates yenilmeyecek

• Taze yeşilbiber, domates, turp, maydanoz, soğan ve sumak

• Bir kâse yoğurt ve bir tatlı kaşığı keten tohumu

• Bol su ya da ayran

Ara öğün/şart değil (15.00):

• Bir elma ve bir avuç tuzsuz yerfıstığı

Kavrulmamış ve mümkünse yeni kırılmış

• Taze limon eklenmiş su ya da şekersiz çay.

Akşam Yemeği (18.00-19.00):


• 3-4 kalem kuzu pirzolası

• Mevsim salatası

Tüm salatalara doğal sirke, limon, az miktarda kristal kaya tuzu ve sızma zeytinyağı

ilave edilebilir.

• Zeytinyağlı enginar ya da yoğurtlu semizotu salatası

• Akşam saat 19.00-20.00'den sonra meyve dâhil hiçbir şey yenilmemeli.

• Bol su, taze limon eklenmiş olarak içilebilir.

• Mümkünse, yatmadan önce 30-40 dakika kadar yürüyüş yapmalı.


CUMARTESİ

Kahvaltı (08.00-09.00):

• Pastırmalı yumurta

• 8-10 adet tuzsuz zeytin

• Bir avuç içi kadar peynir ve taze maydanoz ya da nane ile birlikte

• Şekersiz yeşil çay ya da sevilen bir bitki çayı

• Bir (ince belli) çay bardağı Antep fıstığı

Ekmek yerine beyaz peynirle birlikte yenebilir. Fıstıklar, tuzsuz ve mümkünse

yeni kırılmış olmalıdır.

Ara öğün/şart değil (10.00):

• Bir avuç kadar ceviz içi

Mümkünse yeni kırılmış

• Taze limon eklenmiş bol su ya da şekersiz bitki çayı

Öğle yemeği (12.00-13.00):

• Bir porsiyon bonfile ızgara

• Taze yeşilbiber ve domates ya da kuru soğan

• Yoğurt, semizotu ve bir tatlı kaşığı keten tohumu yağı

• Bol su veya ayran

Ara öğün/şart değil (15.00):

• Bir ufak boy portakal veya elma

• Şekersiz yeşil çay

Akşam yemeği (18.00-19.00):

• Balık ızgara

• Dilimlenmiş beyaz turp

• Bol roka, domates ve taze yeşil soğan ile hazırlanmış salata


Tüm salatalara doğal sirke, limon, az miktarda kristal kaya tuzu ve sızma zeytinyağı

ilave edilebilir.

• İki kibrit kutusu kadar tahin helvası

• Akşam saat 19.00-20.00'den sonra meyve dâhil hiçbir şey yenilmemeli.

• Bol su, taze limon eklenmiş olarak içilebilir.

• Mümkünse, yatmadan önce 30-40 dakika kadar yürüyüş yapmalı.


PAZAR

Kahvaltı (08.00-09.00):

• Peynirli omlet ya da pastırmalı yumurta

• Bir avuç içi kadar beyaz peynir

• 8-10 adet tuzsuz zeytin

• Tatlı kırmızıbiber, domates ve salatalık

• Şekersiz yeşil çay ya da sevilen bir bitki çayı

• Bir (ince belli) çay bardağı ceviz içi

Ekmek yerine, beyaz peynirle birlikte yenebilir. Cevizler mümkünse yeni kırılmış

olmalıdır.

Ara öğün/şart değil (10.00):

• Bir avuç kadar ceviz içi

Mümkünse yeni kırılmış

• Bol taze limonlu su ya da şekersiz bitki çayı

Öğle yemeği (12.00-13.00):

• Bir tabak kuru fasulye, bonfile veya biftek (bir avuç içiniz kadar olabilir)

Yanında pilav ve patates yenmeyecek

• Bir adet kuru soğan

• Çoban salatası

Tüm salatalara doğal sirke, limon, az miktarda kristal kaya tuzu ve sızma zeytinyağı

ilave edilebilir.

• Bol su

Ara öğün/şart değil (15.00):

• Bir avuç tuzsuz yerfıstığı

Kavrulmamış ve mümkünse yeni kırılmış


• Şekersiz çay

Akşam Yemeği (18.00-19.00):

• Balık ızgara

• Taze yeşil soğan, bol roka ve domates

• Közlenmiş taze kırmızıbiber

• Akşam saat 19.00-20.00'den sonra meyve dâhil hiçbir şey yenilmemeli.

• Bol su, taze limon eklenmiş olarak içilebilir.

• Mümkünse, yatmadan önce 30-40 dakika kadar yürüyüş yapmalı.

Not:

• Buradaki mönülerde yer alan ara öğünler şart değildir. Alışkın olduğumuzdan

dolayı örnekler verilmiştir. Aslında, kuvvetli bir kahvaltıdan sonra

ara öğün ihtiyacımız kalkar.

• Tatiller günlerinde kuvvetli bir kahvaltı yaptıktan sonra, akşam ye-

meğine kadar ara öğün ihtiyacımız olmadığını hepimiz biliriz. Pazar günleri

iki öğün yemek yeterli oluyor.

Ramazan ayında oruç tutarken sağlıklı bir şekilde nasıl beslenebiliriz?

Ramazanda da bir haftalık örnek mönüde verilen bütün yiyecekler rahatlıkla

yenebilir.

Sahurda yiyebileceklerimizin listesi

Sahurda yenecek yemek ya da kahvaltı kuvvetli protein içermelidir.

• Az pişmiş 2-3 yumurta, bol peynirli omlet ya da menemen de olabilir

• Bol domates, salatalık, yeşilbiber, kırmızıbiber ve turp

• Bir avuç içi kadar tuzsuz peynir

• 9-10 adet tuzsuz zeytin

• Bir kâse yoğurt, içine ceviz ya da kuruyemiş, kuru nane, zerdeçal, bir

tatlı kaşığı kadar bütün keten tohumu, bir çorba kaşığı soğuk sızma zeytin-

Keten tohumu ve zeytinyağı kabızlığı önler


• Süt, ayran veya şekersiz limonlu çay

• Bol su

• Bir kâse çorba

Tarhana, mercimek, ezogelin, yoğurt çorbası veya sebze çorbası olabilir

• Dayanamayanlar ve aşırı acıkanlar için bir el avucu kadar pide

İftarda yiyebileceklerimizin listesi

• Sıcak bir çorba ile oruç açılabilir. Tarhana, mercimek, ezogelin, yoğurt

çorbası, her türlü sebze çorbası veya yuvalama gibi ev çorbaları olabilir.

• Hazır çorbalar kesinlikle tüketilmemelidir!

• Bir adet orta boy lahmacun veya bir avuç içi kadar ramazan pidesi yenebilir.

• Pastırma, peynir, 9-10 adet tuzsuz zeytin yenebilir.

• Menemen, pastırma ya da ışgınlı-104- yumurta.

• Köfte, sulu sebzeli et yemeği, zeytinyağlı yemekler. Dolma, sarma,

karnıyarık, imambayıldı vb gibi her türlü yemek yenebilir.

• Her türlü kırmızı et kebabı, 2-3 kaşık bulgur pilavı ve mevsim salatası

ile birlikte olabilir.

• Yeşil mercimek yemeği veya zeytinyağlı, yoğurtlu ve sarımsaklı

semizotu salatası yenebilir.

• Haşlanmış patates salatası olabilir.

Patates püresi ya da kızartması yenilmeyecek!

• Bir kâse yoğurt, içine ceviz ya da kuruyemiş, kuru nane, zerdeçal, bir

tatlı kaşığı kadar bütün keten tohumu, bir çorba kaşığı soğuk sızma zeytinyağı

hazırlanarak yenebilir.

Keten tohumu ve zeytinyağı kabızlığı önler.

• Cacık

Yoğurt, salatalık, semizotu, nane, kekik, sarımsak, soğuk sızma zeytinyağı ve

kırmızı pul biber ile hazırlanabilir.

• Bol salata


Bol miktarda doğal sirke, limon, az miktarda kristal kaya tuzu, sızma zeytinyağı,

sumak ve peynirli hazırlanabilir.

• Komposto

Kuru kayısı, mürdüm eriği, çekirdekli kuru üzüm, kuru incir, yabanmersini,

bol ceviz ve badem bir tencereye konulduktan sonra, üzerine su eklenerek buzdolabında

bir gece bekletilerek hazırlanır. Yemeklerle tatlı yerine tüketilir. Bu

kompostoya şeker ya da tatlandırıcı eklenmeyecek ve kesinlikle kaynatılmayacak!

• Az şekerle hazırlanmış güllaç ve bir adet taze mevsim meyvesi yenebilir.

• 1 çay bardağı kadar yaban mersini, 1 kâse yoğurda eklenerek yenilebilir.

• Şekersiz Türk kahvesi

• Bol ayran

• Bol su

• Bol sıcak ya da ılık taze limon ve taze nane eklenmiş su

Yemekle birlikle herhangi bir çay veya şekerli hiçbir içecek (demir emilimini

önlediği için) içilmemelidir.


Onuncu Bölüm

PRATİK YEMEK TARİFLERİ


ZEYTİNYAĞLI PATLICAN

Malzeme

5-6 adet patlıcan

2-3 adet kuru soğan

1-2 adet yeşilbiber

1-2 adet olgun domates

3-4 diş sarımsak

Tuz

Karabiber

Sızma zeytinyağı (soğuk sıkım)

Hazırlama

5-6 adet patlıcan, kabukları soyulmadan tepsiye dizilir. Ortaları bıçakla yarılır

ve fırına konur. 200 derecede yumuşayıncaya kadar pişirilir.

Bu arada; bol kuru soğan, yeşilbiber, taze olgun domates -salça değil- ve sarımsak

küçük küp şeklinde doğranıp harmanlanarak, patlıcanların içine doldurulacak

iç hazırlanır. Bir tutam tuz ve karabiber eklenerek iyice karıştırılır. Fırında yumuşamış

olan patlıcanların içine doldurulur. Üzerine bol zeytinyağı eklenir ve

fırında (200 derecede) yavaş yavaş pişirilir. Hazırlanması 10-15 dakika alır. Üzerine

bol taze maydanoz eklenir ve servis yapılır. Yanında cacık, mevsim salatası

veya yoğurtlu semizotu salatası ile afiyetle yenir...

Kızartma yapılmadığı için daha lezzetli ve daha sağlıklı olur. Fırında yavaş

yavaş pişiyorken başka işlere zaman kalır.


KABAK YEMEĞİ

Malzeme

5-6 adet kabak

5 adet yumurta

Ezilmiş klasik beyaz peynir (diyet ya da 'light' değil)

Kuru nane

Karabiber

Tuz

Sızma zeytinyağı (soğuk sıkım)

Hazırlama

Kabaklar rendelenir. Yumurta, ezilmiş beyaz peynir, kuru nane, bir tutam tuz ve

karabiber, bol zeytinyağı eklenerek harmanlanır. Bir fırın tepsisine yayılır ve 180

derecede ısıtılmış fırında 5-10 dakika pişirilir. Yoğurt ile servis yapılır. Sıcak ya

da soğuk yenebilir.

Kabaklı karışıma kesinlikle un eklenmez ve kızartma yapılmaz.


FIRINDA KUZU PİRZOLA VEYA DANA BİFTEK

Malzeme

1 kg kuzu pirzola veya dana biftek

3-4 adet olgun domates

2-3 adet acı veya tatlı yeşilbiber

Kekik

Sızma zeytinyağı (soğuk sıkım)

Hazırlama

Kuzu pirzola veya dana biftek bir tepsiye dizilir. Üzerine zeytinyağı eklenir.

200 derecede ısıtılmış fırında, 10-15 dakika kadar, yavaş yavaş pişirilir. Etler

hafif suyunu çekmeye başlayınca, üzerleri dilimlenmiş domates biber ile kaplanır.

Biberler kızarmaya başlayınca ya da fırından çıkarmaya yakın bol kekik eklenir.

Suyu azalıncaya kadar fırında bekletilir. Daha sonra mevsim salatası ile servis

yapılır. Tuz ve karabiber eklenmez!


DANA NUAR

Malzeme

1 bütün dana nuar

100-200 gr tane karabiber

50 gr kekik

Sızma zeytinyağı (soğuk sıkım)

Hazırlama

Kasaptan bütün bir dana nuar alınır. Bir tepsi içinde ya da havanda 100-200 gr

kadar tane karabiber dövülerek kırılır ve ufalanır (değirmende çekilmez). Kırılmış

biberlere bolca kekik eklenerek harman yapılır.

Nuar tepsiye yerleştirilir ve üzerine zeytinyağı sürülür. Daha sonra -elle

bastırılarak- nuarın her tarafı karabiber ve kekik karışımı ile kaplanır.

250 derecede ısıtılmış fırında 40-60 dakika kadar pişirilir. Nuarın büyüklüğüne

göre pişirme süresi ayarlanır.

Nuar, suyunu çekip piştikten sonra dilimlenerek, salata ve yoğurtla birlikte servis

yapılır. Artan kısmı buzdolabı poşetine konularak, buzdolabında saklanabilir.

Daha sonra soğuk söğüş olarak yenebilir veya sandviç yapılabilir.

Sonraki öğünler için de kuşbaşı şeklinde doğranıp, soğan, sarımsak, taze do-

mates ve yeşilbiber katılarak sote yapılıp, sıcak et yemeği olarak da hazırlanabilir.


BALIK

Her türlü balık mevsimine göre, ızgara, fırın ya da buğulama olarak pişirilebilir.

Bol salata, taze ya da kuru soğan, roka ile birlikte yenir.

Balık yedikten sonra, bir-iki kibrit kutusu kadar tahin helvası yenilebilir.


BULGUR SALATASI

Malzeme

1-2 su bardağı köftelik veya pilavlık esmer bulgur

Üzerini örtecek miktarda sıcak su

2-3 adet kuru soğan

Yarım demet taze maydanoz

Yarım demet taze nane

Kırmızı pul biber

Karabiber

Tuz

Sızma zeytinyağı (soğuk sıkım)

Hazırlama

Bulgur bir tencereye konulur, üzerine sıcak su eklenir ve yumuşaması beklenir.

Bol kuru soğan, maydanoz, taze nane ince ince kıyılarak doğranır. Kırmızı pul

biber, azıcık tuz, karabiber ve zeytinyağı eklenerek harmanlanır. Daha sonra servis

yapılır. Et yemeklerinin yanında, yoğurt ve cacıkla yenilebilir.

Bu salata, aşurelik buğday ile de hazırlanabilir. Ancak bulgur kaynatılmaz,

buğday iyice yumuşayana kadar kaynatılır.


YEŞİL MERCİMEK SALATASI

Malzeme

1 -2 su bardağı yeşil mercimek

2-3 adet kuru soğan

1 tatlı kaşığı bütün keten tohumu veya susam

Yarım demet taze maydanoz

Kırmızı pul biber

Karabiber

Tuz

Sızma zeytinyağı (soğuk sıkım)

Arzuya göre kuru nane

Hazırlama

Yeşil mercimek suda bekletildikten sonra yumuşayıncaya kadar kaynatılır. (Çok

fazla yumuşamamasına dikkat edilmelidir.)

Ateşten alınıp soğuması beklenir. Bu arada soğan ve maydanoz doğranır. Mercimek

soğuduktan sonra, soğan, zeytinyağı, susam veya keten tohumu eklenir. Bir

tutam tuz, karabiber ve kırmızı pul biber eklenerek bol yeşil maydanozla servis

yapılır.

Kuru nane de eklenebilir.


TURP VE HAVUÇ SALATASI

Malzeme

1 -2 adet havuç

1 -2 adet turp

Yarım demet maydanoz

1 adet limon

2 yemek kaşığı doğal elma sirkesi

Sızma zeytinyağı (soğuk sıkım)

Hazırlama

Turp ve havuç rendelenir. Maydanoz, limon, sirke ve zeytinyağı eklenerek salata

yapılır.

Doğal -geleneksel usul-sirke, mide hazmını ve de midenin boşalmasını

yavaşlatır. Bu nedenle son derece faydalıdır. Elma sirkesinin asiditesi, insan

vücudu asiditesine en uygun olanıdır, bu nedenle tercih edilmelidir...

Kırmızı pancar salatası

2-3 adet kırmızı pancar haşlanır ya da buğulama yapılarak yumuşatılır. Dilimlenerek

doğal sirke, limon ve sızma zeytinyağı eklenerek et ya da sebze yemeklerinin

yanında servis yapılır.

Haşlanmış veya buğulanmış pancar ayrıca arzu edilen salatalara da katılabilir.

Bol sirke ve çok az tuz kullanılarak -geleneksel usul-ev turşusu da yapılabilir.


BALLI ELMA SİRKESİ

(Nihal Doğan)

Malzeme

3 kg sert ve sulu köy elması (Bu elmalar yumurta şeklinde, ekşimsi bir tatta ve

bol sulu olur. Anadolu köylerinde yetişir. Bulamazsanız Amasya elması da kullanabilirsiniz.)

1-2 yemek kaşığı doğal bal

1-2 su bardağı su

Hazırlama

Elmalar iyice yıkanıp kurulanır. Katı meyve sıkacağı ile sıkılarak suyu çıkarılır.

Elma suyu cam bir kavanoza alınarak içerisine bal ilave edilir ve iyice karıştırılır.

Ağzı hava alacak şekilde bir tülbentle bağlanarak, güneş varsa cam kenarına

yoksa ılık ve loş bir ortama konur. 4-6 hafta kadar zaman geçince üzerinde denizanası

şeklinde bir maya ve kapak kısmında da sirke bakterileri dediğimiz minik

kurtçuklar oluşur. Bu sirke fermantasyonunun başladığının işaretidir. 8-10 hafta

sonra süzülür. (Kurarken su katmadığımız için asit derecesi yüksek -sert- bir sirke

olacaktır. Bunu yumuşatmak isteyenler içerisine 1-2 su bardağı su ilave ederek

2-3 hafta daha bekletebilirler.)

Süzdükten sonra, bir şişeye alıp ağzı sıkıca kapatılarak serin bir yerde muhafaza

edilir. Sirke durdukça değeri artar ve canlılığı devam eder. Bu sebeple dibinde tortular

içinde mayalar oluşabilir.

Katı meyve sıkacağı bulamayanlar, elmaları iri iri -küp şeklinde-doğrayıp,

kavanozun içine yerleştirdikten sonra üzerini örtecek miktarda su ve 1-2 yemek

kaşığı bal ilave ederek de -yukarıdaki aşamalarla-elma sirkesini yapabilirler.

Elma haricinde üzüm, böğürtlen, yabanmersini ve alıç gibi orman meyveleri ile

de sirke yapabilirsiniz...

Günümüzde sirkenin doğal tadının unutulması ve pek tercih edilmemesinin ana

sebepleri; fabrikasyon yöntemler ile üzüm veya elma gibi meyvelerin çok kısa

sürede fermente edilmesi, içersine mayalama amacı ile E260 olarak tanımlanan


asetik asit konulması, koruma amacı ile -ki hakiki sirkenin koruyucuya ihtiyacı

olmaz- E223 olarak tanımlanan antioksidan -sodyum metabisülfit-katılması,

ayrıca bu tür işlemlerle üretilen sirkelerin çoğunun kükürt dioksit içermesidir.

Fabrikasyon yönetmelerle üretilen sirkelerin her zaman aynı renk, tat ve kokuda

olmasının sebebi de bunlardan kaynaklanmaktadır.


YOĞURT MAYALAMA

(Nihal Doğan)

Malzeme

1 kg süt

1 yemek kaşığı ev yoğurdu (yoksa çömlekte satılan yoğurtlardan olabilir)

Cam kâse veya toprak çömlek

Büyük (pamuk kumaştan) bir sofra bezi

Hazırlama

Süt, bir tencereye konularak iyice kaynatılır. Daha sonra cam bir kâse veya toprak

bir çömleğe boşaltılır ve biraz soğuması beklenir. Sıcaklığı, serçe pamağının

dayanma derecesinde kalacak şekilde olduğu zaman 1 yemek kaşığı yoğurt, tahta

bir kaşık yardımı ile süte karıştırılır. Üzerine cam veya porselen bir kapak

kapatılır. Bez örtüye sarılarak oda sıcaklığında 4-5 saat kadar bekletilir. Mayalandıktan

sonra buzdolabına konur ve arzu edildiği zaman yenir.

Açık süt, mandıralardan veya günlük taze süt satan yerlerden alınabilir. Eğer

bulunamazsa günlük pastörize süt (cam şişede) kullanılabilir.


ELMALI İNCİRLİK KEK

(Neval Polat)

Malzeme

2 adet yumurta

1,5 çay bardağı süt

1 çay bardağı iri kıyılmış ceviz

4 adet elma

4 adet kuru incir

1 yemek kaşığı bütün keten tohumu

1 çay kaşığı tarçın

Yarım su bardağı un

1 kaşık kabartma tozu

Hazırlama

Elmalar soyulup, küp şeker büyüklüğünde doğranır. İncirler nohut

büyüklüğünde doğranır. Bir kapta elma, tarçın, incir, ceviz ve keten tohumunu

karıştırılır. Diğer taraftan başka bir kapta yumurta blender ile çırpılıp un, kabartma

tozu ve süt eklenerek karıştırılır. Ardından elmalı malzeme hamura katılır ve

yağlanmış tepsiye dökülür. 180 derece ısıtılmış fırında 20 dakika kadar pişirilir.


LAHANA BÖREK

(Neval Polat)

Malzeme

1 adet küçük boy beyaz lahana

1 adet yumurta

2 yemek kaşığı un

2 su bardağı süt

2 çay bardağı sızma zeytinyağı

Bir avuç içi kadar beyaz peynir

İçi için

1 adet kuru soğan

500 gr kıyma

1 adet havuç

Hazırlama

Lahana az suda haşlanır. Sonra bir bezle kurulanarak, suyu iyice alınır.

Peynir ezilir. Süt, zeytinyağı, yumurta, peynir ve un iyice karıştırılıp, börek harcı

hazırlanır. Soğanlar ince ince kıyılır, havuç rendelenir. Kıyma, soğan ve havucu

birlikte pişirin. Bu içe arzu edilirse zencefil ve karabiber de eklenebilir.

Daha sonra 1 kat lahana, üstüne börek harcı, 1 kat lahana, üstüne börek harcı ve

ortasına kıymalı harç gelecek şekilde, lahana yufka gibi kullanılarak börek hazırlanır.

180 derece ısıtılmış fırında 40 dakika kadar (harç katılaşıncaya kadar) pişirilir.


ŞEKERSİZ KABAK TATLISI

(Neval Polat)

Malzeme

2 dilim tatlı balkabağı

1 adet elma

2 adet portakal

1 çay bardağı ceviz

1/2 çay bardağı kuru üzüm

1 çubuk tarçın

1 yemek kaşığı tereyağı

Hazırlama

Kabaklar üçe, elmalar sekize bölünür. Portakalların kabukların soyulup (arzu

edilirse kabuklu olarak) dilimlenir. Tüm malzemeler, kapaklı bir fırın kabına konur,

malzemelerin üzerine tereyağı, küçük küçük dağıtılarak ilave edilir. 180 derece

ısıtılmış fırında yaklaşık 1 saat kadar pişirilir.


SÜTLÜ İNCİR TATLISI

(Neval Polat)

Malzeme

İstenilen miktarda kuru incir

Her incir için 1adet ceviz içi

Süt

Hazırlama

Cevizleri iri iri parçalanır. İncirlerin sapı kesilip, kapaklı bir kaba dizilir. Üstüne

kaynar süt dökülüp, incirler yumuşayıncaya kadar beklenir. Yumuşayan incirler,

parmak yardımı ile sap kısmından oyularak içine cevizler yerleştirilir. Oda

ısısında bir gece (süt katılaşıncaya dek) bekletilir.

Afiyet olsun...

Bu yemek tarifi örneklerini mevsime uygun olarak, elimizdeki malzemelerle

daha da çoğaltabiliriz. Doğal şekilde hazırlayabileceğimiz bu yemek ve tatlılar,

düşük glisemik indeksli karbonhidrat içerdikleri için tokluk hissimiz uzun süre

devam eder. Bu nedenle ara öğün ihtiyacımız olmaz. İşte bu sebeple ara öğünler

şart değildir! Ancak başlangıçta ihtiyaç olabilir düşüncesi ile örnek mönü listesine

eklenmiştir.

Ayrıca, tümü doğal olan yiyeceklerin besleyici ve tok tutucu özellikleri yüksektir.

Sağladıkları yoğun enerji sayesinde, yenmelerinden 1-2 saat sonrasına kadar

acıkma hissedilmez, dinçlik ve canlılık oluşur. Vücudumuza toksik yağlar ve katkı

maddeler girmediği için karaciğerimiz rahatlar. Dışarıdan ara öğün yenilmediği

için de organizmamız ara öğün olarak kendi yağlarını kullanmaya başlar. Bunun

sonucunda da karaciğer yağları ile birlikte iç yağlarımız yıkılmağa başlar. Karaciğerin

dinlenmesine ve kendini toparlamasına fırsat sağlanmış olur. Kan şekerimiz

inişli çıkışlı olmaz, bu nedenle de kan insülin ve leptin düzeyimiz düzenli

bir şekilde düşük kalır. Karatay Diyeti'nin uygulanması ile sağlığımızı kazanır ve

sağlıklı yaşarız...


Onbirinci Bölüm

KARATAY DİYETİ'NİN ÖZETİ

Karatay Diyeti'nin önerilerini kısaca şu şekilde özetleyebiliriz:

1. Sızma zeytinyağlı her türlü sebze yemeği yenebilir. Bakla, kabak kalye,

kuru ve yaş fasulye gibi...

2. Bir tabak kıymalı taze veya kuru sebze yemeği yenebilir.

3. Yemekler ile ekmek, pirinç pilavı ve makarna yenilmeyecek!

4. Yoğurt ve salatalara her türlü taze maydanoz, taze veya kuru nane,

kekik, fesleğen vb otlar eklenebilir.

5. Yemeklerde ve salatalarda zeytinyağı olarak ısıl işlem görmemiş soğuk

sıkım zeytinyağı kullanılabilir.

6. Mısırözü ve ayçiçeği yağları yemek pişirme ve kızartmalarda kesinlikle

kullanılmayacak!

• Isıtmaları ile trans yağlar oluşur.

• Yüksek ısıda sıvı yağlar doğal özelliklerini kaybederek trans yağlara

dönüşürler. Trans yağlar, kan yağlarından trigisedleri yükselterek karaciğer

yağlanmasını başlatır. Bu nedenle kalp, damar hastalıkları, felç ve her türlü

kanser nedeni olan en zararlı yağlardır.

• Trans yağlar, hayvansal katı yağlardan daha tehlikelidir ve daha önce de

bahsetmiş olduğumuz gibi her türlü dejeneratif hastalığın, alerji ve kanserin

başlama nedenidir.

• Trans yağlar, insülin direncini başlatan en tehlikeli kimyasal maddelerdir.

însan vücudu doğal olmayan bu yağları tüketmeye programlanmamıştır

7. Margarin haline dönüştürülmüş olan sıvı yağlarda da fazla miktarda

trans yağ meydana gelmektedir. Bu sebeple margarin kullanılmayacak!

8. Vücut yağlanmasını önlemek ve bozulmuş kan yağlarını normalleştirmek

amacı ile mutlaka doğal -geleneksel usul- tereyağı ve esansiyel sıvı

yağlar tüketilmelidir. Doğal balık yağı Omega-3 ve kolesterol, bütün hücre

zarlarımızın temel yapı maddeleridir.

• Hücresel tıp, hücre zarlarının yapısını inceleyen bir bilim dalıdır.

Çağımızda nano teknolojinin ilerlemesi sonucu, hücre zarlarının yapısını

en ince ayrıntılarına kadar inceleyebilmeyi mümkün kılmıştır. Elde edilen


ayrıntılı bilgiler sonucu hücre zarlarının doğal yapı taşı olan Omega-3 yağ

miktarının azalması ve Omega-6 yağ miktarının çok fazla olması sonucu,

hücrelerin normal olarak çalışamadığı; zayıflayarak her türlü hastalığa

zemin hazırladığı bilimsel olarak gösterilmiştir.

• îleri yaşlarda ortaya çıkan bütün dejeneratif hastalıkların nedeni

olarak, hücre zarlarında Omega-3 yağ miktarının azalması, buna oranla

Omega-6 ve trans yağ miktarının çok artmış olması gösterilmiştir. Taş devrinde

yaşayan insan kalıntılarından alınan DNA örneklerinde dejeneratif

hastalıkların bulunmadığı ve Omega-3/Omega-6 oranın 1/1 olduğu bildirilmiştir.

9. Bal, reçel ve pekmez yok!

• Kan glukozuna hızla dönüşen, boş kalorili tatlı oldukları için...

10. Tatlılara, çaylara ve kahveye hiçbir şekilde tatlandırıcı eklenmeyecek.

• Suni (yapay) tatlandırıcılar karaciğer ve iç yağlanmasına neden oluyor

ve şeker hastalığını başlatıyor.

11. Üzerinde diyet yazan kurabiye, bisküvi, çikolata, şeker vb yenilmeyecek.

12. Hiçbir şekilde diyet ve gazlı içecekler kullanılmayacak.

13. Keten tohumu ve balık yağı (Omega-3), kan yağlarını düzenler, kanı

sulandırır, kilo vermeyi kolaylaştırır, kilo almayı önler, hipertansiyon ve depresyon

gelişmesini engeller.

14. Keten tohumu azar azar yiyeceklere eklenebilir. Susam da keten tohumu

kadar faydalıdır. Arzu edildiğinde onun yerine kullanılabilir.

• Keten tohumu, doğal olarak kabızlığın giderilmesinde yararlıdır.

Fazlası ishal yapabilir.

15. Tüketilen yiyeceğin doğal ve bütün olmasına dikkat edilmelidir.

16. İşlenmiş olan yiyeceklerde gizli olarak -damak tadını etkilemek

amacı ile-, tehlikeli ve kanser yapan, damar sertliğini başlatan zararlı trans

yağlar ve bozuk şekerler bulunur.

17. Yemeklerimizde tuz miktarı azaltılmalıdır. Rafine tuz yerine kristal

kaya tuzu (cam veya ahşap değirmende öğütülerek) kullanılmadır.

18 .Tahıllar, un ve nişastalı bütün gıdalar tüketildikten hemen sonra kan

şekerine dönüşürler. Bu tür gıdalar, daha sonra karaciğer yağı ve iç organ


yağı olarak depo edilirler. İnsülin ve leptin direncini başlatır ve giderek

artırırlar. Bu sebeple tüketilmemelidirler.

19. Aşırı miktarda meyve ve meyve suyu tüketildiğinde de, vücudumuzun

kan şekerinde aşırı miktarda yükselme görülür. Enerji olarak kullanılmadıkları

için kan yağlarına dönüşür ve yağ olarak birikirler. Selülit

nedenidirler. Selülit, insülin ve leptin direncinin önemli bir belirtisidir. Be

nedenle meyveler, önceki bölümlerde anlattığımız ölçüde ve özellikte az

miktarda tüketilmelidir.

• Araba lastiği şekilde göbek yağlanması son derece tehlikelidir. Göbek

yağlanması,

karaciğer yağlanmasının ve insülin-leptin direncinin önemli

bir kanıtı ve belirtisidir. Göbeği olan herkesin önce karaciğeri yağlanır,

daha sonra da göbekyağı artmaya başlar.

• Kalp, damar, böbrek gibi organların yağlanması da karaciğer yağlanması

ile başlamaktadır. Kadınlarda selülit, kalça ve göbek yağlanması;

erkelerde göbek yağlanması ve memelerin büyümesi de saydığımız bu

nedenlerdendir.

• Kan yağlarının bozulması, kan kolesterolün yükselmesi de karaciğer

yağlanmasının kaçınılmaz bir sonucudur.

• Şişmanlık, Dünya Sağlık Örgütü tarafından en tehlikeli hastalıklardan

biri olarak kabul edilmektedir. Dejeneratif dediğimiz, ileri yaşlarda ortaya

çıkan öldürücü hastalıkların nedeni kilo alma, yani vücudun yağ miktarının

artmasıdır.

• Ancak unutmayalım ki şişmanlık ve şişmanlığın neden olduğu, ileri

yaşlarda ortaya çıkan hastalıklar, genel kanının aksine önlenebilir hastalıklardır.

Özellikle 30'lu yaşlarda farkında olmadan yavaş yavaş karaciğer

yağlanması başlamaktadır. Bunun zamanında farkına varılarak karaciğer

yağlanmasını önlemek mümkündür. Bu şekilde 40-50 yaşlarda ortaya çıkacak

olan birçok sağlık sorunu yaşanmayacaktır. Bu hastalıkların genetik olmadığını,

önlenebilir olduğunu daha önce birkaç kez vurgulamıştık.

20. Her gün 2-2,5 litre taze limonlu doğal kaynak suyu içilmeli.

21. Beslenmenin önerildiği şekilde düzenlenmesinin dışında her gün

40-50 dakika sık adımlarla yürüyüş yapılmalı. Evde 10 dakika ip atlanabilir.

30 dakika sevilen bir müzik dinlenebilir. Bir arkadaş, kardeş ya da eşiniz ile

10-20 dakika dans edilebilir.

Son olarak her gün 2-3gr katkısız Omega-3 tüketilmelidir.


• Omega-3 yağ kapsülleri içinde kesinlikle Omega-6 yağı bulunmamalıdır.


Onikinci Bölüm

KARATAY DİYETİ'Nİ UYGULAYANLAR

NE DİYOR?

Prof. Dr. M Canan Efendigil Karatay'ın önerdiği Karatay Diyeti'ni yani düşük

glisemik indeksli sağlıklı beslenme önerilerini uygulayan kişilerin düşünce ve

deneyimleri:

"Canan Hocam ilk olarak kullandığım antidepresan ilacı kesti"

"Prof. Dr. Canan Efendigil Karatay ile Expochannel TV'deki bir rogramda

tanışmıştım. Güler yüzü, yardımseverliği, otoritesi ve konuşkanlığı ile benim için

diğer konuklarımdan farklıydı. Çok kısa zaman içinde Canan Hoca'yı programlarıma

daha fazla davet eder olmuştum. Program öncesi ve sonrasında merakla

beklediğim keyifli sohbetler, her seferinde kendisinin vaktine göre biraz daha

uzuyordu. Çocukluğumdan beri zayıf bir insandım. Annem 7-8 yaşımda bile elinde

tabak ile peşimde gezer, bana yemek yedirmek için masallar anlatırdı... Babam

sofraya her oturduğumuzda önüme bir dilim ekmek koyar ve "Ekmeksiz yemek

yenmez" derdi... Ne kadar yanlışmış!

Ben de önüme konan ekmekten küçük küçük parçalar koparır, ağzıma atar

"Neden ekmek yemek bu kadar önemli" diye düşünürdüm. Ekmekle yediğim

hiçbir yemeğin tadını alamazdım. Ama insanlar hep çocuk kalamıyorlar...

Büyüdükçe, toplumumuzda son derece gelişmiş damak tadı ve sofra zevkini fark

ediyorlar... Üstelik benim gibi seneler boyu kilo almaya çalışıp alamamış

biriyseniz, kiloların nasıl geldiğini ve yerleştiğini fark etmeniz biraz zor oluyor!

Ben de aynaya bakıp da göğsüm ve karnım arasındaki şişkinliği fark ettiğim zaman

iyi bir panik yaşamıştım. Aldığım hiçbir gömlek artık üzerimde eskisi gibi

durmuyordu. Ne giysem, -hani halk arasında simit denilen o yuvarlak beni-son

derece rahatsız ediyordu... Her yemek sonrası pişmanlık ve vicdan azabı duyuyordum...

Tabii ki herkes gibi bu işe bir dur demenin zamanı gelmişti. "Artık sen de

diyete başlıyorsun ama vazgeçmek yok... " gibi düşüncelerle bildik rejimleri sırası

ile tek tek denemeye başladım...

îlk işim kahvaltıyı kesmek oldu. Arkasından da marketlerin diyet ürün satan

raflarına koştum. Ne kadar sunta (kepekli bisküvi) varsa paket paket eve doldurdum.

Ayrı ayrı çantalarıma yerleştirdim. îş yerine de ayrı bir depo yaptım.


Artık içim rahattı... Diyet peynir, diyet yoğurt, bisküvilerin tatlısı, tuzlusu, limonlusu

derken her çeşit ürün benimleydi... "Ne varmış canım bu kadar ürün varken,

sektör bu kadar ilerlemişken artık kilolar benden korksun" diyordum... Aradan

aylar geçmeye başladı... Başlangıçta 1-2 kilo verir gibi oldum ama beni sarıp

sarmalıyan simitlerden tık yoktu! Onlar mutlu mesut benimle birlikteydiler...

Ayrıca bu ürünlerle diyet yaparken açlıktan fenalık geçiriyordum. Bu kadar aç

dolaşmama rağmen bir türlü kilo veremiyordum. Yavaş yavaş daha bol giysiler

almaya başladım. Moralim çok bozulmuştu... Ayrıca bu açlıkla başa çıkmak da

kolay olmuyordu! Gün içinde sık sık elim ayağım titremeye başlıyor, acilen bir

şeyler atıştırmak zorunda kalıyordum... Bu süreçte annemin hastalığı ortaya çıktı

ve bir yıllık bir süreçte onu kaybettim... Artık bu beslenme sistemime doktor

tavsiyesi ile bir de antidepresan ilaç eklenmişti... Yüksek dozda değildi. Hatta insanların

birbirlerine tavsiye ettikleri piyasada reçetesiz satılan, bugün bile her

isteyenin bir eczaneden kolaylıkla alıp kullandığı o ilaçlardan...

Evet, Prof. Dr. Canan Efendigil Karatay'ı tanıdığımda tam bu haldeydim. Pro

gram öncesi ve sonrası yaptığımız o sohbetlerde Canan Hoca'ya ve diğer konuk

larımıza ikramlarda bulunurdum... Kurabiye, pasta, kepekli çubuklar, çay, kahve

vb... Ama Canan Hoca her seferinde bunları geri çevirir ve sen de yeme derdi.

Arkasından da çantasında kuru kayısıları çıkartıp, bana ikram ederdi... Bir gün

"Neden hocam" dedim. Ve kafamdaki sihirli soruyu umutsuzca sordum.

"Hocam, kilo vermeden sadece yağlarımızı eritmek mümkün mü?"

Alacağım cevaptan o kadar emindim ki, gülümseyerek hocanın yüzüne baktım.

Ama aldığım cevap gülümsememi yüzümde dondurdu! "Tabii ki mümkün... Ama

senin devamlı yediğin bu diet ürünleri ile değil" demişti! O anki halimi düşünün.

Hem kulaklarıma inanamıyordum, hem de define bulmuş gibi hissediyordum

kendimi... Arkası arkasına sorduğum sorularla hocamı bayağı bunalttım

sanırım! O günden itibaren Prof. Dr. Canan Efendigil Karatay'ın 'Düşük Glisemik

îndeksli Beslenme' sistemini hayatıma yerleştirdim... Canan Hocam ilk

olarak aldığım antidepresan ilacı kesmişti... Estetik kaygısı ile uğraştığımız

yağların sağlığımızı nasıl tehdit ettiğini öğrendim. Yaklaşık bir yıl içinde artık

simitlerim yok olmuştu... Hem de hiç aç kalmadan... Mutsuz olmadan... Hiçbir

diyet ürünü kullanmadan... En güzel peyniri, en sevdiğim yemekleri yiyerek... Yemek

saati ne zaman gelecek diye beklemeden... Artık herhangi bir ilaç da kullanmıyordum...


O kadar mutluydum ki bunu herkesle paylaşmaya çalışıyordum... Ama birçok

insan anlattıklarıma inanmıyordu... Sorulara her zaman detaylı cevaplar

veremiyordum. Sonunda bir karar verdim ve bu kararımı CananHoca'ya açtım.

Bir sağlık programı yapmaya ve bu beslenme sisitemini herkesle paylaşmaya

başladık. Expochannel TV'de haftada bir yaptığımız canlı program başlamadan

izleyicilerden telefonlar gelmeye başlıyordu. însanlara cevap yetiştiremiyorduk.

Yurdun her tarafından ve yurt dışından telefonlar yağıyordu programa... Tam bir

yıl boyunca yürüttük bu programı. Birçok insana ulaştık... Onların bugüne kadar

doğru zannettiği yanlışları anlattık. Çok mutluyduk... Çünkü insanlara sağlık

aşılıyorduk. Dünya üzerinde kurulmuş, insan kanı ile beslenen ilaç kartellerinin

piyasaya sürdükleri ve bugün etrafınızdaki 40-45 yaşını aşmış insanların büyük

bir bölümünün sürekli kullandığı ilaçların ne kadar zararlı olduğunu anlatıyorduk...

Sizler de bilirsiniz büyük kitlelere ulaşmak için çok izlenen kanallarda

olmak gerekir. Bir programın da herhangi bir kanalda olması için insanlığa

ne kadar yararlı, topluma ne katar gibi sorular sorulmaz! Programın sponsoru

varsa, yani para getiriyorsa yayınlanır. Sonuçta bizim programımız da bitti. Ancak

bu süreç içinde gelen birçok soruya cevap verebilme amacı ile Canan Hoca

daha o zaman bir kitap yazma kararı alınmıştı. Elinizde bu kitap var artık...

Teşekkürler Canan Hocam... Teşekkürler Prof. Dr. Canan Efendigil Karatay..."

Nilgün Bakkaloğlu

TV Yapımcı ve Sunucusu

***

"Grip için gittik, önemli miktarda kilo verdik"

Eşim Dilek ile birlikte 26 Mart 2010 tarihinde geçirdiğimiz şiddetli grip

neticesinde muayene olmak üzere gittiğimiz Canan Hanım, sadece bizim gripal

tedavimizi üstlenmekle kalmayıp, ileride doğabilecek sağlık sorunlarımıza da

önleyici tedbirler aldı. Düşük glisemik indeksli beslenme programı sayesinde her

ikimizin de önemli miktarda kilo vermesini sağladı. Ben 105 kilodan 93 kilo-

ya, eşim ise 72 kilodan 64 kiloya düştü.

Babam da doktor olduğu halde doktora gitmeyi hiç sevmezdim. Ama Canan

Hanım benim bu konudaki fikrimi de değiştirdi ve çok iyi bir dost kazandık.


Prof. Dr. Feridun Yenisey (66)

Bahçeşehir Üniversitesi

***

"Lise yıllarındaki kiloma geri döndüm"

"Mayıs 2009'da tekrar çok kilo aldığımı hissedip kendime göre bir diyete

başladım. Özellikle kış ayları benim kilo aldığım aylar... Havalar ısınınca ve

dönem bitmeye yüz tutunca, cesaret edip kendimi disiplin altına almaya

çalışırım. Geçmişte de uzun çabalar sonunda kilo vermeyi başarıp bu kilolara

birkaç ay içinde tekrar geri kavuşurdum. Üç aylık çaba sonunda yine 4-5 kilo

vermeyi başardım. Yalnız yıllar ilerledikçe kilolarım sadece yürümeyi değil, dizlerim

ve belim üzerindeki baskıları ve rahat oturup kalkmamı da etkiler hale

geliyordu. Eşimin ısrarı üzerine uzun zamandır ihmal ettiğim bir şeyi yapıp,

bir check-up'tan geçmeye cesaret ettim. Hem bilgisine hem de doktorluğuna

güvendiğim Canan Karatay'a gitmekten başka bir alternatif yoktu benim için.

İlk check-up sonuçlarında Canan Karatay tansiyonumu ve şekerimi (insülin seviyesi)

yüksek buldu ve eğer ciddi bir perhize girersem ilaçsız düzelme ihtimalim

olduğunu söyledi. Kendimi kalp krizine aday insanlar arasında görmemiştim

hiçbir zaman. Ailemde olduğu için diyabet olma ihtimalinden ise her zaman

çekinirdim. Doktorum Canan Karatay'ın tavsiyelerini kendime düstur edindim

ve eşimin de desteği ile harfiyen takip etmeye çalıştım. Bu kitapta zaten neler

yapılması gerektiği anlatılıyor. Bu diyeti takip ederek ve hemen her gün bir

saate yakın alçak tempolu olarak yürüyerek hem tansiyonumu kontrol altına almayı

hem de insülin seviyemi düşürmeyi başardım. Bunu yaparken de 14 kilo

civarında kaybedip lise kiloma geri döndüm, ayni zamanda giysilerim XL'den

M ölçüsüne indi. Tabii bunun aile bütçemize olumsuz bir etkisi oldu ve eski

giysilerimi verecek arkadaşlar da bulmaya çalıştım. Umuyorum ki onlar da kilo

vermeyi başarıp benden aldıkları giysileri eskitmeden başkalarına hibe edebilirler.

Ben bu kilomda daha senelerce kalmayı planlıyorum."

Prof. Dr. Alp Eden (50)

Boğaziçi Üniversitesi

* * *


"Göbek üstü yağlarım eridi"

"2009 yılının Ağustos ayında, eşime check-up yaptırmak üzere Sayın Canan

Karatay'a başvurduk. Canan Hanım, eşimin derhal kilo vermesi gerektiğini

söyledi. Bunu sağlamak üzere de bize bir "eve sıfırlar" listesi ve örnek bir günlük

mönü verdi. Ayrıca, yemek aralarını uzun tutmamız, akşam en geç 8'de yemeği

bitirmiş olmamız ve her gün en az yarım saat yürüyüş yapmamız tavsiyelerinde

bulundu. Gerek beslenme ve gerekse yürüyüş konusunda Canan Hanım'ın dediklerini

eşimle birlikte ben de uyguladım. Buradaki tek motivasyonum eşimin

kilo vermesine destek olmaktı. Yoksa 2 günde bir yüzmeye giden ve 38-40 beden

giyinen 40 yaşında bir bayan olarak, ne çok sevdiğim patatesten ne de sıklıkla

yediğim simitten ya da makarnadan uzak durmam için kanımca bir sebep yoktu.

Son yıllarda karın bölgemde biraz yağlanma başlamıştı ama bu da bel fıtığından

ötürü spor salonunda yapabildiğim hareketlerin kısıtlanmış olmasından kaynaklanıyordu

(diye biliyordum !). Canan Hanım'ın diyetini uygulayarak ve yaz/kış

demeden haftada en az 5 gün 1 saate yakın yürüyerek eşim 4 ayda 14 kilo verdi

ve 1 yılı aşkın bir süredir kilosunu koruyor. Bunun yanı sıra:

• Kilo verirken halsiz hissetmedi. Tam aksine, her geçen gün enerjisi arttı

• İnsulin değerleri normale indi

• Kanındaki yağ değerleri iyileşti (trigliseriti düştü, iyi kolestrolü yükseldi)

• Tansiyonu 13-9'dan 12-7'ye düştü

• Artık daha enerjik, çok yoğun bir günün ardından bile 1 saat dinlenerek toparlanabiliyor

• Kriz zamanlarında tansiyonu yükselir ve aşırı heyecanlanırdı, şimdi çok daha

hafif atlatıyor

Bendeki değişiklikler:

• Kilomda kayda değer bir değişiklik olmadan göbek üstü yağlarım eridi,

• 2-3 saatte bir ağzıma bir şeyler atmam gerekir, yoksa elim-ayağım titrer ve

bayılacak gibi olurdum (bu sebeple havuzdan apar-topar çıktığım bile olmuştur).

Beslenme şeklimizi değiştirdiğimizden bu yana, tüm gün boyunca da aç kalsam

kan şekerimde böyle bir dalgalanma yaşamadım,


• Tansiyonumda ara sıra olan oynamalar artık yok,

• Gazlı bünyem olduğundan nane çayına ya da karnıma sıcak su torbası

koymaya sıklıkla ihtiyaç duyardım, şimdi bunlara nadiren ihtiyaç duyuyorum,

• Ayda en az bir kez yaptırmam gereken B12 iğneleri (ki yaptırmazsam

kramplarım olurdu) artık gerekmiyor.

Sıra dışı denebilecek bu beslenme şekline uyum sağlamak için başlangıçta

özel bir çaba göstermek gerekiyor. Alışverişten tutun da evdeki mönüye, gittiğiniz

lokantaya, ne zaman nereye yürüyeceğinize kadar düşünerek hareket etmeniz

gerekiyor. Bu alışkanlık geliştikten sonra ise bence işler eskisinden daha

kolay. Şöyle ki, 'Eve sıfırlar'dan ötürü alışveriş daha kolay çünkü marketlerin

bazı bölgelerine hiç uğramıyorsunuz. Ayrıca, yemeklerin hazırlanması daha

pratik; malzemeleri çiğden fırına verin, balığı ızgaraya atın, bir süre sonra yemek

hazır. Yanına yoğurt, evde yapılmış bir turşu, lahana-karnabahar salatası en

güzel mönü oluyor.

Akşam 8'den sonra bir şeyler yememek de sanıldığı kadar zor değil, yediklerimiz

geç vakte kadar bile bizi tok tutuyor.

Sağlıksız diyebileceğim yemeklerin ardından yaşanan yemek borusunda

yanma, gaz, bağırsakların bozulması, bazen de zehirlenme gibi riskler, dikkatli

yemenin sonucu en aza indiğinden bunlarla uğraşmak da gerekmiyor.

Yol yürümek insanı rahatlatıyor, hele zaten işiniz olan bir yöne gidiyorsanız ve

İstanbul gibi çoğu zaman trafik olan bir yerde yaşıyorsanız, bazen araçtan daha

hızlı bile gidebiliyorsunuz.

Fiziksel aktiviteyle desteklenen bu beslenme şeklinin, kendi sağlığımızın sorumluluğunu

üstlenmek ve olası hastalıkları önlemek yönünde önemli bir adım

olduğunu düşünüyor ve böylesi somut sonuçları olan, bütünsel ve sürdürülebilir

bu diyeti bize kazandırdığı için Sn. Canan Karatay'a çok teşekkür ediyorum..."

Neval Eden (40)

Bilgisayar Mühendisi

* * *


"Zihnim çok daha berrak..."

"Geçtiğimiz yılsonunda eşimle birlikte Sevgili Doktorumuz Prof. Dr. Canan

Karatay'ın kontrolüne girdiğimizde alerji dışında görünürde herhangi bir sağlık

problemim yoktu. Muayene esnasında vücudumda kilo fazlası olduğunu

öğrendim. Ayrıca doktorumuz öğünlerde seçtiğim gıdaların çoğunun doğal olmayan,

işlenmiş, yüksek glisemik indeksli gıdalar olduğunu söyledi. Bu tarz beslenmeye

devam edersem ileriki dönemlerde sağlığımı kaybetme riskim yüksekti,

potansiyel bir şeker hastası olabilirdim. Öğünlerde ve öğün aralarında

açlığımı bastırmak için sürekli şekerli, unlu, çikolatalı gıdaları atıştırıyordum.

Kısa bir süre sonra eskisinden daha fazla acıkıyordum.

Sağlıklı bir yaşama geçmek, yaşam kalitemi artırmak için doktorumuzun

Düşük Glisemik indeksli Beslenme Programı'nı uygulamaya başladım. Fırsat

buldukça da yürümeye özen gösterdim. Öğün aralarında acıktığımda

atıştırmalıklarımı değiştirdim, haşlanmış lop yumurta, ceviz, badem, fındık, kurutulmuş

incir ve kayısı tercih etmeye başladım. Glisemik indeksi düşük olan

bu besinler beni hem tok tutuyor hem de hemen acıkmamı önlüyordu. Bir sene

içerisinde 7 kilo vererek 53 kg'ye indim. Alerji problemimden de kurtuldum.

39 yaşındayım ve lise yıllarındaki kıyafetlerimi giyebilmek gerçekten büyük bir

mutluluk kaynağı benim için! Artık 20'li yaşlarımda olduğumdan çok daha genç,

dinamik, sağlıklı ve mutlu hissediyorum. Ayrıca zihnim çok daha berrak... Bulmaca

ve sudokuları daha kısa sürede çözebildiğimi fark ettim. Değerli Doktorum

Prof. Dr. Canan Karatay'a büyük sevgi ve saygılarımla, binlerce kez teşekkür

ederim."

Ebru Alpkaya Gönül (39)

Yüksek Petrol Mühendisi

* * *

"İlk 6 haftada 6 kilo verdim, sonrası 3 kilo daha verdim ve şu an

sabit denecek kiloda devam ediyorum"

"Bir yıl kadar önce (Aralık 2009) görünürde bir sağlık sorunumun olmamasına

rağmen, check-up yaptırmak amaçlı gittiğimde ilk kez beni muayene eden Canan


Hocamızdı. Kendilerinin "düşük glisemik indeks beslenme programı ve koruyucu

hekimliğe yönelik yaşam tarzı düzenleme tavsiyeleri" ile tam anlamıyla

hayatım değişti. Elimdeki check-up bulguları iyiydi, ancak "göbekte yağlanmanın

başladığını" ve bunun sonucunda beni çevremdekilerle birlikte nelerin

bekleyeceğini ayrıntılarıyla, tek tek yazarak açıkladı. Hastasının hayatını

mükemmel bir hale getirme çabasında olan değerli hekimlerin varlığının çok

önemli olduğunu o an derinden hissettim. Ve çok şanslıydım. Hemen konu edilen

beslenme programını bire bir uygulayarak ilk 6 haftada 6 kilo verdim, sonrası 3

kilo daha verdim ve şu an sabit denecek kiloda devam ediyorum. Boy 1.74 cm,

kilo 64. Tavsiye edilen yaşam tarzı-beslenme programı, daha kaliteli gece uyku

düzeni dâhil daha sağlıklı bir vücut, beraberinde daha sağlıklı bir özel hayatı

ve başarılı bir iş yaşamını da beraberinde getirmiş oldu. Üzerinden bir yıl geçti.

Ve yine çok şanslı olduğumu düşünüyorum. Yaşadığım bu muhteşem tecrübe,

burada bahsi geçen beslenme programının başarılı olduğu gerçeğini ortaya koyuyor.

Doktorum Prof. Dr. Canan Efendigil Karatay'a içtenlikle teşekkür ederim."

Murat Gönül (40)

Yüksek Su Mühendisi

***

"Kendimi daha genç ve mutlu hissediyorum"

Sayın Prof. Canan Karatay Hanım'a 2010 yılı eylül ayı başında 86 kilo olarak

yüksek tansiyon şikâyeti ile başvurmuştum.

Yapılan tetkikler neticesinde, fazla kilo ve vücut yağ oranı, kanda yüksek insülin

(22.06 ulU/mL) ve yüksek tansiyon tespit edildi. Bu tespitler sonrası verilen

beslenme programı ve ilaç tedavisi, günde 3 km yürüyüş tavsiyesini Mart

2011 dönemine kadar yerine getirmeye çalıştım. 86 olan kilom 75'e, kan insülin

değeri 9,29 ulU/mL'ye, tansiyonum da normal düzeylere düştü.

Şu an itibari ile tükettiğim yiyeceklerden daha iyi tat ve keyif almaktayım.

Kendimi yorgun hissetmiyorum. Artık yürümeyi de hayatıma kattım ve üşenmeden,

kısa-uzun demeden yürümeye çalışıyorum.


Mesleğim gereği senelerdir masa başında oturmam, hareketsizlik ve kötü beslenme

sonucu ortaya çıkan şikâyetlerim azaldı. Artık daha rahatım. Sonuç

olarak kendimi daha genç ve mutlu hissediyorum. Sayın Prof. Canan Karatay

Hanım'a yakın ilgi ve alakası için teşekkür ederim..."

Metin Şen (45)

Elektronik Mühendisi

***

"Öncelikle kolesterol ve kan sulandırıcı ilaçları kestik"

"Dr. Canan Hanım'ı, 2010 yılının Temmuz ayında izinli olduğum bir çarşamba

günü Ulusal Kanal'da Nilgünce programını izlerken tanıdım. Söyledikleri

dikkatimi çekince daha bir ilgiyle izledim. Beş yıldır doktorumun 'yeme' ya

da 'çok az ye' dediği kırmızı et, yumurta, tereyağı gibi besinlerin rahatlıkla

yenebileceğini anlatıyordu. Bir de üstüne üstlük gereksiz ilaç kullanımlarından

bahsedince, beş yıldır kolesterol, tansiyon ve kan sulandırıcı ilaç alan ve bu

nedenle artık bıkkınlık duyan biri olarak 'tamam' dedim. Dahası da vardı, kolesterol

ölçümlerinin ne kadar gereksiz olduğunu da duyunca Dr. Canan Hanım'ın

konuşması biter bitmez hemen çalıştığı yeri tespit edip randevu aldım.

Muayene ve tetkiklerin ardından öncelikle kolesterol ve kan sulandırıcı ilaçları

kestik. Tansiyon ilacını değiştirdik. Bir de şimdi elinizde olan kitabın ön

çalışmasını verdi. Sağlıklı ve zararlı besinleri bir bir tanıtmıştı. Bir reçete gibi

değil de genel olarak neleri yiyebileceğimiz ve neleri yemememiz gerektiği anlatılıyordu.

Ben de buradan kendime göre bir beslenme programı çıkardım. Haftada

dört gün birer saat yüzmeye de devam ettim. Sonuç olarak 5-6 ay içinde

80 kilodan, önce 75 kiloya sonra 70 kiloya düştüm. Aslında kilo vermek gibi

bir amacım da yoktu. Ama gereksiz gıdalardan vazgeçince kilolar da gidiyor.

Geçen Kasım ayından beri 68-70 kilo aralığında devam ediyorum. 6 ay sonra

kontrole gittiğimde bir şikâyetim olmazsa bir daha gelmeme gerek olmadığını

söyledi Canan Hanım."

Şenol Konukçu (56)

Gazeteci/ Yazar

* * *


"Babam bir günde kolesterol hapını bıraktı"

"Babam 1988 yılında bypass olmuştu. O yıldan sonra uzun süreli bir kolesterol

ilacı kullanmaya başlamıştı. Bazı şikâyetleri üzerine 5. kez anjiyo olacaktı.

Anjiyo tarihinden bir ya da iki gün önce güvendiğim bir kişi aracılığıyla Prof. Dr.

Canan Karatay ile tanıştım. Kendisi dâhiliye ve kardiyoloji doktorası yapmış bir

kişiydi. Babamı muayene etti ve 'sakın anjiyo olma' dedi. Anjiyoyu engellemek

ve babamı fikrinden vazgeçirmek için de sert bir ifade bile takındı. Devamında

kan tahlilleri istedi ve sonuçlardan sonra da ilaçlarında değişikliklere gitti.

Babamı 1988'den beri çok farklı (kalple ilgili televizyonda seyrettiğim doktorlar

da dâhil olmak üzere) hekim muayene etmişti. Ama Canan Hoca başka yak-

laşıyordu. İstediği farklı kan tahlilleri, hastalığın seyriyle ilgili detaylı soruları ve

vaka üzerindeki inanılmaz bir konsantrasyonu... Bu özverisine ve kararlılığına

büyük saygı duydum.

Kolesterol ilacını kesip de arkasından sadece tuzsuz fıstık ve kavrulmamış

fındık önermesi, 'her gün yumurta yiyin' demesinden sonra babam kahkahayı

bastı. İlaçlara rağmen yüksek seyir izleyen kolesterolünü kuruyemiş ve yumurta

ile düşürürse, Canan Hanım'ın büstünü dikeceğini yüzüne karşı söyledi.

Babam o günden, vefat ettiği 20 Nisan 2007 yılına kadar bir daha kolesterol

ilacı kullanmadı. Kan değerleri, kolesterol seviyesi (hiçbir zaman) ilaç kullandığı

dönemden daha kötü olmadı."

Erdal Turunçoğlu

Veteriner Hekim


Kaynak Kitaplar

1. Richards BJ., Richards MG. Mastering Leptin., pg.151.Wellnes Resources

Books Publisher 2nd ed., USA 2005.

2. Simonopolus A P and Robinson J., The Omega Diet. Harper Collins Publishers,

New York, NY 1999.

3. Budwig Johanna. Flax Oil as a True Aid Against Arthritis, Heart Infarction,

Cancer and Other Diseases. Apple Publishing Vancouver Canada, 1994.

4. Gordon G. The Omega-3 Miracle. Freedom Press, Ca 2004.

5. Brown R A., Omega Six The Devil's Fat. Les Creux Limited. St. Lawrence

Jersey, 2008.

6. Enig Mary., Fallon Sally. Eat Fat Lose Fat. The Healthy Alternative to Trans

Fats. Penguin Books Ltd.London WC2R ORL., England 2006.

7. Erasmus U., Fats that Heal Fats that Kill. Alive Books TN Canada, 1993.

8. Enig Mary., Doctoral Dissertation. University of Maryland, 1984.

9. Jon J. Kabara., Fats Are Good for You And Other Secrets: How saturated

fat and cholesterol actually benefit the body. North Atlantic Books Publisher.

Berkley, California, USA, 2008.

10. Allport S., The Queen of Fats. Why Omega-3s were Removed from the

Western Diet. What We can do to Replace Them. University of California Press.

California London 2006.

11. Puri B K. and Boyd Hilary. The natural way to beat depression. The ground-

breaking discovery of EPA to change your life. Hodder and Stoughton Publisher.

Great Britain, 2005.

12. Uffe Ravnskov., Fat and Cholesterol are Good for you.GB Publishing,

Sweden 2009.,pg.44-48.

13. Kendrick M., the Great Cholesterol Con: THE TRUTH ABOUT WHAT

REALLY CAUSES HEART DISEASE AND HOW TO AVOID IT. Published by

John Blake Pub.Ltd,.London W14 9PB, England, 2007.


Linkler

Ziyaretçi Sayacı

Bugün604
Dün1269
Bu Hafta6072
Bu Ay24080
Tümü251583